Cronoloxía de Galicia

Historia de Galicia
Descripcion Reyno de Galizia de Ojea.jpg
Este artigo é parte da
Categoría:Historia de Galicia

Prehistoria
O megalitismo
Idade de Bronce
Idade de Ferro
Cultura castrexa
Idade Antiga
Galaicos
Romanización
Cultura galaico-romana
Cristianización
Antigüidade tardía
Monarquía sueva
Chegada dos bretóns
Monarquía visigoda
Idade Media
Período altomedieval
Era Compostelá
Período feudal
Idade Moderna
Antigo Réxime
Ilustración en Galicia
Idade Contempóranea
A Restauración borbónica
Segunda República
Guerra civil española
Ditadura franquista
Período autonómico
Véxase tamén
Historia da lingua galega
Reino de Galicia
Galicia
Cronoloxía do Reino de Galicia
Cronoloxía de Galicia

PaleozoicoEditar

PaleolíticoEditar

MesolíticoEditar

  • 12.000 a.C. - 6.000 a.C.
    • Xorde a agricultura e a gandería na actual Galicia[4][5]
    • Empobrecemento tecnolóxico, nos xacementos atópanse ferramentas menos sofisticadas que nos períodos anteriores.[4]

NeolíticoEditar

Idade de BronceEditar

 
Mapa dos principais pobos ibéricos proto-históricos
  • IX século a.C. - Emerxe a cultura castrexa (primeira fase)
  • 600 a.C. - Os saefes (pobo celta) aséntanse no sur da actual Galicia e norte de Portugal, terras previamente habitadas polos oestrimnios. A unión de tódolos pobos que habitan a rexión ó norte do río Douro son denominados naquela época galaicos

Idade de FerroEditar

Gallaecia provincia do Imperio RomanoEditar

 
Mapa da provincia romana da Gallaeciae, a comezos do século V, inmediatamente anterior á chegada dos suevos.
  • 155 a.C. - 139 a.C. - Teñen lugar as Guerras Lusitanas entre romanos e lusitanos, estes últimos axudados polos galaicos.
  • 139 a.C.
    • O Senado Romano considera as accións de Fabius Servilianus (que viña de ser derrotado ante os lusitanos e suplicar pola súa vida a cambio de favores) indignas de Roma e envía a Servilio Cipiano a derrotar ás tribos rebeldes de Hispania.
    • En Hispania Ulterior, Servilius Cipianus, coa axuda dos exércitos de Marcus Pompilius Lenas, derrotou duramente aos lusitanos e obriga a Viriathus a refuxiarse ao norte do Río Texo e a entregar aos reféns, como o seu sogro Astolpas.
    • Os exércitos de Servilius Cipianus tamén atacan aos vettones e aos gallaecianos.
  • 61 a.C. - 62 a.C. - Xulio César realiza persoalmente unha importante expedición naval polas costas de Gallaecia na que atacaría Abobriga (fortificación na actual Baiona[9]), as Illas Cíes[10] e chegaría ata Brigantium. Establece comercio marítimo co que agora son Francia, Inglaterra e Portugal.
  • 60 a.C. - Xulio César obtivo considerables vitorias sobre os galaicos e os lusitanos. Durante unha das súas vitorias, os seus homes saudárono como Imperator no campo, o que foi unha consideración vital para ser elixible para un triunfo de volta a Roma.
  • 298 - Trala reforma administrativa e militar de Diocleciano Hispania divídese en sete provincias, de forma que Gallaecia pasa a ter unha administración independente.

Reino Suevo de GallaeciaEditar

Provincia de Gallaecia dentro do Reino VisigodoEditar

 
Mapa político do Suroeste europeo arredor do ano 600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios baixo goberno visigodo; Galicia (Gallaecia), España (Hispania), e Septimania.

Reino de Galicia (reis en Oviedo)Editar

 
Mapa político do Noroeste da Península Ibérica a finais do século IX.
  • 711 - Desembarca en Tarifa un continxente militar musulmán en apoio dos fillos de Witiza. Derrota e morte do rei visigodo Rodrigo.
  • 714 e 719 - España e Septimania son respectivamente tomadas polos exércitos musulmáns. Fin da monarquía visigoda.
  • 711-791 - A ausencia da autoridade real, ocasiona que os nobres galaicos comecen a disputarse o control sobre Galicia. Período de conformación dun novo reino cristián en Galicia.
  • 794 - Bispos galegos acoden ao sínodo relixioso celebrado en Frankfurt.

Reino de Galicia (reis en León)Editar

  • Século IX - Afonso III ordena a reconstrución do Castellum Honesti en Catoira. O castelo converteríase nun dos máis importantes de Europa, e deste consérvanse só, parte de dúas das grandes torres, as Torres de Oeste.
  • 1014 - Ataque normando remontando o río Miño. Arrasaron Tui e secuestraron ó bispo Afonso. Proseguiron o seu camiño romontando o río ata Ourense e Ribas de Sil o cal tivo graves consecuencias para a comarca. A partir deste ataque Tui deixou de ser un centro comercial na contorna do porto fluvial para agruparse defensivamente nun outeiro a carón da nova catedral.[16]
  • 1064 - García de Galicia sitúa a capital en Ribadavia, título que mantería ata 1071.[18]
 
Mapa político do noroeste peninsular trala morte de Afonso VII (1157), nel apréciase a división dos seus estados entre os seus fillos, Fernando (rei de Galicia e León) e Sancho (rei de Castela e Toledo). Tamén se aprecia a expansión dos reinos cristiáns á custa das taifas musulmás, e a separación definitiva de Portugal respecto do Reino de Galicia.

Reino de Galicia dentro da Coroa de CastelaEditar

Reino de España / República de España / España FranquistaEditar

  • Comeza a operar o Aeroporto de Vigo
  • Astano comeza a operar o primeiro ordenador de Galicia. un clasificador de tarxetas. Na década seguinte Unión Fenosa faríase cun modelo semellante pero con capacidade de cálculo e programado en linguaxe Fortran[58]

Autonomía de Galicia dentro do Reino de EspañaEditar

  • 2002 - Naufraga o petroleiro Prestige, provocado unha vertedura que cobre as costas galegas, que daría pé ó nacemento do movemento Nunca Máis


NotasEditar

  1. "El primer gallego vivió en As Neves hace unos 300.000 años". La Voz de Galicia. 17/02/2018. 
  2. "El yacimiento de Budiño envejece más de 200.000 años". La Voz de Galicia. 04/10/2018. 
  3. Rey, Manuel (13/09/2019). "Confirman a presenza humana hai 120.000 anos no Cabrón de Arbo". 
  4. 4,0 4,1 https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lemos/2016/02/25/puertas-epocas-oscuras-prehistoria/0003_201602M25C12991.htm
  5. "Pastora gallega de 9.300 años". www.elcorreogallego.es. 
  6. "Los celtas que colonizaron Gran Bretaña procedían de Galicia". La Voz de Galicia. 21/09/2006. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 https://revistas.ucm.es/index.php/MILT/article/viewFile/MILT9696110053A/3415
  8. 8,0 8,1 8,2 Región, La (19/02/2015). "Cinco obras de ingeniería que cambiaron el paisaje de Galicia". La Región. 
  9. "Abobriga, Erizana, Baiona un lugar estrategico". Céltica. 23 de xul. de 2019. 
  10. "Un estudio apunta a que Julio César requisó barcos de Baiona para asaltar las Islas Cíes". Faro de Vigo. 19 de xul. de 2016. 
  11. http://ler.letras.up.pt/uploads/ficheiros/3636.pdf
  12. "El Primer Estado de Europa. El reino Suevo de Galicia". Por GaliciaBaixo. 08/12/2018. 
  13. https://pontedeumeturismo.es/monumentos-mas-importantes/
  14. https://www.galiciamaxica.eu/galicia/a-coruna/puenteromanodelburgo/
  15. https://ailladosratos.org/es/la-evolucion-historica-de-los-molinos/
  16. https://www.farodevigo.es/sociedad/2013/05/14/desembarco-jakobsland-17459503.html
  17. "El primer monasterio cisterciense de la península | GaliciaAberta - Secretaría Xeral da Emigración". emigracion.xunta.gal. 
  18. "Ribadavia, Capital del Antiguo reino de Galicia". 
  19. "Historia | Ayuntamiento de Soutomaior". 
  20. 20,0 20,1 Salgado, Daniel (03/01/2008). "Sobre el oficio de Gutenberg" – vía elpais.com. 
  21. https://www.elespanol.com/quincemil/articulos/cultura/cuando-galicia-fue-el-primer-lugar-en-conocer-la-mayor-noticia-de-la-historia
  22. https://www.elidealgallego.com/articulo/coruna/larga-historia-traida-aguas-corunesa/20150110224432224906.html
  23. https://www.usc.gal/es/info_xeral/historia/indexOLD.html
  24. 24,0 24,1 https://journals.openedition.org/e-spania/22854?lang=it
  25. Muruais, Perfecto Conde (20/04/1978). "Santiago y La Coruña se disputan la capitalidad de Galicia" – vía elpais.com. 
  26. Pontevedra, Diario de (28/10/2015). "El puente de Cerponzóns". Diario de Pontevedra. 
  27. "A HISTORIA DO ARCEBISPO MALVAR E AS SÚAS RAICES DE CERPONZONS". 15/10/2016. 
  28. "A CARRETERA N 550". O Roque de Cerponzóns. 
  29. "CERPONZONS: O CAMIÑO REAL DO SÉCULO VXIII PASA POR CERPONZÓNS". 28/09/2014. 
  30. https://digital.csic.es/bitstream/10261/78004/1/R.C.AEHM_Madrid_1989_2_p.103-114_Mart%C3%ADnez_Rodr%C3%ADguez.pdf
  31. "Camino real o carretero". La Voz de Galicia. 12/02/2005. 
  32. 32,0 32,1 32,2 32,3 32,4 "Nacional VI, la carretera de Vigo". La Voz de Galicia. 02/12/2012. 
  33. 33,0 33,1 33,2 https://www.docutren.com/HistoriaFerroviaria/PalmaMallorca2009/pdf/050107_Lindoso.pdf
  34. http://elferial49.blogspot.com/2014/09/benavente-cruce-de-caminos-2.html
  35. https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2009/10/29/guerra-da-independencia-chegou-moi-modo-a-comarca/0003_8069336.htm
  36. https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/ourense/2011/03/09/falta-tren-diligencia/0003_201103V9C10991.htm
  37. Pérez Leira, Lois (27 de xuño de 2016). "Cando Galicia foi unha república independente". Historia de Galicia. 
  38. https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2006/04/02/antonio-casares-pionero-luz/0003_100000091191.htm
  39. https://cuadernosdedomingofontan.com/2018/02/19/1853-ano-del-hambre-en-galicia/
  40. "1853: o ano da fame". www.falamedesansadurnino.org. Consultado o 2021-04-08. 
  41. 41,0 41,1 http://www.ub.edu/geocrit/Simposio/cMirasMartinez_Latransicion.pdf
  42. García Mañá, Luís Manuel (2005). Couto Mixto. Unha república esquecida. Xerais. ISBN 84-9782-325-7. 
  43. https://www.diariodepontevedra.es/articulo/noticias/el-futuro-de-la-primera-linea-del-ferrocarril-de-galicia-esta-en-peligro/20081120202000162098.html#:~:text=El%20primer%20hito%20de%20la,en%20el%20mapa%20de%20Renfe.
  44. "El ferrocarril cumple 135 años". El Correo Gallego. 
  45. https://www.elespanol.com/quincemil/articulos/cultura/el-cable-ingles-cuanto-todas-lasnoticias-del-mundo-pasaban-por-galicia[Ligazón morta]
  46. "Copia arquivada" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 14 de outubro de 2013. Consultado o 27 de xuño de 2020. 
  47. 47,0 47,1 "Derecho foral". Wolters Kluwer (en castelán). 
  48. 48,0 48,1 48,2 "Un deseo llamado tranvía". www.elcorreogallego.es. 
  49. http://www.puentemania.com/1791
  50. "Galicia ha perdido desde 1900 la mitad de su peso en España por población". La Voz de Galicia. 18/06/2018. 
  51. "El pionero de la aviación que tumbó un gobierno | Galicia | elmundo.es". www.elmundo.es. 
  52. 52,0 52,1 "José Piñeiro González". Diario de Ferrol. 
  53. https://www.farodevigo.es/comarcas/2011/11/18/homenaje-pioneros-aviacion/581303.html
  54. "Gallego pionero en vuelo invertido". www.elcorreogallego.es. 
  55. https://www.culturaydeporte.gob.es/dam/jcr:477082a6-80bf-447d-89bc-1c7d70f01ae4/el-dor--en-casa---pontevedra--cuna-de-col-n--de-enrique-barreiro.pdf
  56. "El aeropuerto de Peinador". 31/10/2015. 
  57. Rey, Carlos (19 de xaneiro de 2021). "La radio en Galicia nació en Santiago de Compostela: la historia de Unión Radio". El Español (en castelán). 
  58. 58,0 58,1 "Arqueoloxía informática". culturagalega.org. 21/11/2002. 
  59. "As Conchas, luces y sombras del primer gran embalse de Galicia y de FENOSA". 15/06/2019. 
  60. "Ley 147/1963, de 2 de diciembre, sobre Compilación del Derecho Civil Especial de Galicia [BOE-A-1963-22615]". BOE (en castelán). 5 de decembro de 1963. 
  61. Real Decreto-lei 7/1978, polo que se aproba o réxime preautonómico para Galicia (BOE nº 66, de 18.03.1978) [1] Arquivado 01 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. e Real Decreto 474/1978, polo que se desenvolve o Real Decreto-lei 7/1978 (BOE nº 66, de 18.03.1978) [2] Arquivado 01 de febreiro de 2012 en Wayback Machine..
  62. https://www.elespanol.com/quincemil/articulos/cultura/cuando-uno-de-cada-ocho-espanoles-era-gallego-cronica-de-una-despoblacion
  63. "Galicia - Población 2000". datosmacro.com. 
  64. "Arranca el servicio del AVE entre A Coruña y Vigo" El Correo Gallego, 18 de abril de 2015.
  65. SL, POMBAPRESS. "El AVE llega a la "porta de Galicia" con el rey Felipe VI y el presidente del Gobierno tras décadas de obras". Galiciapress (en castelán). Consultado o 2022-02-02. 

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

Outros artigosEditar