Ordenador

máquina que realiza cálculos e controla operacións expresadas en termos lóxicos e numéricos
(Redirixido desde «PC»)

Un ordenador[1], tamén chamado computadora[2] ou computador, é unha máquina que realiza cálculos e controla operacións expresadas en termos lóxicos e numéricos. O ordenador é un sistema dixital con tecnoloxía microelectrónica, capaz de procesar datos a partir dun grupo de instrucións denominado programa. A estrutura básica dun ordenador inclúe microprocesador (CPU), memoria e dispositivos de entrada/saída (E/S), xunto ós buses que permiten a comunicación entre eles. En resumo, o ordenador é unha dualidade entre hardware (parte física) tal como: o monitor, o teclado e o disco duro, e software (parte lóxica), que interactúan entre si para unha determinada función.

Macintosh Classic (1990)
Un Apple IIc Pascal.
Réplica do Zuse Z3, o primeiro ordenador funcional (1941)

A característica principal que os distingue doutros dispositivos similares, coma unha calculadora non programable, é que pode realizar tarefas moi diversas cargando distintos programas na memoria para que o procesador os execute, realizando así funcións moi diversas.

EtimoloxíaEditar

 
Unha «computadora humana» (eufemismo para persoal de apoio que efectuaba cálculos longos) cun microscopio e unha calculadora mecánica.

Segundo o Oxford English Dictionary, o primeiro uso coñecido da palabra computer na lingua inglesa atópase no libro The Yong Mans Gleanings (1613), do escritor Richard Braithwait, para referirse a un arithmetician (aritmético): «I haue [sic] read the truest computer of Times, and the best Arithmetician that euer [sic] breathed, and he reduceth thy dayes into a short number». Este termo aludía a un “computador humano”, unha persoa que realizaba cálculos ou cómputos. Computer continuou co mesmo significado ata mediados do século XX.[3] A finais deste período, contratábanse a mulleres como computadoras porque se lles podían pagar menos que aos seus colegas masculinos.[4] En 1943, a maioría das computadoras humanas eran mulleres;[5] para referirse a elas existía a forma feminina computress (“computadora”), que co tempo cambiouse a programmer (“programadora”).[6]

O Oxford English Dictionary rexistra que, a finais do século XIX, computer empezou a utilizarse co significado de «máquina calculadora».[3] O uso moderno do termo para «computador electrónico dixital programable» data de 1945, baseándose no concepto teórico da máquina de Turing publicado en 1937. ENIAC (1946), sigla de «computador e integrador numérico electrónico» (Electronic Numerical Integrator And Computer), xeralmente considérase o primeiro deste tipo.[7]

No galego o igual que no castelán que se fala en España «computador» provén do termo francés ordinateur e este á súa vez do termo latino ordinator.[8] En parte por cuestións de mercadotecnia, posto que a descrición realizada por IBM para a súa introdución en Francia por François Girard en 1955[9] situaba as capacidades de actuación da máquina preto da omnipotencia, idea errónea que perdura hoxe en día ao considerar que a máquina universal de Turing é capaz de computar absolutamente todo.[10]

Girard, encargado do Departamento de Publicidade de IBM France, tivo a idea de consultar ao seu antigo profesor de literatura parisiense, Jacques Perret. Xunto con Christian de Waldner, entón presidente da empresa, pediron a Perret que suxerise un «nome francés para a súa nova máquina electrónica de tratamento da información (IBM 650), evitando a tradución literal da palabra inglesa computer, que naquela época estaba reservada ás máquinas científicas».[11] En 1911, unha descrición da máquina analítica de Babbage utilizaba a palabra ordonnateur para describir a súa forza motriz:[12]

« Pour aller prendre et reporter les nombres… et pour les soumettre à l’opération demandée, il faut qu'il y ait dans la machine un organe spécial et variable : c'est l'ordonnateur. Cet ordonnateur est constitué simplement par des feuilles de carton ajourées, analogues à celle des métiers Jacquard… »
Manual de la máquina Babbage (en francés)

Perret propuxo unha palabra composta centrada en ordonnateur: ‘o que pon orde‘[13] e ten a noción do orde eclesiástico na Igrexa católica (ordinant).[8] Suxeriu, máis precisamente, ordinatrice électronique, de maneira que o feminino, segundo el, puidese distinguir mellor o uso relixioso do uso contable da palabra.[14] Guiraud afirma que IBM France conservou a palabra computer e inicialmente tratou de protexer este nome como marca, pero, como os usuarios adoptaron fácil e rapidamente a palabra ordinateur, a empresa decidiu deixala no dominio público.[11]

En 1984, académicos franceses recoñeceron, no debate Lles jeunes, a technique et nous, que o uso deste substantivo é incorrecto, porque a función do aparello é procesar datos, non dar ordes.[15] Mentres que outros —tamén o creador do termo, Jacques Perret— coñecedores da orixe relixiosa do termo, considérano o máis correcto das alternativas.[8] O uso da palabra ordinateur exportouse as linguas de España: o aragonés, o asturiano, o galego, o castelán, o catalán e o éuscaro.

HistoriaEditar

Artigo principal: Historia da informática.

Antes do século XXEditar

Os dispositivos foron utilizados para axudar a computación durante miles de anos, na súa maioría usando os dedos para contar as cousas. O dispositivo de conta máis antigo probablemente foi unha forma de vara. As axudas posteriores para manter rexistros ao longo do Crecente Fértil incluíron obxectos (esferas de arxila, conos, etc.) que representaban os elementos de reconto, probablemente gando ou grans, selados en recipientes ocos de barro sen cocer.[a][16]

 
O suanpan chinés (算盘). O número representado neste ábaco é 6.302.715.408.

O ábaco utilizouse inicialmente para tarefas aritméticas. O ábaco romano foi desenvolvido a partir de dispositivos usados en Babilonia xa no 2400 a.C. Desde entón, inventáronse moitas outras formas de táboas ou táboas de cálculo. Nunha casa de contador medieval europea, colocábase un pano a cadros sobre unha mesa e os marcadores movíanse sobre ela de acordo con certas regras, como axuda para calcular cantidades de diñeiro.[17]

 
O mecanismo de Anticitera, que se remonta á antiga Grecia ao redor de 150-100 a. C., crese que é un dispositivo temperán de ordenador analóxico .

Crese que o mecanismo de Anticitera é o computador analóxico mecánico máis antigo coñecido, segundo Derek J. de Solla Price.[18] Foi deseñado para calcular posicións astronómicas. Foi descuberto en 1901 no naufraxio de Anticitera fronte á illa grega de Anticitera, entre as illas de Citerea e Creta, e datouse aproximadamente no c. 100 a.C. Dispositivos de complexidade comparable ao mecanismo de Anticitera non volverían aparecer ata o século XIV.[19]

Construíronse moitas axudas mecánicas para o cálculo e a medición para uso astronómico e de navegación. O planisferio foi unha carta estelar inventada por Abū Rayhān al-Bīrūnī a principios do século XI.[20] O astrolabio foi inventado no mundo helenístico nos séculos I ou II a.C. e a miúdo atribúese a Hiparco. Combinación do planisferio e do dioptra, o astrolabio era efectivamente un computador analóxico capaz de resolver varios tipos de problemas en astronomía esférica. Un astrolabio que incorpora un calendario ordenador mecánico[21][22] e as rodas de engrenaxe foron inventadas por Abi Bakr de Isfahán, Persia en 1235.[23] Abū Rayhān al-Bīrūnī inventou o primeiro calendario lunisolar mecánico con engrenaxes,[24] unha das primeiras máquinas de procesamento de coñecementos con cable fixo[25] cun redutor de velocidade e rodas dentadas,[26] c. 1000 d.C.

O compás de proporcións, un instrumento de cálculo utilizado para resolver problemas de proporción, trigonometría, multiplicación e división, e para diversas funcións, como cadrados e raíces cúbicas, foi desenvolvido a finais do século XVI e atopou aplicación na artillería, topografía e navegación.

O planímetro era un instrumento manual para calcular a área dunha figura pechada trazándoa cunha ligazón mecánica.

A regra de cálculo foi inventada ao redor de 1620–1630 polo clérigo inglés William Oughtred, pouco despois da publicación do concepto de logaritmo. A regra de cálculo é un instrumento de cálculo que actúa como unha computadora analóxica de man para facer multiplicacións e divisións. A medida que o desenvolvemento da regra de cálculo progresou, engadíronse escalas que proporcionaban recíprocos, cadrados e raíces cadradas, cubos e raíces cúbicas, así como funcións transcendentais como logaritmos e exponenciais, funcións circulares e hiperbólicas. trigonometría e outras funcións. As regras de cálculo con escalas especiais aínda se utilizan para realizar cálculos rutineiros de forma rápida, como a regra circular E6B utilizada para os cálculos de tempo e distancia en avións lixeiros.

 
Boneca autómata no Musée d'Art et d'Histoire, en Suíza.

Na década de 1770, Pierre Jaquet-Droz, un reloxeiro suízo, construíu unha boneca mecánica (autómata) que podía escribir sostendo un bolígrafo. Cambiando o número e a orde das súas rodas internas poderían producirse diferentes letras e, polo tanto, diferentes mensaxes En efecto, podería ser "programada" mecanicamente para ler instrucións. Xunto con outras dúas máquinas complexas, a boneca está no Musée d'Art et d'Histoire de Neuchâtel, Suíza, e aínda funciona.[27]

En 1831-1835, o matemático e enxeñeiro Giovanni Plana ideou un calendario perpetuo, que, mediante un sistema de poleas e cilindros e por encima, podía predicir o calendario perpetuo para cada ano desde o 0 (é dicir, o 1 a.C.) ata o 4000, tendo en conta os anos bisestos e a variación da duración dos días. A máquina de predición das mareas inventada polo científico escocés sir William Thomson en 1872 foi de grande utilidade para a navegación en augas pouco profundas. Utilizaba un sistema de poleas e fíos para calcular automaticamente os niveis de marea previstos para un período determinado nun lugar determinado.

O analizador diferencial, un ordenador analóxico mecánico deseñado para resolver ecuacións diferenciais mediante integración, utilizou mecanismos de roda e disco para realizar a integración. En 1876, sir William Thomson xa discutira a posible construción deste tipo de calculadoras, pero viuse obstaculizado polo limitado par de saída dos integradores de bola e disco.[28] Nun analizador diferencial, a saída dun integrador impulsaba a entrada do seguinte integrador, ou unha saída gráfica. O amplificador de par foi o avance que permitiu o funcionamento destas máquinas. A partir da década de 1920, Vannevar Bush e outros desenvolveron analizadores diferenciais mecánicos.

Primeiro ordenadorEditar

Charles Babbage foi un enxeñeiro mecánico inglés e polímata, orixinou o concepto de ordenador programable. Considerado o "pai da computadora",[29] conceptualizou e inventou a primeira computadora mecánica a principios do século XIX. Despois de traballar no seu revolucionario motor diferencial, deseñado para axudar nos cálculos de navegación, en 1833 deuse conta de que era posible un deseño moito máis xeral, un motor analítico. A entrada de programas e datos debía proporcionarse á máquina a través de tarxetas perforadas, un método que se usaba naquel momento para dirixir teares mecánicos como o tear Jacquard. Para a saída, a máquina tería unha impresora, un trazador de curvas e unha campá. A máquina tamén sería capaz de perforar números en tarxetas para ser lidos máis tarde. O motor incorporaba unha unidade aritmética lóxica, estruturas de control en forma de bifurcación condicional e bucles, e unha memoria integrada, o que o converteu no primeiro deseño dun computador de propósito xeral que podería describirse en termos modernos como Turing completo.[30][31]

A máquina adiantouse un século ao seu tempo. Todas as pezas da súa máquina debían fabricarse a man, o que supoñía un gran problema para un aparello con miles de pezas. Finalmente, o proxecto disolveuse coa decisión do goberno británico de deixar de financialo. O fracaso de Babbage na finalización da máquina analítica pode atribuírse principalmente ás dificultades políticas e financeiras, así como ao seu desexo de desenvolver un computador cada vez máis sofisticado e de avanzar máis rápido do que ninguén podía seguir. Con todo, o seu fillo, Henry Babbage, completou unha versión simplificada da unidade de cálculo da máquina analítica (o muíño) en 1888. En 1906 fixo unha demostración exitosa do seu uso no cálculo de táboas.

Ordenadores analóxicosEditar

 
Deseño da terceira máquina de predición de mareas de ir William Thomson, 1879-1881

Durante a primeira metade do século XX, moitas necesidades científicas de computación foron atendidas por computadores analóxicos cada vez máis sofisticados, que utilizaban un modelo mecánico ou eléctrico directo do problema como base para a computación. Agora ben, estes non eran programables e, en xeral, carecían da versatilidade e precisión das computadoras dixitais modernas.[32] O primeiro computador analóxico moderno foi unha máquina de predición de mareas, inventada por sir William Thomson (que máis tarde se convertería en Lord Kelvin) en 1872. O analizador diferencial, un computador mecánico analóxico deseñado para resolver ecuacións diferenciais por integración utilizando mecanismos de roda e disco, foi conceptualizado en 1876 por James Thomson, o irmán maior do máis famoso sir William Thomson.[28]

A arte da computación mecánica analóxica alcanzou o seu cénit co analizador diferencial, construído por H. L. Hazen e Vannevar Bush no MIT a partir de 1927. Esta baseouse nos integradores mecánicos de James Thomson e os amplificadores de par inventados por H. W. Nieman. Unha ducia destes dispositivos foron construídos antes de que a súa obsolescencia se fixera evidente. Na década de 1950, o éxito dos ordenadores electrónicos dixitais marcara o fin para a maioría das máquinas informáticas analóxicas, pero os computadores analóxicos seguiron en uso durante a década de 1950 nalgunhas aplicacións especializadas como a educación (regra de cálculo) e avións (sistema de control).

Ordenadores dixitaisEditar

ElectromecánicaEditar

 
Réplica do Z3 de Konrad Zuse, o primeiro ordenador dixital (electromecánico) totalmente automático.

En 1938, a Mariña dos Estados Unidos desenvolvera un ordenador analóxico electromecánico o suficientemente pequeno para usar a bordo dun submarino. Este foi o Torpedo Data Computer, que utilizou a trigonometría para resolver o problema de disparar un torpedo contra un obxectivo en movemento. Durante a segunda guerra mundial desenvolvéronse tamén noutros países dispositivos similares.

Os primeiros ordenadores dixitais eran electromecánicos; interruptores eléctricos accionaban relés mecánicos para realizar o cálculo. Estes dispositivos tiñan unha baixa velocidade de funcionamento e finalmente foron substituídos por ordenadores totalmente eléctricos moito máis rápidos, que empregaban orixinalmente tubos de baleiro. O Z2, creado polo enxeñeiro alemán Konrad Zuse en 1939, foi un dos primeiros exemplos de computador de relé electromecánico.[33]

En 1941, Zuse deu continuidade á súa máquina anterior co Z3, o primeiro computador dixital electromecánico do mundo totalmente automático e programable.[34][35] O Z3 foi construído con 2000 relés, implementando unha lonxitude de palabras de 22 bit que funcionaba cunha frecuencia de reloxo duns 5–10 Hz.[36] O código do programa foi fornecido nunha película perforada, mentres que os datos podían almacenarse en 64 palabras de memoria ou fornecerse dende o teclado. Era bastante semellante ás máquinas modernas nalgúns aspectos, sendo pioneiros en numerosos avances como os números de coma flotantes. En lugar do sistema decimal máis difícil de implementar (usado no deseño anterior de Charles Babbage), usar un sistema binario significaba que as máquinas de Zuse eran máis fáciles de construír e potencialmente máis fiables, dado as tecnoloxías dispoñibles nese momento.[37] O Z3 non era en si mesmo unha computadora universal, pero podería ampliarse para ser Turing completo.[38][39]

O seguinte computador de Zuse, o Z4, converteuse no primeiro computador comercial do mundo; tras un atraso inicial debido á segunda guerra mundial, completouse en 1950 e entregouse ao ETH Zürich (Instituto Federal de Tecnoloxía Suízo de Zürich).[40] O computador foi fabricado pola propia empresa de Zuse, Zuse KG, que foi fundada en 1941 como a primeira empresa co único propósito de desenvolver computadores.[40]

Tubos de baleiro e circuítos electrónicos dixitaisEditar

Os elementos de circuítos puramente electrónicos substituíron pronto os seus equivalentes mecánicos e electromecánicos, ao tempo que o cálculo dixital substituíu ao analóxico. O enxeñeiro Tommy Flowers, traballando na Post Office Research Station de Londres na década de 1930, comezou a explorar o posible uso da electrónica para a central telefónica. O equipo experimental que construíu en 1934 entrou en funcionamento cinco anos máis tarde, convertendo unha parte da rede das centrais telefónicas nun sistema electrónico de procesamento de datos, utilizando miles de tubos de baleiro.[32] Nos Estados Unidos, John Vincent Atanasoff e Clifford E. Berry da Universidade Estatal de Iowa desenvolveron e probaron, en 1942, a Atanasoff–Berry Computer (ABC),[41] o primeiro "computador dixital electrónico automático".[42] Este deseño tamén era totalmente electrónico e utilizaba uns 300 tubos de baleiro, con condensadores fixados nun tambor mecánico rotativo para a memoria.[43]

CronoloxíaEditar

A continuación preséntanse resumidamente os principais fitos na historia dos ordenadores, desde as primeiras ferramentas manuais para facer cálculos ata as modernas computadoras de peto.

  • 2700 a.C.: utilízase en civilizacións antigas coma a chinesa ou a sumeria a primera ferramenta para realizar sumas e restas, o ábaco.
  • 830 a.C.: o matemático e enxeñeiro persa Musa Al-Khwarizmi inventou o algoritmo, é dicir, a resolución metódica de problemas de álxebra e cálculo numérico mediante unha lista ben definida, ordenada e finita de operacións.
  • 1614: o escocés John Napier inventa o logaritmo neperiano, que conseguiu simplificar o cálculo de multiplicacións e divisións reducíndoo a un cálculo con sumas e restas.
  • 1620: o inglés Edmund Gunter inventa a regra de cálculo, instrumento manual utilizado desde entón para facer operacións aritméticas, ata a aparición da calculadora electrónica.
  • 1623: o alemán Wilhelm Schickard inventa a primeira máquina de calcular, cuxo prototipo desapareceu pouco despois.
  • 1642: o científico e filósofo francés Blaise Pascal inventa unha máquina de sumar (a pascalina), que utilizaba rodas dentadas, e da que aínda se conservan algúns exemplares orixinais.
  • 1671: o filósofo e matemático alemán Gottfried Wilhelm Leibniz inventa unha máquina capaz de multiplicar e dividir.
  • 1801: o francés Joseph Jacquard inventa, para a súa máquina de tecer brocados, unha tarxeta perforada que controla o patrón de funcionamento da máquina, unha idea que sería empregada máis adiante polos primeiros ordenadores.
  • 1833: o matemático e inventor británico Charles Babbage deseña e tenta construír a primera computadora, de funcionamento mecánico, á que chamou a "máquina analítica". Porén, a tecnoloxía da súa época non estaba o suficientemente avanzada para facer realidade a súa idea.
  • 1890: o norteamericano Hermann Hollerith inventa unha máquina tabuladora aproveintando algunhas das ideas de Babbage, que se utilizou para elaborar o censo de EE.UU. Hollerith fundou posteriormente a compañía que despois se convertería en IBM.
  • 1893: o científico suízo Otto Steiger desenvolve a primeira calculadora automática que se fabricou e empregou a escala industrial, coñecida coma "A Millonaria".
  • 1936: o matemático inglés Alan Turing formaliza os conceptos de algoritmo e da máquina de Turing, que serían claves no desenvolvemento da computación moderna.
  • 1938: o enxeñeiro alemán Konrad Zuse completa a Z1, a primeira computadora que se pode considerar como tal. De funcionamento electromecánico e utilizando relés, era programable (mediante cinta perforada) e usaba sistema binario e lóxica booleana. Seguiríanlle os modelos mellorados Z2, Z3 e Z4.
  • 1944: nos Estados Unidos a empresa IBM constrúe a computadora electromecánica Harvard Mark I, deseñada por un equipo encabezado por Howard H. Aiken. Foi a primeira computadora creada en EE.UU.
  • 1944: en Inglaterra constrúense os ordenadores Colossus (Colossus Mark I e Colossus Mark 2), co obxectivo de descifrar as comunicacións dos alemáns durante a segunda guerra mundial.
  • 1946: na Universidade de Pensilvania constrúese a ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Calculator), que funcionaba a válvulas e foi a primera computadora electrónica de propósito xeral.
  • 1947: nos Laboratorios Bell, John Bardeen, Walter H. Brattain e William Shockley inventan o transistor.
  • 1951: comeza a operar a EDVAC, concibida por John von Neumann, que, a diferenza da ENIAC, non era decimal, senón binaria, e tivo o primeiro programa deseñado para ser almacenado.
  • 1953: IBM fabrica a súa primeira computadora a escala industrial, a IBM 650. Amplíase o uso da linguaxe ensamblador para a programación das computadoras. Os ordenadores con transistores substitúen aos de válvulas, marcando o comezo da segunda xeración de computadoras.
  • 1957: Jack S. Kilby constrúe o primeiro circuíto integrado.
  • 1964: a aparición do IBM 360 marca o comezo da terceira xeración de computadoras, na que as placas de circuíto impreso con múltiples compoñentes elementais pasan a ser substituídas por placas de circuítos integrados.
  • 1971: Intel presenta o primeiro procesador comercial e á vez o primeiro chip microprocesador, o Intel 4004.
  • 1975: Paul Alen e Bill Gates fundan Microsoft.
  • 1977: Apple presenta o primeiro computador persoal que se vende a grande escala, o Apple II, desenvolvido por Steve Jobs e Steve Wozniak nun garaxe.
  • 1981: lánzase ao mercado o IBM PC, que se convertería nun éxito comercial, marcaría unha revolución no campo da computación persoal e definiría novos estándares.
  • 1982: Microsoft presenta o seu sistema operativo MS-DOS, por encargo de IBM.
  • 1983: ARPANET sepárase da rede militar que a orixinou, pasando a un uso civil e converténdose así na orixe de Internet.
  • 1983: Richard Stallman anuncia publicamente o proxecto GNU.
  • 1985: Microsoft presenta o sistema operativo Windows 1.0.
  • 1990: Tim Berners-Lee idea o hipertexto para crear o World Wide Web (www), unha nova maneira de interactuar con Internet.
  • 1991: Linus Torvalds comezou a desenvolver Linux, un sistema operativo compatible con Unix.
  • 2000: aparecen a comezos do século XXI os ordenadores de peto, primeiro en forma de PDAs, e logo en forma de teléfonos intelixentes ou smartphones.
  • 2010: sae á venda o iPad de Apple, a primeira tablet que tivo éxito comercial.

Uso actual do termoEditar

Nos últimos vinte anos aproximadamente moitos aparatos domésticos, sobre todo as consolas para videoxogos, a teléfonos móbiles, os vídeos, os asistentes persoais dixitais (PDA) e unha chea de aparatos caseiros, industriais, para coches e electrónicos, teñen circuítos homologables á máquina de Turing[Cómpre referencia] (coa limitación de que a programación destes aparellos está instalado nun chip de memoria ROM que hai que substituír cada vez que queremos cambiar a programación).

Esta especie de computadoras que se encontran dentro doutras computadoras de uso xeral son coñecidos como microcontroladores ou computadores integrados. Polo tanto, moitas persoas restrinxiron a definición de computadora a aquelas máquinas cuxo propósito principal sexa o procesamento de información e que poidan adaptarse a unha gran variedade de tarefas, sen ningunha modificación física, excluíndo aqueles dispositivos que forman parte dun sistema máis grande como os teléfonos, microondas ou avións.

HardwareEditar

Artigo principal: Hardware.

Un ordenador está construído cunha serie de compoñentes físicos ou hardware, cada un executando funcións específicas, e mantendo unha complexa interacción entre eles. Os compoñentes hardware básicos de todo ordenador son:

  • Procesador central ou CPU: constituíndo o núcleo central, encargado do cálculo e execución.
  • Dispositivos de almacenamento: almacenan temporalmente a información necesaria. Os dispositivos máis importantes nesta categoría son:
    • Memoria RAM: para o almacenamento a curto prazo.
    • Disco duro: para o almacenamento a longo prazo.
  • Dispositivos de entrada/saída: encargados de facilitar o fluxo de información desde ou cara o ordenador.

SoftwareEditar

Artigo principal: Software.

Un ordenador executa programas de software ou conxuntos de instrucións (operacións) expresadas en termos lóxicos e numéricos para procesar datos, permitindo así realizar distintas funcións, como por exemplo escribir textos cun procesador de texto ou escoitar música cun reprodutor de son.

Sistemas operativosEditar

Artigo principal: Sistema operativo.

Un ordenador emprega normalmente un programa informático especial, chamado sistema operativo (SO), deseñado, construído e probado para xestionar os recursos do ordenador: a memoria, os dispositivos de E/S, os dispositivos de almacenamento (discos duros, as unidades de DVD e CD) etc.

FuncionalidadeEditar

A función básica dun ordenador é o procesamento de información: un ordenador procesa unha información que recibe, nun formato predefinido, do exterior, procésaa de acordo a un programa e devolve unha serie de datos de saída, noutro formato específico.

As funcións suplementarias máis importantes son:

  • Almacenamento de información, que realiza antes, durante e despois do seu procesamento.
  • Entrada e saída de información do ordenador.

Como funcionan os ordenadoresEditar

Aínda que as tecnoloxías empregadas nas computadoras dixitais cambiaron moito desde que apareceron os primeiros computadores nos anos 40, a maioría aínda utilizan a arquitectura von Neumann, proposta polo matemático John von Neumann.

A arquitectura von Neumann describe un ordenador con 4 seccións principais: a unidade lóxica e aritmética (ALU), a unidade de control, a memoria, e os dispositivos de entrada e saída (E/S). Estas partes están interconectadas por un conxunto de cables denominados buses.

Neste sistema, a memoria é unha secuencia de celas de almacenamento numeradas, onde cada unha é un bit ou unidade de información. A instrución é a información necesaria para realizar o que se desexa coa computadora e as celas conteñen os datos que se necesitan para levar a cabo as instrucións.

A unidade lóxica e aritmética, ou ALU, é o dispositivo deseñado e construído para levar a cabo as operacións elementais como as operacións aritméticas (suma, resta), operacións lóxicas (E, Ou, Non), e operacións de comparación. Nesta unidade é onde se fai todo o traballo computacional.

A unidade de control segue a dirección das posicións en memoria que conteñen a instrución que a computadora vai realizar nese momento; recupera a información poñéndoa na ALU para a operación que debe desenvolver. Transfire logo o resultado ás posicións apropiadas na memoria. Unha vez que ocorre o anterior, a unidade de control vai á seguinte instrución e repite o procedemento.

Os dispositivos E/S serven á computadora para obter información do mundo exterior e devolver os resultados de procesar a devandita información. Hai unha gama moi extensa de dispositivos de E/S como por exemplo os teclados, monitores e unidades de disco flexible.

NotasEditar

  1. De acordo con Schmandt-Besserat 1981, estes recipientes de barro contiñan fichas, cuxo total era o reconto de obxectos que se estaban a transferir. Así, os contedores servían como unha especie de coñecemento de embarque, carta de embarque ou libro de contas. Para evitar romper os envases, en primeiro lugar colocáronse impresións de arxila das fichas no exterior dos envases, para o reconto; as formas das impresións abstraíanse en marcas estilizadas; finalmente, as marcas abstractas utilizáronse sistematicamente como numerais; estes numerais foron finalmente formalizados como números.
    Finalmente, as marcas no exterior dos recipientes foron o único que se necesitaba para transmitir o reconto, e os recipientes de barro evolucionaron ata converterse en tabletas de barro con marcas para o reconto. Schmandt-Besserat 1999 estima que tardaron 4000 anos.
Referencias
  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para ordenador.
  2. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para computador.
  3. 3,0 3,1 "computer". Oxford English Dictionary (en inglés) (Segunda ed.). Oxford: Oxford University Press. 1989. Consultado o 18 de outubro do 2022. 
  4. Evans, Claire L (2018). Broad band: the untold story of the women who made the Internet (en inglés). Nova York: Portfolio/Penguin. p. 23. ISBN 978-0-735-21175-9. OCLC 1080385286. 
  5. Smith, Erika E (2013). "Recognizing a collective inheritance through the history of women in computing". CLCWeb: Comparative Literature and Culture (en inglés) (Lafayette: Purdue University Press) 15 (1): 1–9. ISSN 1481-4374. OCLC 5135244784. doi:10.7771/1481-4374.1972. 
  6. Fagen, MD; Joel, Amos E; Schindler, GE (1975). A history of engineering and science in the Bell System. Communications sciences (1925-1980) (en inglés). Nova York: Bell Telephone Laboratories. p. 367. ISBN 978-0-932-76406-5. OCLC 1070356364. When they began using computers, their classification changed from computress to the more esteemed title of programmer. Computing expertise diffused throughout the company wherever it was needed. This arrangement, which differed markedly from what evolved in most commercial establishments, and even in some other research labs, sprang directly from the historically collaborative environment of Bell Labs. 
  7. Harper, Douglas. "computer". Online Etymology Dictionary. Consultado o 18 de outubro do 2022. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Etimología de la palabra ordenador (en francés).
  9. 16 avril 1955 : "Que diriez-vous d'ordinateur ?", Le Monde, 2005. (en francés)
  10. Ben-Amram, Amir M. (2005). "The Church-Turing thesis and its look-alikes". SIGACT News 36 (3): 113–114. doi:10.1145/1086649.1086651. Consultado o 18 de outubro do 2022. 
  11. 11,0 11,1 Pierre Guiraud, Problèmes et méthodes de la statistique linguistique, (en francés) Springer, 1959, ISBN 9789027700254.
  12. L. Jacob, p.189 (1911).
  13. Napoléon Landais, Dictionnaire général et grammatical des dictionnaires français, Didier - 1849.
  14. Jacques Perret. "Histoire de la création du mot Ordinateur : la lettre in extenso de J. Perret et son contexte expliqué par Gilles Zemor" [Historia da creación da palabra Ordenador : a carta in extenso de J. Perret e o seu contexto explicado por Gilles Zemor]. Arquivado dende o orixinal o 08 de febreiro de 2009. Consultado o 18 de outubro de 2022. .
  15. El uso de la palabra ordenador. El Mundo.es.
  16. Robson, Eleanor (2008). Mathematics in Ancient Iraq. p. 5. ISBN 978-0-691-09182-2. : Os cálculos estaban en uso en Iraq para sistemas de contabilidade primitivos xa entre 3200 e 3000 a. C., con sistemas de representación de reconto específicos de mercadorías. A contabilidade equilibrada estaba en uso entre 3000 e 2350 a. C., e un sistema numérico sexaximal estaba en uso entre 2350 e 2000 a.C.
  17. Flegg, Graham. (1989). Numbers through the ages (en inglés) (1st ed.). Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Macmillan Education. ISBN 0-333-49130-0. OCLC 24660570. 
  18. The Antikythera Mechanism Research Project Arquivado 2008-04-28 en Wayback Machine., The Antikythera Mechanism Research Project. Acceso o 18 de outubro do 2022.
  19. Marchant, Jo (1 de novembro de 2006). "In search of lost time". Nature 444 (7119). pp. 534–538. Bibcode:2006Natur.444..534M. PMID 17136067. doi:10.1038/444534a. Arquivado dende o orixinal o 16 de decmbro de 2021. Consultado o 19 de outubro do 2022. 
  20. G. Wiet, V. Elisseeff, P. Wolff, J. Naudu (1975). History of Mankind, Vol 3: The Great medieval Civilisations, p. 649. George Allen & Unwin Ltd, UNESCO.
  21. Fuat Sezgin "Catalogue of the Exhibition of the Institute for the History of Arabic-Islamic Science (at the Johann Wolfgang Goethe University", Frankfurt, Germany) Frankfurt Book Fair 2004, pp. 35 & 38.
  22. Charette, François (2006). "Archaeology: High tech from Ancient Greece". Nature 444 (7119). pp. 551–552. Bibcode:2006Natur.444..551C. PMID 17136077. doi:10.1038/444551a. 
  23. Bedini, Silvio A.; Maddison, Francis R. (1966). "Mechanical Universe: The Astrarium of Giovanni de' Dondi". Transactions of the American Philosophical Society 56 (5). pp. 1–69. JSTOR 1006002. doi:10.2307/1006002. 
  24. Price, Derek de S. (1984). "A History of Calculating Machines". IEEE Micro 4 (1). pp. 22–52. doi:10.1109/MM.1984.291305. 
  25. Őren, Tuncer (2001). "Advances in Computer and Information Sciences: From Abacus to Holonic Agents" (PDF). Turk J Elec Engin 9 (1). pp. 63–70. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de setembro de 2009. Consultado o 19 de outubro do 2022. 
  26. Donald Routledge Hill (1985). "Al-Biruni's mechanical calendar", Annals of Science 42, pp. 139–163.
  27. "The Writer Automaton, Switzerland". chonday.com. 11 de xullo de 2013. Arquivado dende o orixinal o 20 de febreiro de 2015. Consultado o 19 de outubro do 2022. 
  28. 28,0 28,1 Ray Girvan, "The revealed grace of the mechanism: computing after Babbage" Arquivado 2012-11-03 en Wayback Machine., Scientific Computing World, maio/xuño 2003
  29. Halacy, Daniel Stephen (1970). Charles Babbage, Father of the Computer. Crowell-Collier Press. ISBN 978-0-02-741370-0. 
  30. "Babbage". Online stuff. Science Museum. 19 de xaneiro de 2007. Arquivado dende o orixinal o 7 de agosto de 2012. Consultado o 19 de outubro do 2022. 
  31. Graham-Cumming, John (23 de decenbro de 2010). "Let's build Babbage's ultimate mechanical computer". opinion (en inglés). New Scientist. Arquivado dende o orixinal o 5 de agosto de 2012. Consultado o 19 de outubro do 2022. 
  32. 32,0 32,1 The Modern History of Computing (en inglés). Stanford Encyclopedia of Philosophy. 2017. Arquivado dende o orixinal o 12 de xullo de 2010. Consultado o 20 de outubro do 2022. 
  33. Zuse, Horst. "Part 4: Konrad Zuse's Z1 and Z3 Computers". The Life and Work of Konrad Zuse. EPE Online. Arquivado dende o orixinal o 1 de xuño de 2008. Consultado o 20 de outubro do 2022. 
  34. Zuse, Konrad (2010) [1984]. The Computer – My Life Translated by McKenna, Patricia and Ross, J. Andrew from: Der Computer, mein Lebenswerk (1984) (en inglés). Berlin/Heidelberg: Springer-Verlag. ISBN 978-3-642-08151-4. 
  35. Salz Trautman, Peggy (20 de abril de 1994). "A Computer Pioneer Rediscovered, 50 Years On". The New York Times. Arquivado dende o orixinal o 4 de novembro de 2016. Consultado o 25 de outubro do 2022. 
  36. Zuse, Konrad (1993). Der Computer. Mein Lebenswerk. (en alemán) (3rd ed.). Berlin: Springer-Verlag. p. 55. ISBN 978-3-540-56292-4. 
  37. "Crash! The Story of IT: Zuse". Arquivado dende o orixinal o 18 de setembro de 2016. Consultado o 25 de outubro do 2022. 
  38. Rojas, R. (1998). "How to make Zuse's Z3 a universal computer". IEEE Annals of the History of Computing 20 (3). pp. 51–54. doi:10.1109/85.707574. 
  39. Rojas, Raúl. "How to Make Zuse's Z3 a Universal Computer" (PDF). fu-berlin.de. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 9 de agosto de 2017. Consultado o 25 de outubro do 2022. 
  40. 40,0 40,1 O'Regan, Gerard (2010). A Brief History of Computing (en inglés). Springer Nature. p. 65. ISBN 9783030665999. 
  41. Des Moines Register, ed. (15 de xaneiro de 1941). "notice". 
  42. Arthur W. Burks (1989). The First Electronic Computer. ISBN 0472081047. Arquivado dende o orixinal o 29 de xullo de 2020. Consultado o 10 de novembro do 2022. 
  43. Copeland, Jack (2006). Colossus: The Secrets of Bletchley Park's Codebreaking Computers. Oxford: Oxford University Press. pp. 101–115. ISBN 978-0-19-284055-4. 

Véxase taménEditar

Outros artigosEditar