Abrir o menú principal
Redondela no ano 1893.

A Historia de Redondela é moi rica. A súa situación nun lugar con boas condicións naturais e estratéxicas fixo que estivese poboada desde moi antigo. De todas as épocas históricas hai vestixios e feitos dignos de mención.

Non se coñece con exactitude a data de fundación, aínda que o primeiro documento oficial que se refire á vila como Redondela é no ano 1267.[1]

Índice

PrehistoriaEditar

 
A Mámoa do Rei atópase na parroquia de Negros.

Da época prehistórica existen xacementos tumulares, diversos petróglifos, gravados rupestres e outros elementos arqueolóxicos.

Achados arqueolóxicos amosan presenza humana desde o 3000 a.C. encadrados na denominada cultura megalítica. Os poboados castrexos de Monte do Castro e Castro da Peneda, xunto a achados arqueolóxicos, como ferramentas e petróglifos, testemuñan tamén un importante asentamento na zona durante a cultura castrexa.

O monte Penide conserva máis de 30 mámoas que testemuñan a presenza dunha poboación neolítica no concello, tal e como acontecía no resto de Galicia nese momento. Os primeiros deles foron datados na era paleolítica inferior, no período do plistoceno.[2] De todos os túmulos, o mellor conservado é a Mámoa do Rei, unha mámoa de estrutura poligonal e de diámetro de 15 metros e uns 2,5 de altura.[3] Está catalogada coma Ben de Interese Cultural.[4].

 
Restos da muralla do Castro da Peneda, no monte da Peneda, na parroquia do Viso.

Na parroquia de Ventosela, consérvanse varios petróglifos e gravados rupestres ecuestres. Deles, destaca o conxunto rupestre da Pedreira[5]. Existe unha ruta que percorre todos os xacementos da parroquia, chamado ruta das Pedras.

Da Idade de Bronce consérvanse hoxe en día vestixios coma gravados rupestres e petróglifos, así coma machadas e outros utensilios de bronce.

Da Idade de Ferro fican os vestixios castrexos do Castro da Peneda, no monte homónimo. Aínda conserva restos da súa muralla e das casas circulares, non así da totalidade dos castros[6]. Dito xacemento atópase sen escavar, aínda que si foron atopados elementos arqueolóxicos coma caldeiros de bronce, fibelas e alfinetes, machadas pulidas, muíños, ánforas e cerámicas.

A maioría dos restos conservados, tanto das idades de Bronce coma de Ferro, atópanse albergados no Museo Provincial de Pontevedra.

Idade AntigaEditar

ano 133 d.c.

Imp(eratori) Caes(ari) Traiano
[H] adriano Au [g(usto)]
Pontif(ici) Max(imo)
Tri(bunicia) Postest(ate) [XVI] II

[ A T(ude)] M(ilia) P(assuum) XVII.[...]
—Inscrición no miliario de Santiaguiño de Antas, Saxamonde.
Transcrición:Adicado ao emperador Hadriano,
pontífice máximo, coa 18 tribunicia potestade e a terceira consular,
pai da patria.

17 millas de Tude (Tui)
[7]

O Imperio Romano deixou constancia da súa presenza na zona con varios miliarios, a meirande parte deles conservados no Museo de Pontevedra.

 
O miliario de Santiaguiño de Antas, ou miliario de O Marco, é o mellor conservado dos miliarios redondeláns, e un dos poucos que se conserva in situ.
Dimensións: Altura:1,70 metros
Circunferencia superior: 1,88 metros
Circunferencia inferior: 1,93 metros

O máis coñecido, o miliario de Santiaguiño de Antas, está adicado ao emperador Hadriano. Dita construción, descuberta en 1877, está dividido en 4 anacos, dous dos cales foron localizados no lugar de Padrón, na parroquia de Saxamonde, e os outros dous na parroquia de Quintela. Este miliario dátase do século II (ano 133 d.c.), ten 2,9 m de alto e 2,29 m de diámetro, e está adicado a Publio Elio Hadriano, emperador entre os anos 117 e 138.

Outros tres miliarios foron identificados arredor do concello: outro na parroquia de Quintela, outro na parroquia de Saxamonde, e dous en Cesantes.

O primeiro deles, o miliario de Quintela, foi descuberto no ano 1896, e data de entre os anos 350 e 353 d.C., anos durante os que exerce o mandato o emperador Decencio. Así pois, a estrutura do miliario atópase gravada cunha cita adicada a dito emperador.

Na parroquia de Cesantes existen dous miliarios, ambos os dous localizados no lugar de Outeiro de Penas. Un deles, descuberto no século XIX, está adicado ao emperador Numeriano, polo que a súa construción dátase entre os anos 283 e o 284 d.C, anos nos que dito emperador gobernou. O segundo miliario está adicado ao emperador Anepígrafe. Foi descuberto en 1975, e na actualidade consérvase na Casa da Torre, no concello de Redondela.[8]

Idade MediaEditar

Alta Idade MediaEditar

 
No ano 977, as tropas do xeneral Almanzor arribaron a Redondela dende Braga, chegando até Santiago de Compostela e incendiando a Catedral.

Nos primeiros anos do século V comezou o declive do Imperio Romano de Occidente, feito que propiciou que chegasen a Galicia, e polo tanto a Redondela, numerosas incursión de pobos do norte de Europa, en especial do suevos. Así, após da caída oficial do Imperio Romano no ano 406, varias poboacións bárbaras europeas comezaban a asentarse no territorio. Arredor do ano 409, dirixidos polo seu rei Hermerico, uns 40.000 suevos chegaron á provincia romana da Gallaecia, onde lograron instalarse mediante un posible pacto con Roma, establecendo a capitalidade na cidade de Bracara Augusta (hoxe coñecida coma Braga, Portugal).

Durante o século X, varias incursións normandas tentaron facerse co territorio da bisbarra de Redondela. Así, no ano 968, e baixo o mando do segundo duque de Normandía, unhas duascentas naves chegaron a Galicia atrancando na ría de Arousa e procedentes da Bretaña francesa. Este exercito, baixo o mando de Gudrød (Guðrǫðr), máis coñecido co nome de Gunderedo, tiña como obxectivo chegar a Santiago de Compostela. Nunha tentativa de expansión cara o sur de Galicia, e tendo como un dos obxectivos o saqueamento da vila de Redondela, o exército normando comezou a dirixirse cara o sur. Porén, o bispo Sisenado II de Iria Flavia, organizou un exército para lle facer fronte, librándose unha batalla o 29 de marzo dese mesmo ano, nos arredores do actual concello de Fornelos de Montes. Dita batalla, coñecida coma a batalla de Fornelos, saldouse coa morte do bispo compostelán, e co conseguinte avance das tropas normandas, que continuaron a súa incursión até o Courel.

Nese mesmo século, no ano 997, os árabes chegan a Redondela da man do xeneral Almanzor.[9] O exército árabe saqueou as vilas dos arredores das rías de Vigo e Arousa, e o 10 de agosto dese mesmo ano chegou a Santiago de Compostela, incendiando a Catedral de Santiago e mais o sepulcro do Apóstolo.

Baixa Idade MediaEditar

Durante os seguintes séculos, a vila de Redondela comezou a ser dinamizada polo Camiño Portugués de Santiago, feito que foi aproveitado por civilizacións foráneas para asaltar e atacar a vila. Así, no ano 1014 a ría de Vigo é atacada polo viquingo noruegués Olav Haraldson. Anos despois, no 1032, o conde normando Easl Ulf atacaron Redondela e saquearon o patrimonio local, até seren expulsados polo bispo Cresconio.

No século XI estableceríase en Redondela unha familia nobiliaria coñecida co nome de Mañó ou Man(i)ola, asentándose nunha casa señorial arredor do val que forma o río Maceiras. Froito deste acontecemento, o topónimo de Redondela era ás veces empregado indistintamente xunto co de Mañó, e varias parroquias actuais derivaron da toponimia desta casa nobiliaria: Mañó (Quintela) e Trasmañó (detrás de Quintela). Mentres, unha orde de monxes coñecidos como a Orde Militar dos Cabaleiros Templarios asentáronse no concello ocupando o convento de Vilavella por unha banda, e a illa de San Simón por outra. Nesta última foron os responsábeis da construción da ermida de San Simón, onde o poeta Mendinho compuxo a única peza que se lle atribúe:

 Sediam'eu na ermida de San Simón
e cercaronm'as ondas, que grandes son,
eu atendend'o meu amigo,
eu atendendo'o meu amigo... 

En 1120 Redondela é invadida polo exército portugués, sendo recuperada posteriormente por Doña Urraca.

NotasEditar

  1. Ferreira Priegue, Elisa (1988). Galicia en el comercio marítimo Medieval. A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza. pp. 90–137. ISBN 84-85728-71-8. 
  2. "Museo Virtual de Monte Penide Prehistórico". Consultado o 16 de xaneiro de 2014. 
  3. "Ficha da Mámoa do Rei" (PDF). AGADER. Consultado o 16 de xaneiro de 2014. 
  4. "Mámoa do Rei, Ben de Interese Cultural" (PDF). Diario Oficial de Galicia. Consultado o 17 de xaneiro de 2014. 
  5. Faro de Vigo (ed.). "El encanto de las piedras". Consultado o 4 de xaneiro de 2014. 
  6. Couñago, Xosé. Elementos da prehistoria de Redondela. 
  7. Rodríguez Colmenero, Antonio. Consello da Cultura Galega, ed. "Miliarios e outras inscricións viarias romanas do noroeste hispánico." (PDF). Consultado o 11 de agosto de 2014. 
  8. Orge Quinteiro, Jose Antonio (2008). Os miliarios romanos de Redondela. Apuntamentos para unha historia de Redondela. Redondela: Seminario de Estudos Redondeláns (SEREN). pp. 11–24. ISSN 1698-8051. 
  9. El Mundo (ed.). "San Simón, una isla que bebe de su historia para pensar en el futuro". Consultado o 12 de agosto de 2014. 

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

Outros artigosEditar