Premio Pritzker

O Premio Pritzker da Arquitectura é un premio dado pola estadounidense Hyatt Foundation que se lle entrega anualmente "a un arquitecto vivo cuxo traballo xa construído mostra unha mestura das cualidades de talento, visión e adicación, contribuíndo dun xeito consistente e significante ao enriquecimento da humanidade e do mundo da construción a través da arte da arquitectura."[1]

Historia e característicasEditar

Fundado no ano 1979 por Jay A. Pritzker e a súa dona, o premio diríxeno a familia Pritzker na actualidade, sendo considerado un dos máis importates e recoñecidos premios da arquitectura, ate o punto de seren as veces chamado o premio Nobel da arquitectura. O premio entrégase sen teren en conta criterios de nacionalidade, raza, creenzas ou ideoloxía.[2] Os galardoados reciben 100.000 dólares americáns, un certificado, e dende o ano 1987 unha medalla de bronce.[3] No reverso da medalla pode lerse a inscrición en lingua latina "firmitas, utilitas, venustas" (en galego: firmeza, materia, pracer); inspirada polo arquitecto romano Vitruvio. Antes do 1987, ao premio acompañáballe unha edición limitada dunha escultura de Henry Moore.[3]

A directora executiva do galardón, Martha Thorne a día de hoxe, solicita e recolle os nomeamentos para o premio a un determinado grupo de especialistas, incluíndo anteriores premiados, académicos, críticos e outros "expertos ou persoas que mostran un grande interese ou coñecemento no eido da arquitectura". Calquera arquitecto titulado e con licenza pode presentar unha solicitude persoal para o premio antes do 1 de novembro de cada ano, cando o xurado, composto por "expertos e recoñecidos profesionais nos eidos da arquitectura, negocios, educación, editorial e cultura, escollen o gañador antes de rematar o ano para anuncialo na vindeira primavera.[2]

GañadoresEditar

Ano Gañador Imaxe Nacionalidade Obra Lugar da cerimonia Ref.
1979 Philip Johnson     Estados Unidos   Glass House (1949) Dumbarton Oaks, Washington, D.C. [4]
1980 Luis Barragán     México   Casa Estudio Luis Barragán (1948) Dumbarton Oaks, Washington, D.C. [5]
1981 James Stirling     Reino Unido   Biblioteca histórica Seeley (1968) National Building Museum, Washington, D.C. [6]
1982 Roche, KevinKevin Roche     Irlanda
  Estados Unidos
  Edificio Caballeros de Colón (1969) Art Institute of Chicago, Chicago
1983 Ieoh Ming Pei     China /
  Estados Unidos
  National Gallery of Art, Edificio Leste (1978) Museo Metropolitano de Arte, Nova York
1984 Richard Meier     Estados Unidos   High Museum of Art (1983) National Gallery of Art, Washington, D.C. [7]
1985 Hans Hollein     Austria   Museo Abteiberg (1982) Biblioteca Huntington, San Marino, California [7]
1986 Gottfried Böhm     Alemaña   Igrexa Youth Centre Library (1968) Worshipful Company of Goldsmiths, Londres [7]
1987 Kenzō Tange     Xapón   Catedral de Santa María de Toquio (1964) Kimbell Art Museum, Fort Worth, Texas [8]
1988 Gordon Bunshaft(premio compartido)
  Estados Unidos   Biblioteca Beinecke de libros raros e manuscritos (1963) Art Institute of Chicago, Chicago [7]
Oscar Niemeyer(premio compartido)     Brasil   Catedral de Brasilia (1958) [7]
1989 Frank Gehry     Canadá /
  Estados Unidos
  Walt Disney Concert Hall (1999-2003) Tōdai-ji, Nara
1990 Aldo Rossi     Italia   Bonnefantenmuseum (1990) Palacio Grassi, Venecia [9]
1991 Robert Venturi     Estados Unidos   National Gallery de Londres, Sainsbury Wing (1991) Palacio de Iturbide, Cidade de México [10]
1992 Álvaro Siza     Portugal   Centro Galego de Arte Contemporánea (1993) Harold Washington Library, Chicago [11]
1993 Fumihiko Maki     Xapón   Ximnasio Metropolitano de Toquio (1991) Castelo de Praga [8]
1994 Christian de Portzamparc
  Francia   Embaixada francesa de Berlín (2003) The Commons, Columbus [12]
1995 Tadao Ando     Xapón   Centro de Convencións Nagaragawa (1995) Palacio de Versalles [13]
1996 Rafael Moneo     España   Palacio de Congresos e Auditorio Kursaal (1999) Getty Center, Os Ánxeles [14]
1997 Sverre Fehn
  Noruega   Museo Noruegués do Glaciar (1991) Museo Guggenheim Bilbao, Bilbao [15]
1998 Renzo Piano     Italia   Aeroporto Internacional de Kansai (1994) Casa Branca, Washington, D.C. [16]
1999 Norman Foster     Reino Unido   Millennium Bridge (2000) Museo Altes, Berlín [14]
2000 Rem Koolhaas     Países Baixos   Casa da Música (2003) Parque Arqueolóxico de Xerusalén [17]
2001 Herzog & de Meuron     Suíza   Tate Modern (2000) Monticello, Charlottesville, Virxinia [18]
2002 Glenn Murcutt     Australia   Berowra Waters Inn (1983) Outeiro Capitolino, Roma [19]
2003 Jørn Utzon
  Dinamarca   Ópera de Sidney (1973) Real Academia de Belas Artes de San Fernando, Madrid [20]
2004 Zaha Hadid     Reino Unido
  Iraq
  Pabellón Puente (2008) Ermitage, San Petersburgo
2005 Thom Mayne
  Estados Unidos   Edificio Federal de San Francisco (2007) Jay Pritzker Pavilion, Chicago [21]
2006 Paulo Mendes da Rocha     Brasil   Capela de San Pedro, São Paulo (1987) Palacio de Dolmabahçe, Istambul [22]
2007 Richard Rogers     Reino Unido   Edificio Lloyd's (1986) Banqueting House, Londres [23]
2008 Jean Nouvel     Francia   Torre Glòries (2005) Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos, Washington, D.C. [14]
2009 Peter Zumthor     Suíza   Termas de Vals (1996) Palacio da Lexislatura da Cidade de Buenos Aires [14]
2010 Kazuyo Sejima
Ryue Nishizawa
(SANAA)
    Xapón   Museo de Arte Contemporánea do Século XXI de Kanazawa (2003) Illa Ellis, Nova York [14]
2011 Eduardo Souto de Moura     Portugal   Estadio Municipal de Braga (2004) Andrew W. Mellon Auditorium [24]
2012 Wang Shu     China   Museo de Ningbo (2008) Gran Salón do Pobo, Pequín
2013 Toyō Itō     Xapón   Mediateca de Sendai (2001) Biblioteca e Museo presidencial John F. Kennedy, Boston [25][26]
2014 Shigeru Ban     Xapón   Centro Pompidou de Metz (2010) Rijksmuseum, Ámsterdam [27]
2015 Frei Otto
  Alemaña   Estadio Olímpico de Múnic (1976) New World Center, Miami [28]
2016 Alejandro Aravena     Chile   Centro de Innovación Anacleto Angelini (2015) Sede da ONU, Nova York [29]
2017 RCR Arquitectes (Rafael Aranda, Carme Pigem e Ramón Vilalta)[30]     España   Biblioteca de Sant Antoni (2007) Casa de Hóspedes do Estado do Palacio Akasaka en Toquio [31]
2018 Balkrishna Doshi     India   Indian Institute of Management Bangalore (1983) Aga Khan Museum, Toronto [32]
2019 Arata Isozaki     Xapón   Casa do Home (1995) Palacio de Versalles [33][34]
2020 Grafton Architects (Shelley McNamara e Yvonne Farrell)  

 

  Irlanda   Campus UTEC (2015) Cerimonia telemática[35] [36]
2021 Anne Lacaton e Jean-Philippe Vassal     Francia FRAC Nord, Pas de Calais (2013) [37]

Países con máis premios PritzkerEditar

Posto País Premio
1   Estados Unidos 8
2   Xapón 7
3   Reino Unido 4
4   Italia 2
5   Brasil 2
6   Francia 2
7   Suíza 2
8   Portugal 2
9   China 2
10   Alemaña 2
11   España 2
12   Irlanda 2

NotasEditar

  1. Finalidade do Premio Prizker Arquivado 27 de outubro de 2008 en Wayback Machine. Páxina oficial dos premios Pritzker, The Hyatt Foundation, 24 de xuño de 2009
  2. 2,0 2,1 Proceso de nominación Arquivado 10 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine. Páxina oficial dos premios Pritzker, The Hyatt Foundation, 29 de marzo de 2010
  3. 3,0 3,1 Historia do premio Arquivado 10 de xaneiro de 2010 en Wayback Machine. Páxina oficial dos premios Pritzker, The Hyatt Foundation, 29 de marzo de 2010
  4. "People – In the News". Milwaukee Sentinel. Associated Press. 23 de maio de 1979. p. 2. Arquivado dende o orixinal o 25 de abril de 2016. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  5. Endicott, Katherine (14 de outubro de 2006). "The Mexican garden revisited". San Francisco Chronicle. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  6. Reynolds, Nigel (23 de marzo de 2004). "Top prize for architect who is ignored by fellow British". Daily Telegraph. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 "The last Pritzker Prize laureated". marzo de 2013. Consultado o 17 de marzo de 2013. 
  8. 8,0 8,1 Muschamp, Herbert (26 de abril de 1993). "Pritzker Prize for Japanese Architect". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  9. Iovine, Julie (5 de setembro de 1997). "Aldo Rossi, Architect of Monumental Simplicity, Dies at 66". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  10. Blau, Eleanor (8 de abril de 1991). "Robert Venturi Is to Receive Pritzker Architecture Prize". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  11. Ribeiro, Ana Maria (24 de febreiro de 2009). "Siza Vieira fala para casa cheia". Correio da Manhã (en portugués). Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  12. Muschamp, Herbert (2 de maio de 1994). "Architect of Austere Works Receives the Pritzker Prize". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  13. Viladas, Pilar (19 de agosto de 2001). "Fashion's New Religion". The New York Times. Consultado o 27 de xuño de 2009. 
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Pilkington, Ed (14 de abril de 2009). "Swiss architect untouched by fad or fashion wins prized Pritzker award". The Guardian. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  15. Samaniego, Fernando (1 de xuño de 1997). "El noruego Sverre Fehn recibe el Pritzker de Arquitectura en el museo Guggenheim Bilbao". El País. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  16. Muschamp, Herbert (20 de abril de 1998). "Renzo Piano Wins Architecture's Top Prize". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  17. "Koolhaas receives 'Nobel of architecture' in Jerusalem". CNN. 29 de maio de 2000. Arquivado dende o orixinal o 1 de febreiro de 2011. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  18. "Herzog & de Meuron Propose Castle in The Sky for Hamburg". Das Spiegel. 14 de xuño de 2005. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  19. "Top honour for Australian architect". BBC News. 16 de abril de 2002. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  20. "Prize for Opera House designer". BBC News. 7 de abril de 2003. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  21. "Paris skyscraper to rival tower". BBC News. 28 de novembro de 2006. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  22. Forgey, Benjamin (9 de abril de 2006). "Brazilian wins Pritzker Prize". Washington Post. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  23. Glancey, Jonathan (29 de marzo de 2007). "Rogers takes the 'Nobel for architecture'". The Guardian. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  24. Taylor, Kate (28 de marzo de 2011). "Souto de Moura Wins 2011 Pritzker Architecture Prize". The New York Times. Consultado o 28 de marzo de 2011. 
  25. "Ceremony". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2013. Arquivado dende o orixinal o 21 de marzo de 2013. Consultado o 17 de marzo de 2013. 
  26. Vanessa, Quirk (marzo de 2013). "Who Has Won the Pritzker Prize?". ArchDaily. Consultado o 17 de marzo de 2013. 
  27. "Announcing the 2014 Laureate Shigeru Ban". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2014. Arquivado dende o orixinal o 25 de marzo de 2014. Consultado o 24 de marzo de 2014. 
  28. "El arquitecto alemán Frei Otto recibe el premio Pritzker 2015 un día después de morir". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2015. Consultado o 10 de marzo de 2015. 
  29. "Alejandro Aravena Wins 2016 Pritzker Prize". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2015. Consultado o 13 de xaneiro de 2016. 
  30. "2017 Pritzker Prize Winners RCR Arquitectes' Work in 20 Images". ArchDaily (en inglés). 2017-03-01. Consultado o 2017-05-11. 
  31. "Rafael Aranda, Carme Pigemand Ramon Vilalta Receive the 2017 Pritzker Architecture Prize". The Pritzker Architecture Prize. 1 de marzo de 2014. Arquivado dende o orixinal o 2 de marzo de 2017. Consultado o 1 de marzo de 2017. 
  32. "The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2018. Consultado o 7 de marzo de 2018. 
  33. "The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com. Arquivado dende o orixinal o 09 de novembro de 2019. Consultado o 5 de marzo de 2019. 
  34. L. Isozaki (2019) The Pritzker Architecture Prize 2019. Recuperado de: https://www.pritzkerprize.com/sites/default/files/inline-files/2019[Ligazón morta]
  35. "Ceremony Videos: Yvonne Farrell and Shelley McNamara – The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com. Consultado o 8 de outubro de 2020. 
  36. "Ivonne Farrell and Shelley McNamara The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com. Consultado o 3 de marzo de 2020. 
  37. Valencia, Nicolás (March 17, 2021). "Why Lacaton & Vassal Won the 2021 Pritzker Prize". ArchDaily (en inglés). Consultado o 17 de marzo de 2021. 

Véxase taménEditar

Outros artigosEditar

Ligazóns externasEditar

Modelo:PremiosPritzker