Amancio Amaro

futbolista español

Amancio Amaro Varela, coñecido simplemente como Amancio, nado na Coruña o 16 de outubro de 1939,[1] é un ex futbolista e adestrador de fútbol galego.

Amancio
Medalla Castelao Icona vectorial.svg
Amancio Amaro 1971.jpg
Amancio Amaro en 1971.
Información persoal
Nome Amancio Amaro Varela
Nacido 16 de outubro de 1939 (81 anos)
Lugar A Coruña
Altura 1,66 m.
Posición Centrocampista
Carreira xuvenil
1954–1958 Victoria
Carreira sénior
Anos Equipos Aprs (Gls)
1958–1962 Deportivo da Coruña 96 (54)
1962–1976 Real Madrid 344 (119)
Selección nacional
1962–1974 España 42 (11)
Adestrador
1976–1977 Real Madrid (xuvenís)
1982–1984 Castilla
1984–1985 Real Madrid
Partidos e goles só en liga doméstica.

editar datos en Wikidata ]

Centrocampista histórico do Deportivo da Coruña e do Real Madrid, xogou 579 partidos entre os dous conxuntos e marcou 223 goles, 21 deles na Copa de Europa. Ocupa na actualidade o 10º posto na táboa de máximos goleadores da historia do Deportivo, e o 11º do Real Madrid. Está amplamente considerado como un dos dous mellores futbolistas galegos da historia, xunto ao tamén coruñés Luis Suárez.

No Deportivo formou unha gran dupla atacante co compostelán Veloso, marcando entre os dous 83 goles nas súas dúas últimas tempadas na Coruña. Foi o máximo goleador de Segunda División na tempada 1961/62 e o gran artífice do ascenso ese ano. O seu rendemento no Deportivo chamou a atención do FC Barcelona e do Real Madrid, sendo este último o que conseguiu a súa fichaxe, sendo un dos traspasos máis caros e mediáticos da época.

Xogou 14 tempadas no Real Madrid, liderando xunto a Paco Gento a xeración de futbolistas coñecida como o "Madrid Yé-Yé". Gañou nove ligas (cifra só superada por Gento, Pirri e Messi), tres Copas do Rei e a Copa de Europa de 1966, onde marcou un dos goles da final fronte ao Partizán de Belgrado. Foi dúas veces pichichi e en 1964 gañou o Balón de Bronce, por detrás de Denis Law (ouro) e Luis Suárez (prata).

Foi tamén internacional coa selección española, coa que disputou 42 partidos e marcou 11 goles. Formou parte da histórica selección que se proclamou campioa da Eurocopa de 1964, tras derrotar na final á Unión Soviética.

Os seus éxitos fixeron que figurase como o 47º mellor futbolista de todos os tempos para a Federación Internacional da Historia e Estatística de Fútbol en abril de 1990,​ e como o 8º mellor xogador español do século XX.​ Ademais fóronlle concedidas dúas Medallas de Prata ao Mérito Deportivo,​ e en 2001 foille concedida a Medalla de Ouro pola súa traxectoria deportiva.​ Ese ano recibiu tamén a Medalla Castelao.

TraxectoriaEditar

Inicios no Victoria FC (1954-58)Editar

Naceu na rúa Vizcaya da Coruña, fillo dun pintor e unha froiteira.[2] Empezou a súa carreira con quince anos no Victoria CF da súa cidade natal, no que estivo catro anos entre 1954 e 1958, xogando ademais coa selección galega xuvenil nas tempadas 1956/57 e 1957/58, na última delas como capitán. Tras a súa última tempada no Victoria o equipo organizou un partido de homenaxe fronte ao Sporting Cambre e o Comité Rexional de Fútbol Afeccionado e Xuvenil premiouno cunha medalla de prata.[3][4]

Explosión no Deportivo da Coruña (1958-62)Editar

Fichou en xullo de 1958 polo Deportivo da Coruña, que daquela militaba na Segunda División, asinando por dous anos.[5] Chegou nun ano con moitas fichaxes, entre elas as de Rabadán, Manchón, Veloso, Gelucho, Vigo, Sobrín e Collar, que se uniron a un equipo no que estaban Reija, Manín, Polo, Oswaldo e Moll entre outros.[6] Debutou o 8 de setembro nun amigábel dos xogadores suplentes do Deportivo contra o Arousa en Riazor, con vitoria por 5 goles a 0, o último deles de Amancio.[7] O seu debut oficial co primeiro equipo produciuse o 28 de setembro de 1958 na derrota por 1-0 fronte ao Real Avilés Club de Fútbol, na terceira xornada de liga.[8] Non xogou máis partidos ata tres meses despois, cando a lesión do internacional uruguaio Souto fixo que volvese ao once no partido contra o Sabadell, no que anotou o seu primeiro gol,[9] xogando habitualmente a partir de entón. Disputou un total de 17 encontros entre liga e Copa do Rei e anotou 7 goles, rematando o equipo 7º.[10]

Na tempada 1959/60 Amancio era xa titular indiscutible e a gran figura do fútbol coruñés xunto a Luis Suárez.[11] O Deportivo quedou cuarto na táboa e Amancio pechou a tempada con 15 goles entre liga e Copa, incluído o seu primeiro triplete na vitoria por 3-2 sobre o Atlético de Bilbao, de Primeira División. Na tempada seguinte o Deportivo non conseguiu meterse nos postos de ascenso, rematando en terceira posición, cousa que si conseguiu un ano despois, gañando a competición tras sumar só catro derrotas. Amancio foi un dos grandes artífices do ascenso, formando unha gran dupla co compostelán Veloso, marcando entre os dous 83 goles en liga nas dúas últimas tempadas. Veloso foi o máximo anotador na 1960/61 e Amancio foino na 1961/62, con 25 goles en 26 partidos. Ademais o 1 de outubro de 1961 conseguiu marcar 4 goles nun mesmo partido, na vitoria por 6-1 fronte ao Burgos en Riazor.[12]

As súas grandes actuacións chamaron a atención dos grandes equipos, entre eles o Barcelona e o Real Madrid.​ Tras unha reunión na Coruña para achegar posturas cos barcelonistas, chegou unha oferta de Madrid que o fixo decantarse por estes. Con todo, non foi fácil debido ás pretensións económicas do club galego para deixalo marchar. No medio do barullo de informacións sobre a súa fichaxe, Amancio xogou o seu último partido co Deportivo precisamente fronte ao Real Madrid, nun partido amigábel no Estadio Santiago Bernabéu, con vitoria branca por 3-2 e un gol de Amancio.[13] Respecto aos partidos oficiais, Amancio pechou a súa etapa no Deportivo con 69 goles, sendo no momento da súa marcha o segundo máximo anotador da historia do club, só superado por Guimeráns.

Esplendor no Real Madrid (1962-1976)Editar

Tras dúas reunións fracasadas, onde o Deportivo fixou unha alta cantidade para o traspaso, non foi senón pola insistencia do entón presidente madridista Santiago Bernabéu pola que se consumou finalmente a fichaxe do xogador coruñés.​ 12 millóns de pesetas e a cesión de tres xogadores (Miché, Antonio Ruiz e Betancort) foi o prezo final que o presidente asinou, coa oposición da xunta directiva e social que descoñecía os movementos de Bernabéu.​ Foi unha operación arriscada que puxo en perigo a economía do club, nun momento en que esta estaba maltreita.[14][15]

 
Aliñación do Real Madrid campión de Europa en 1966. Amancio Amaro, segundo comezando abaixo á esquerda.

Xunto con Amancio, no verán de 1962 tamén chegaron ó Real Madrid Ignacio Zoco, Lucien Müller e Yanko Daucik. Nesa época o equipo vivía unha etapa de transición, xa que anos atrás destacara tanto en España como en Europa. Tras xogar un amigábel en Accra contra a selección de fútbol de Ghana, Amancio debutou en partido oficial fronte ó RSC Anderlecht na ida da rolda previa da Copa de Europa, cun resultado final de 3-3. Uns días despois debutou en liga fronte ó Real Betis en Sevilla, marcando o seu primeiro gol co Real Madrid, así como o seu primeiro gol na máxima categoría, para facer o 2-3 que poñía por diante ao seu equipo, antes de que Ferenc Puskás marcase outros dous goles do seu triplete para facer o 2-5 definitivo. Amancio era xunto ao maxiar a referencia atacante do equipo adestrado por Miguel Muñoz, e no que o veterano Alfredo Di Stéfano atrasara a súa posición para encargarse máis do xogo de creación. Conseguiu anotar 15 tantos en 38 encontros da temporada, sendo o segundo máximo realizador do equipo (por detrás de Puskás) e o quinto da liga, que serviron para conquistar o seu primeiro título de liga.

Na súa segunda no club branco, gañou un novo título de liga, e marcou os seus primeiros goles na Copa de Europa, fronte a Dinamo de Bucarest, Milan e FC Zürich, e xogou a súa primeira final europea, que rematou con derrota fronte ao Inter de Milán. A súa fama alcanzou gran renome internacional e con apenas un par de anos en Madrid, o Milan intentou a súa fichaxe en 1964, pero o valor do xogador, cuadriplicado dende a súa chegada, era demasiado para un club italiano que pretendía a Amancio para contrarrestar o efecto que tiña o tamén coruñés Luis Suárez no FC Internazionale, veciño e rival histórico dos rossoneri.​[16] A súa gran habilidade nos caneos e o seu acerto goleador levárono a conquistar o Balón de Bronce do ano 1964, por detrás de Denis Law e Luis Suárez, e converterse en titular do equipo. Na tempada 1964/65 sufriu unha lesión que o deixou sete meses de baixa, con todo, antes diso tivo tempo a marcar 15 goles, destacando un triplete no "clásico" fronte ao Barcelona (4-1) e outro na Copa de Europa fronte ao Dukla Praga (4-0). Gañou ese ano a súa terceira liga consecutiva.

Na tempada 1965/66, na que Amancio volveu ter como compañeiro ao santiagués Veloso, o Real Madrid non puido revalidar o título de liga, que foi para o Atlético de Madrid, pero redimiuse clasificándose para a final da Copa de Europa. A gran final disputouse o 11 de maio de 1966 fronte ao Partizan de Belgrado no Estadio de Heysel de Bruxelas. O equipo iugoslavo adiantouse cun gol do seu capitán, Velibor Vasović, pero un gol de Amancio no minuto 70 iniciou unha remontada que culminou no 76 Serena, conquistando así o Real Madrid a súa sexta Copa de Europa, contribuíndo Amancio con cinco goles na competición.

Pese a atrasar a súa posición continuou como un dos referentes do ataque e do equipo xunto ao veterano Gento, Manuel Velázquez, José Martínez Pirri e Ignacio Zoco. Nas tres seguintes tempadas acadou tres novos títulos de liga, sendo ademais na terceira delas o gañador do Trofeo Pichichi ao máximo goleador da liga, empatado a 14 goles con José Eulogio Gárate. Xa como referente do Real Madrid foi convocado en 1968 para unha selección mundial auspiciada pola FIFA, para un partido fronte á selección brasileira, en conmemoración polo décimo aniversario da consecución do seu primeiro campionato do mundo.[17]

Na tempada 1969/70, con 16 goles, volveu gañar o Trofeo Pichichi, de novo de xeito compartido con Gárate, e esta vez tamén con Luis Aragonés. Continuou no Real Madrid ata a súa retirada en xuño de 1976, gañando outras tres ligas para facer un total de nove, así como tres Copas do Rei. Disputou un total de 471 partidos co equipo branco, anotando 155 goles, estando situado no momento da súa retirada como o cuarto máximo goleador da historia do club, só por detrás de Alfredo Di Stéfano, Ferenc Puskás e Paco Gento.

 
Amancio Amaro nun adestramento do Real Madrid en Ámsterdam, en 1973.

Selección españolaEditar

Amancio vestiu a camisola da selección española en 42 ocasións. Debutou nun partido amigábel fronte ao Fußball-Club Saarbrücken en maio de 1962, facendo un dos cinco goles do equipo (5-2),[18] pero o debut nun partido oficial foi ante Romanía o 25 de novembro de 1962.[19] Marcou o seu primeiro gol oficial coa selección, no segundo partido, no empate 1-1 contra a selección de Irlanda do Norte.

Coa selección española foi partícipe dun dos maiores logros da súa historia, a consecución da Eurocopa de 1964 ó vencer na final do Bernabéu por 2-1 á Unión Soviética, vixente campioa. Disputou tamén a Copa do Mundo de 1966 en Inglaterra e marcou o gol da vitoria ante Suíza, pero España non pasou da fase de grupos.

Como adestradorEditar

Ó retirarse iniciou unha nova etapa no banco. Empezou adestrando ós xuvenís do Real Madrid durante unha tempada. Ó rematar dedicouse ós seus negocios, sendo recuperado en 1982 por Luis de Carlos, que acababa de gañar as eleccións á presidencia do club. Este elixiuno para dirixir ao Real Madrid Castilla. Na tempada 1983/84 levou ao filial branco a proclamarse campión da Segunda División, sendo o primeiro e único filial en logralo. O equipo estaba formado pola famosa xeración da «Quinta do Voitre» que ía alternando a súa actuación no filial con aparicións no primeiro equipo.​ Esta estaba formada por Emilio Butragueño (líder deportivo da xeración), Míchel, Miguel Pardeza, Manolo Sanchís e Rafael Martín Vázquez.

Na campaña 1984-85 fíxose cargo do primeiro equipo do Real Madrid. Foi destituído tras a xornada 33, despois de catro derrotas consecutivas e ocupando o equipo a quinta praza da liga. Foi substituído por Luis Molowny.[20] Tras unha etapa como informador, deixou o club para incorporarse á firma deportiva Kelme, como delegado e responsable para a área de Madrid.

En xullo de 2000 presentouse como vogal na candidatura á Presidencia e Xunta Directiva do Real Madrid encabezada polo presidente do club, Florentino Pérez, saíndo elixido vogal da xunta. Desde ese posto propiciou a incorporación de ex xogadores madridistas en distintos postos de responsabilidade do club. A Xunta Directiva do Real Madrid acordou que Amancio Amaro se fixese cargo da organización do Centenario do equipo.

Legado e recoñecementosEditar

Está amplamente considerado como o mellor futbolista galego da historia, xunto a Luis Suárez.[21][22][23] Figurou como o 47º mellor futbolista de todos os tempos para a Federación Internacional da Historia e Estatística de Fútbol en abril de 1990,​ e como o 8º mellor xogador español do século XX.​[24] Ademais fóronlle concedidas dúas Medallas de Prata ao Mérito Deportivo,​[25] e en 2001 foille concedida a Medalla de Ouro pola súa traxectoria deportiva.[26][27]​ Ese ano recibiu tamén a Medalla Castelao.[28] No 2012 recibiu a Distinción ao Mérito Deportivo de Galicia.[29]

Vida persoalEditar

Casou con Chelo Vicente e tivo seis fillos, dous deles nacidos na Coruña e catro en Madrid.[30] O seu fillo Óscar xogou nas categorías inferiores do Real Madrid, ao igual que o seu neto Jaime.[31]

PalmarésEditar

No Real MadridEditar

No DeportivoEditar

Na Selección EspañolaEditar

IndividualEditar

NotasEditar

  1. Ficha en realmadrid.com
  2. "Amancio: "En un partido así querría que ganaran los dos..."" (en castelán). 23 de febreiro de 2013. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  3. "Premios y recompensas del Comité Regional para el fútbol modesto". La Voz de Galicia (en castelán). 12 de setembro de 1958. p. 5. 
  4. "Amancio no irá a Astorga". La Voz de Galicia (en castelán). 31 de agosto de 1958. p. 4. 
  5. "Amancio firmó por el Deportivo". La Voz de Galicia (en castelán). 24 de xullo de 1958. p. 4. 
  6. "Es probable que hoy o mañana quede formada la nueva directiva del Deportivo". La Voz de Galicia (en castelán). 9 de agosto de 1958. p. 5. 
  7. V. C., O. (9 de setembro de 1958). "5-0: El equipo "B" deportivista venció facilmente al Arosa". La Voz de Galicia (en castelán). p. 4. 
  8. Vara, Orestes (30 de setembro de 1958). "Con desconcertante incapacidad, el Deportivo perdió ante el Aviles (1-0)". La Voz de Galicia (en castelán). p. 4. 
  9. "Pese al gran juego y la ventaja inicial del Deportivo, terminó ganando el Sabadell (4-2)". La Voz de Galicia (en castelán). 30 de decembro de 1958. p. 4. 
  10. "Partidos de Amancio na tempada 1958-59" (en castelán). Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  11. Caparrós (10 de novembro de 1959). "Amancio o la categoría". La Voz de Galicia (en castelán). p. 10. 
  12. "Deportivo-Burgos 1960-61" (en castelán). Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  13. "R. Madrid, 3 D. Coruña, 2". Mundo Deportivo (en castelán). 28 de maio de 1962. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  14. Relaño, Alfredo (9 de novembro de 2014). "Amancio convierte a Puskas en suplente". El País (en castelán). Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  15. "El otro Cebrián que devolvió al Dépor a Primera dos veces". Economía Digital (en castelán). 12 de decembro de 2019. Consultado o 30 de outubro de 2020. 
  16. ""Pude haber fichado por el Barça pero me incliné por el Madrid"". Kaiser (en castelán) (56). Maio de 2015. p. 24. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  17. "Los españoles que jugaron en la Selección de la FIFA" (en castelán). 31 de outubro de 2014. Arquivado dende o orixinal o 6 de abril de 2017. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  18. "Selección española, 5 - Sarrebrucken, 2" (en castelán). 30 de abril de 1962. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  19. "Partidos de Amancio coa selección" (en castelán). Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  20. "Rodó la cabeza de Amancio" (PDF). Mundo Deportivo (en castelán). 16 de abril de 1985. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  21. "Los 10 jugadores con más goles en la historia del Dépor" (en castelán). 19 de xuño de 2016. Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  22. "Amancio Amaro Varela". El Correo Gallego (en castelán). 2 de novembro de 2008. Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  23. Meitín Buján, I. (7 de febreiro de 2010). "«Aún sigo firmando autógrafos, pero ahora sobre todo a carrozas»". La Voz de Galicia (en castelán). Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  24. "Spain - Player of the Century". RSSSF (en inglés). Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  25. "45 años de 'gallego sabio'". El País (en castelán). 16 de abril de 1985. Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  26. "ORDEN de 20 de noviembre de 2001 por la que se concede el ingreso en la Real Orden del Mérito Deportivo, en la categoría de Medalla de Oro, a las personas que se indican." (PDF). BOE (en castelán). Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  27. "Doce entidades y 65 deportistas ingresaron en la Real Orden". El Mundo (en castelán). 24 de xaneiro de 2002. Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  28. "La Xunta concede la Medalla de Ouro 2001 de la comunidad a la entidad Caixa Galicia". La Voz de Galicia (en castelán). 14 de xuño de 2001. Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  29. "Lete Lasa asegura que as distincións ao mérito deportivo demostran que o deporte galego “sabe dos vosos méritos, recoñece os vosos esforzos e agradece a vosa única e irrepetible achega a este común patrimonio de Galicia que é o seu deporte”". 24 de maio de 2012. Consultado o 29 de outubro de 2020. 
  30. "De copas con Carlos Sainz". La Voz de Galicia (en castelán). 26 de setembro de 2000. Consultado o 28 de outubro de 2020. 
  31. Roncero, Tomás (19 de abril de 2012). "Jaime Amaro, la saga de los Amancio continúa...". As (en castelán). Consultado o 28 de outubro de 2020. 

Véxase taménEditar

Ligazóns externasEditar