Armando Cotarelo Valledor

escritor e historiador da literatura galego

Armando Cotarelo Valledor, nado na Veiga (Asturias) o 28 de decembro de 1879 e finado en Madrid o 8 de decembro do ano 1950, foi un dramaturgo e escritor galego. En 1984 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

Armando Cotarelo Valledor
Armando Cotarelo Valledor 1920.jpg
Retrato en Vida Gallega, 1920.
Nacemento28 de decembro de 1879
 A Veiga
Falecemento8 de decembro de 1950
 Madrid
NacionalidadeEspaña
Alma máterUniversidad Central
Ocupaciónescritor, político, filólogo e catedrático de universidade
PaiEmilio Cotarelo y Mori
CónxuxeMaría Botana Sieiro
XénerosPoesía, narrativa, teatro
PremiosGran Cruz del Mérito Naval con distintivo blanco
Armando Cotarelo Valledor, sinatura.jpg
Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no 1984.
editar datos en Wikidata ]

TraxectoriaEditar

Era fillo do erudito Emilio Cotarelo Mori. Estudou Filosofía e Letras en Madrid, doutorándose en 1904 cunha tese sobre a literatura galega medieval. Ese mesmo ano foi nomeado Catedrático de Lingua e Literatura españolas na Universidade de Santiago de Compostela, onde chegou a ser vicerreitor e decano. Casou coa compostelá María Botana Sieiro.

En 1907 deu o discurso de apertura do curso universitario 1907-1908 da Universidade de Santiago de Compostela coa lectura de "La leyenda de doña Estefanía la desdichada".

Foi un dos promotores da Exposición Rexional de 1909 e da Exposición de Arte de 1926. Creou e dirixiu a revista Ultreya, activa entre 1919 e 1920. En 1920 foi elixido membro da Real Academia Galega (aínda que non chegou a tomar cargo), á que representou na Real Academia Española en 1929 xunto con Ramón Cabanillas. En 1942 foi elixido membro da Real Academia da Historia.[1] Participou no movemento galeguista e foi membro activo das Irmandades da Fala. Foi membro fundador, primeiro presidente do Seminario de Estudos Galegos (1923-1925) e a persoa quen lle deu nome ao seminario[2]. En 1925 trasladouse a Madrid como catedrático da Universidade, deixando a presidencia do Seminario. Durante a República, continuou publicando obras de teatro en galego e traballos de historia e de literatura galega e española, como os dedicados ao rei Afonso III ou a edición do Cancioneiro de Paio Gómez Chariño[3].

Durante a guerra civil española o autor apoiou a dereita sublevada[4].

Estudou a literatura galega medieval, sendo un dos precursores en Galicia neste aspecto. Se ben os seus estudos teñen unha sólida formación e documentación histórica, o seu criterio filolóxico e estudo literario é máis feble[5].

ObraEditar

TeatroEditar

No eido do teatro foi continuador da liña ruralista. Abrangue o drama rural (Trebón, O lubicán) e de ambiente mariñeiro (Beiramar, Mourenza); a comedia sentimental (Sinxebra) e a traxedia histórica (Hostia). Agás Mourenza (estreada en Madrid en 1932) e Hostia, todas as pezas foron estreadas en Santiago de Compostela polo Cadro Dramático da Universidade con dirección do propio autor.

   

Lubicán, de Armando Cotarelo y Valledor, 1924, e Ruinas, de
Rosalía de Castro, ed. de 1928, con prólogo de Armando
Cotarelo Valledor.

  • Trebón (1922).
  • Sinxebra (1923; bilingüe).
  • Lubicán (1924), ilustrado por Camilo Díaz Baliño.[6] Estreada con Fermín Bouza-Brey e Olimpia Valencia nos papeis principais.
  • Hostia (1926).[7]
  • Beiramar (1931).
  • Mourenza (1931; bilingüe). Estreada en Madrid en 1932.
  • Ultreya, libreto de ópera (1935; bilingüe).
  • Érase una vez un rey... (en castelán, inédita ata 1992)

NarrativaEditar

 
Contos de Nadal. Lar. 1927.
  • Palladys Tyrones (1919) (parte II da triloxía Memorias de un escolar de antaño 1808-1809. En castelán.)
  • La enseña radía (1921) (parte I da triloxía Memorias de un escolar de antaño 1808-1809. En castelán.)
  • El Pazo (1923). Novela bilingüe.
  • Contos de Nadal colleitos do pobo (1927). Relatos curtos. Literatura popular.

PoesíaEditar

  • Cancioneiro da agulla enxergado con doas do pobo (1931).[8]

EnsaioEditar

  • Biografía del doctor D. Francisco Codera (Madrid, 1898).
  • La Exposición Rosales (Madrid, 1902).
  • Fray Diego (Madrid, 1902).
  • Una cantiga célebre del rey Sabio: fuentes y desarrollo de la leyenda de Sor Beatriz, principalmente de la literatura española (Madrid, 1904).
  • La belleza femenina en las obras de Cervantes (Santiago de Compostela, 1905).
  • Don Melendo García de Valdés, XX Obispo de Osma (1210-1225) (Santiago de Compostela, 1908).
  • El teatro de Cervantes. estudio crítico (Madrid, 1915). Premio «Alba» da RAE en 1912.
  • Vida militar, política y literaria de Alfonso III el Magno (Madrid, 1916).
  • Los cristianos españoles ante la invasión musulmana. 711-716 (Santiago de Compostela, 1919).
  • Argonautas gallegos. 1519-1522 (Santiago de Compostela, 1920).
  • Payo Gómez Chariño, Almirante y Poeta (1929; texto de ingreso na RAE).
  • Los hermanos Eáns Mariño, poetas gallegos del S. XIII (Madrid, 1933).
  • Historia crítica y documentada de Alfonso III, el Magno, último rey de Asturias (Madrid, 1933).
  • "Encol do nome de Martín Códax" (1933; artigo na revista Nós nº 109).
  • Cancionero de Payo Gómez Chariño (Madrid, 1934).
  • El Seminario de Educación de la Vega de Ribadeo, hoy Vegadeo, y su Fundador, D. Jacinto Valledor y Presno, Obispo de Osma (Madrid, 1950).
  • "La poesía del mar en el Cancionero de la Vaticana" (1970; artigo na revista Grial nº 30).

NotasEditar

  1. Mato, Alfonso. "Armando Cotarelo Valledor" Diccionario Biográfico Español. Real Academia de la Historia (en castelán).
  2. Tobío, Lois: As décadas de TL, Ediciós do Castro, 1994, páxinas 124
  3. "Armando Cotarelo y Valledor". Real Academia de la Historia. 
  4. Forneiro, José Luís (2004). "Armando Cotarelo Valledor, editor e estudioso do romanceiro tradicional galego". Revista Galega de Filoloxía: 79 – 106. ISSN 1576-2661. 
  5. Introdución de Henrique Monteagudo en COTARELO VALLEDOR, A.: Cancionero de Payo Gómez Chariño. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia, 1984.
  6. Bangueses Vázquez, Mercedes (2010). Ilustradores galegos de preguerra (1880-1936). IEV. ISBN 978-84-89599-44-4. 
  7. Iglesias, Xabier: Hostia en Os libros de Ánxel Casal, 19/11/2012.
  8. Cancioeiro da Agulla enxergado con doas do pobo en Galiciana.

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

Ligazóns externasEditar


Predecesor:
sen crear
  Presidente do Seminario de Estudos Galegos  
1923-1925
Sucesor:
Salvador Cabeza de León


Predecesor:
Agustín Millares Carlo
  Real Academia da Historia
Medalla 17
 
1942 - 1950
Sucesor:
Leopoldo Torres Balbás