Afonso XIII de España

rei de España


Afonso XIII, alcumado «o Africano»,[1] nado en Madrid o 17 de maio de 1886 e finado en Roma o 28 de febreiro de 1941, foi rei de España. Fillo póstumo de Afonso XII e de María Cristina de Habsburgo-Lorena, foi coroado rei no seu nacemento e reinou até 1931. A súa nai exerceu a rexencia da coroa durante a súa infancia.

Infotaula de personaAfonso XIII de España

(1916) Editar o valor em Wikidata
Nome orixinal(es) Alfonso Editar o valor em Wikidata
Biografía
Nacemento(es) Alfonso León Fernando María Jaime Isidro Pascual Antonio de Borbón y Austria-Lorena Editar o valor em Wikidata
17 de maio de 1886 Editar o valor em Wikidata
Palacio Real de Madrid, España Editar o valor em Wikidata
Morte28 de febreiro de 1941 Editar o valor em Wikidata (54 anos)
Roma Editar o valor em Wikidata
Causa da morteMorte natural Editar o valor em Wikidata (Angina (pt) Traducir Editar o valor em Wikidata)
Lugar de sepulturaCripta Real do Mosteiro do Escorial (pt) Traducir (1980–)
Santa Maria in Monserrato degli Spagnoli (pt) Traducir (1941–1980) Editar o valor em Wikidata
Pretender to the Spanish throne (en) Traducir
14 de abril de 1931 – 14 de xaneiro de 1941 (Renouncement of the inheritance rights of Alfonso XIII in favor of D. Juan de Borbón (en) Traducir)
Xefe de Estado de España
17 de maio de 1886 – 14 de abril de 1931 (Resignation to the Head of State of Alfonso XIII (en) Traducir)
Monarca de España
17 de maio de 1886 – 14 de abril de 1931 (Segunda República Española, Resignation to the Head of State of Alfonso XIII (en) Traducir)
← Afonso XII de EspañaXoán Carlos I de España → Editar o valor em Wikidata
Datos persoais
ResidenciaPalacio Real de Madrid Editar o valor em Wikidata
País de nacionalidadeEspaña Editar o valor em Wikidata
RelixiónIgrexa católica Editar o valor em Wikidata
Actividade
Ocupaciónmonarca Editar o valor em Wikidata
LinguaLingua castelá, lingua francesa, lingua inglesa e lingua alemá Editar o valor em Wikidata
Carreira militar
Rama militarExército Británico Editar o valor em Wikidata
Rango militarmarechal de campo (pt) Traducir Editar o valor em Wikidata
Outro
TítuloRei de España
Rei de Navarra
Rei de Galicia
Rei de León
Rei de Aragón
Rei de Castela
King of Granada (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
FamiliaCasa de Borbón-Anjou Editar o valor em Wikidata
CónxuxeVitoria Euxenia de Battenberg (1906–1931), separación de feito Editar o valor em Wikidata
ParellaCarmen Ruiz Moragas (pt) Traducir
Marie Mélanie de Gaufridy de Dortan (en) Traducir
Beatrice Noon (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
FillosMapie de Toulouse-Lautrec (pt) Traducir
 () Philippe de Vilmorin (pt) TraducirMarie Mélanie de Gaufridy de Dortan (en) Traducir
Afonso, Príncipe das Astúrias (pt) Traducir
 () Vitoria Euxenia de Battenberg
Juana Alfonsa Milan y Quinones de Leon (en) Traducir
 () Beatrice Noon (en) Traducir
Teresa de Borbón y Ruiz (en) Traducir
 () Carmen Ruiz Moragas (pt) Traducir
Leandro de Borbón
 () Carmen Ruiz Moragas (pt) Traducir
Xaime de Borbón e Battenberg
 () Vitoria Euxenia de Battenberg
Roger Marie Vincent Philippe Lévêque de Vilmorin (pt) Traducir
 () Philippe de Vilmorin (pt) TraducirMarie Mélanie de Gaufridy de Dortan (en) Traducir
Beatriz de Borbón y Battenberg
 () Vitoria Euxenia de Battenberg
Fernando de Borbón e Battenberg (pt) Traducir
 () Vitoria Euxenia de Battenberg
Maria Cristina de Espanha (pt) Traducir
 () Vitoria Euxenia de Battenberg
Juan de Borbón y Battenberg
 () Vitoria Euxenia de Battenberg
Gonçalo de Espanha (pt) Traducir
 () Vitoria Euxenia de Battenberg Editar o valor em Wikidata
PaisAfonso XII de España Editar o valor em Wikidata  e María Cristina de Habsburgo-Lorena Editar o valor em Wikidata
IrmánsMaría de las Mercedes de Borbón y Habsburgo-Lorena e María Teresa de Borbón Editar o valor em Wikidata
ParentesCarlos IV de España (paternal great-grandparent (en) Traducir)
Filipe de Borbón e Grecia (great-grandson (en) Traducir) Editar o valor em Wikidata
Cronoloxía
15 de xaneiro de 1941Renouncement of the inheritance rights of Alfonso XIII in favor of D. Juan de Borbón (en) Traducir
14 de abril de 1931Resignation to the Head of State of Alfonso XIII (en) Traducir
Filho póstumo (pt) Traducir Editar o valor em Wikidata
Sinatura
Editar o valor em Wikidata

Editar o valor em Wikidata

IMDB: nm0454367 Galiciana: 5826 WikiTree: Bourbon-75 Find a Grave: 3969 Editar o valor em Wikidata

Vida editar

 
Afonso XIII por Gumersindo Pardo.

En 1902, ao acadar os 16 anos, foi declarado maior de idade e asumiu as funcións de xefe de Estado. Durante o seu reinado visitou todas as provincias españolas e fixo visitas ao estranxeiro. Na súa visita a Francia foi recibido polo que era presidente da República francesa, Émile Loubet, e durante esa visita foron vítimas dun atentado do cal saíron ilesos.

O 31 de maio de 1906, casou coa princesa británica Vitoria Uxía de Battenberg (1887 - 1969), filla de Henrique de Battenberg e da princesa Beatriz. Vitoria Uxía era sobriña do rei Eduardo VII e neta da raíña Vitoria do Reino Unido. Ela, Alteza Serenísima por nacemento, foi elevada ao rango de Alteza Real un mes antes do seu matrimonio, para evitar que o enlace fose considerado desigual.

Cando Afonso XIII e a raíña Vitoria, logo da súa voda, regresaban ao Palacio Real, foron vítimas dun atentado, mediante unha bomba que se atopaba dentro dun ramo de flores que lanzara o anarquista Mateo Morral, fronte ao número 84 da Calle Mayor de Madrid, do que saíron ilesos. Como consecuencia da explosión morreron ou resultaron feridas varias persoas que contemplaban o paso dos monarcas.

Feitos importantes na súa vida editar

Durante o seu reinado, España, tras a intervención dos Estados Unidos na guerra colonial, perdeu as súas últimas posesións ultramarinas en Cuba, Porto Rico e Filipinas, durante o coñecido como desastre do 98. Xa no século XX desencadeouse novamente a guerra na zona norte de Marrocos que fora adxudicada a España nas reparticións internacionais. O conflito localizouse fundamentalmente na área máis próxima á cidade de Melilla, en contra dos rifeños de Abd el-Krim.

 
O atentado na Calle Mayor de Madrid, 1906.

A partir de 1923, durante a Ditadura de Primo de Rivera, este constituíu un goberno ao que denominou directorio, que estivo formado nun primeiro momento exclusivamente por militares (Directorio Militar) e, posteriormente (1925), tivo un carácter civil (Directorio Civil). Durante a ditadura púxose fin á guerra do Rif co desembarco de Alhucemas en 1925, e máis axuda francesa, que permitiu a conquista española definitiva do Rif en 1927. En 1929 celebráronse a Exposición Universal en Barcelona e a Iberoamericana en Sevilla, pero a oposición crecente que xerou o ditador, especialmente estendida entre estudantes, intelectuais e o corpo de Artillaría (opoñíanse á reforma que pretendía o ditador do seu sistema de ascensos) fixeron que Afonso XIII apartase a Miguel Primo de Rivera do goberno o 29 de xaneiro de 1930, nomeando presidente do consello de ministros ao xeneral Dámaso Berenguer coa intención de retornar ao réxime constitucional. Este novo período coñeceuse enseguida como "a dictablanda", por contraste coa ditadura anterior.

Tras a caída do ditador -que faleceu semanas despois-, aumentaron as manifestacións antimonárquicas, acusouse ao rei de apoiar a ditadura de Primo de Rivera e de ter responsabilidades no desastre de Annual. Ese ano os partidos republicanos uníronse fronte a monarquía coa firma do Pacto de San Sebastián. Houbo pronunciamentos militares republicanos que foron frustrados polo goberno na base aérea de Cuatro Vientos (Madrid) e en Jaca (este último encabezado polos capitáns Fermín Galán e Ángel García Hernández, que foron fusilados tras un consello de guerra). En febreiro de 1931 o almirante Juan Bautista Aznar foi designado presidente do consello por Afonso XIII. O seu goberno convocou eleccións municipais o 12 de abril de 1931. Ao coñecerse nas eleccións mencionadas a vitoria nas cidades das candidaturas republicanas, Aznar pronunciou, o día 13, diante da prensa, unha frase histórica: "Que queren vostedes que lles diga dun país que se deita monárquico e se ergue republicano!" (aínda que a frase exacta fora pronunciada por José María Pemán seis meses antes nunha conferencia no Cinema Europa de Cuatro Caminos en Madrid e dicía: "España non pode deitarse un día sendo monárquica e erguerse republicana ao día seguinte").[2]

O 14 de abril proclamouse a Segunda República Española e o rei abandonou o país ese mesmo día, renunciando á Xefatura do Estado, pero sen unha abdicación formal. Viaxou a Cartaxena e partiu para Marsella nun buque da Armada Española para trasladarse dende alí a París.

Durante o exilio residiu en diversos lugares, aínda que os últimos anos da súa vida os pasou en Roma. Tras a morte de Alfonso Carlos de Borbón, duque de San Jaime, pretendente carlista, en 1936, recibiu os posibles dereitos do carlismo e do lexitimismo francés. O 15 de xaneiro de 1941 renunciou á xefatura da Casa Real en favor do seu fillo Juan. Faleceu o 28 de febreiro de 1941 no Gran Hotel de Roma a causa dunha anxina de peito. Estivo enterrado na igrexa española de Montserrat da capital italiana até que, en 1980, o seu neto o rei Xoán Carlos I ordenou o traslado dos seus restos ao Panteón Real do Mosteiro do Escorial.

Descendencia editar

A parella tivo sete fillos:

  • Alfonso (Alfonso Pío Cristino Eduardo, 1907 - 1938), príncipe de Asturias, naceu hemofílico e renunciou aos seus dereitos á coroa en 1933 para contraer matrimonio cunha plebea. Conde de Covadonga dende entón.
  • Jaime (Jaime Leopoldo Isabelino Enrique, 1908 - 1975), xordomudo como consecuencia dunha operación na infancia, renunciou, tamén, ao seu dereito de ser rei. Duque de Segovia e Duque de Madrid, pretendente ao trono de Francia dende 1941 a 1975, coñecido como Duque de Anjou.
  • Beatriz (Beatriz Isabel Federica Alfonsa Eugenia, 1909 - 2002), converteuse na princesa de Civitella-Cesi polo seu matrimonio con Alexandro Torlonia.
  • Fernando (1910), naceu morto.
  • Cristina (María Cristina Teresa Alejandra, 1911 - 1996).
  • Juan (Juan Carlos Teresa Silvestre Alfonso), Conde de Barcelona, pretendente do trono de España dende 1941 ata 1975.
  • Gonzalo (Gonzalo Manuel María Bernardo, 1914 - 1934), tamén naceu hemofílico.

Afonso tamén tivo tres fillos fóra do matrimonio, Roger Leveque de Vilmorin (1905 - 1980), coa aristócrata francesa Mélanie de Gaufridy de Dortan; Leandro Alfonso Ruiz Moragas (1929 - 2016) recoñecido pola xustiza española o 21 de maio de 2003 como Leandro Alfonso de Borbón Ruiz, fillo do rei, e a súa irmá Ana María Teresa Ruiz Moragas. A nai de ámbolos dous irmáns foi a actriz española Carmen Ruiz Moragas.

Notas editar

  1. Haro Tecglen, Eduardo (6 de xuño de 2002). "Alfonso XIII". elpais.com (en castelán). Consultado o 5 de agosto de 2023. 
  2. Álvarez Chillida (1997), p. 36

Véxase tamén editar

Bibliografía editar

  • Álvarez Chillida, Gonzalo (1997). José María Pemán, pensamiento y trayectoria de un monárquico. (1897-1941) (en castelán). Cádiz: Servicio de Publicaciones de la Universidad de Cádiz. ISBN 8477863059. 

Outros artigos editar


Predecesor:
Afonso XII
  
Rei de España
 
1886 - 1931
Sucesor:
Ningún
(Niceto Alcalá Zamora,
Presidente da IIª República)