Paradela

concello da comarca de Sarria, na provincia de Lugo

Coordenadas: 42°45′56.11″N 7°34′3.62″O / 42.7655861, -7.5676722

Paradela é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Sarria, que forma parte da Ribeira Sacra. Segundo o INE a súa poboación no 2017 era de 1.851 habitantes (2.307 no 2006, 2.367 no 2005, 2.408 no 2004, 2.463 no 2003) e 1.723 no 2021. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «paradelense».

Paradela
Bandeira de Paradela
Escudo de Paradela
Río Miño, Galiza.jpg
Río Miño ó seu paso por Paradela.
Situacion Paradela.PNG
Situación
Xentilicio[1]paradelense
Xeografía
ProvinciaProvincia de Lugo
ComarcaComarca de Sarria
Poboación1.683 hab. (2022)[2][3]
Área121,12 km²[3]
Densidade13,9 hab./km²
Entidades de poboación18 parroquias[4]
Política (2019[5])
AlcaldeJosé Manuel Mato Díaz (PPdG [6])
Concelleiros
PPdeG: 6
PSdeG-PSOE: 3
Eleccións municipais en Paradela
Uso do galego[7] (2011)
Galegofalantes92,36%
Na rede
www.paradela.es
editar datos en Wikidata ]

DemografíaEditar

Censo Total 1.851 (2017)
Menores de 15 anos 97 (5.24 %)
Entre 15 e 64 anos 1.027 (55.48 %)
Maiores de 65 anos 727 (39.28 %)

XeografíaEditar

Paradela sitúase no suroeste da provincia de Lugo, entre o val do río Miño e a depresión de Sarria. Limita ao norte co Páramo, ao sur con Bóveda e O Saviñao, ao leste con Sarria e O Incio, e ao oeste con Taboada e Portomarín. Ten uns 121,12 km²,[8] repartidos en 18 parroquias.

Polo oeste pasa o río Miño, e atravesando a parte norte está o río Loio. O punto máis alto é Pena Ventureira (838 m), sendo a altitude media do concello de 600 m.

HeráldicaEditar

O concello de Paradela aprobou o 16 de abril de 1986 o proxecto de Estudo Heráldico e Estandarte para o Concello redactado por Vicente Cárdenas y Vicent, sendo aprobado definitivamente pola Xunta de Galicia o 16 de outubro do mesmo ano.

No escudo aparece a mitra, representando o mosteiro de Santa María de Loio, que aparece nomeado na Bula aprobatoria da Constitución canónica da Orde de Santiago, expedida polo Papa Alexandre III.

A campá representa a de San Miguel, á que sempre se lle atribuíu unha axuda milagreira nos partos dificultosos.

A grande Cruz de Santiago, no centro, lembra o paso do camiño francés a Santiago de Compostela polo concello, onde houbo importantes hospitais de peregrinos, así como unhas das primeiras posesións e casas matrices da Orde.

Os dous castiñeiros representan a destacada riqueza forestal de Paradela.

PatrimonioEditar

No concello sitúanse o mosteiro de San Facundo de Ribas de Miño (século XIII), o mosteiro de Santa María de Castro de Rei e o mosteiro de Santa María de Loio.

ToponimiaEditar

Segundo Nicandro Ares Paradela é o nome do concello e de catro parroquias, mais non de ningún lugar. É un diminutivo de parada (latín parata) nun camiño,[9] como o Camiño de Santiago.

Personaxes ilustresEditar

En Paradela naceron Xosé Arias Fernández, José Ramón Dosio López, Emilio Golás, José López Armesto, José López López, Luis López López, Diego López Rodríguez, José Manuel Mato Díaz, Xesús Mato Mato, Manuel Rodríguez López e Maximino Rodríguez Perez.

Galería de imaxesEditar

Artigo principal: Galería de imaxes de Paradela.

Lugares de ParadelaEditar

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Paradela vexa: Lugares de Paradela.

ParroquiasEditar

Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Paradela

Aldosende (Santiago) | Andreade (Santiago) | Barán (San Pedro) | Castro (San Mamede) | Castro de Rei de Lemos (Santa María) | As Cortes (San Salvador) | Ferreiros (Santa María) | Francos (Santa María) | A Laxe (Santiago) | Loio (San Xoán) | Paradela (San Miguel) | San Facundo de Ribas de Miño (San Facundo) | San Martiño de Castro (San Martiño) | San Vicente de Paradela (San Vicente) | Santa Cristina de Paradela (Santa Cristina) | Santalla de Paradela (Santalla) | Suar (San Lourenzo) | Vilaragunte (Santa María)

NotasEditar

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Instituto Nacional de Estadística, ed. (27 de decembro de 2019). "Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero". Consultado o 2 de xuño de 2020. (en castelán).
  3. 3,0 3,1 Instituto Galego de Estatística. (2022) "Paradela".Información municipal. Sociedade e poboación. Xunta de Galicia.
  4. Nomenclátor de Galicia. Busca directa. Xunta de Galicia
  5. Goberno de España, Ministerio do Interior (ed.). "Elecciones 2019". resultados.eleccioneslocaleseuropeas19.es. Arquivado dende o orixinal o 25 de xuño de 2019. Consultado o 27 de maio de 2019. 
  6. Federación Galega de Municipios e Provincias (ed.). "Paradela". www.fegamp.gal. Consultado o 14 de setembro de 2019. 
  7. Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2019. Consultado o 14 de outubro de 2014. Fonte: IGE. Datos dispoñibles nas Táboas Dinámicas de Google 
  8. "Superficie". IGE. 27-01-2020. Arquivado dende o orixinal o 03-05-2021. Consultado o 26-04-2021. 
  9. Ares Vázquez, Nicandro (2011). Estudios de toponimia galega, tomo I. Real Academia Galega. ISBN 978-84-87987-83-0. 

Véxase taménEditar


 
 Este artigo sobre concellos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.