Abrir o menú principal

Mazá.

A mazá[1] é o froito da maceira, máis particularmente, da maceira doméstica, árbore froiteira amplamente cultivada. O estudo do cultivo das mazás constitúe unha parte da pomoloxía (a pomoloxía engloba tódolos froitos con pebidas). A mazá é comestible e ten un sabor doce e ácido segundo as variedades.

EtimoloxíaEditar

Mazá provén da redución da expresión latina (mala) mattiana, denominación dun tipo de mazá que, segundo se conta, foi tomada en memoria de Caius Matius, tratadista de agricultura[2].

HistoriaEditar

As mazás proveñen das montañas de Tian Shan, zona limítrofe entre a China, Casaquistán e Kirguizistán. Tradicionalmente dise que a súa orixe está na zona de Almaty. De feito, o nome desta cidade é a forma adxectivada do substativo "mazá" en casaco e é popularmente traducido como "pai das mazás".[3][4][5]

Coas expedicións a América, a mazá chegou as colonias dos actuais Estados Unidos e estendeuse logo por todo o territorio.

TiposEditar

Xeralmente, distínguense tres tipos de mazás comestibles: as mazás de sidra, as mazás de mesa ou mazás "de coitelo" e as mazás para cocer, que pertencen a un dos dous primeiros tipos pero soportan ben a cocción. Estes tres tipos proveñen da especie Malus pumila con máis de 20.000 variedades en todo o mundo.

Mazá silvestreEditar

A mazá silvestre (maceira brava: Malus sylvestris) é máis pequena cá cultivada e frutifica e madurece máis tarde, o seu sabor é lixeiramente máis acedo. Consumida en cantidade pode provocar indixestión polo que é máis habitual o seu consumo en forma de compota ou asada, consérvase durante meses nun lugar fresco e seco.

UsosEditar

Varias bebidas son elaboradas a base de mazás, en particular o zume de mazá que non ten fermentación, azucrado e sen alcol, e a sidra, producida a partir da fermentación dese zume.

VariedadesEditar

Estímase que existen entre 5000 e 20 000 variedades de mazás,[6] aínda que o número é máis reducido a nivel comercial. Continúa a desenvolverse novas variedades, xeralmente mutacións doutras anteriores.[7] As diferentes variedades distribúense preferentemente en zonas de climas temperados-fríos, pois a maceira é unha das árbores froiteiras que requiren unha maior cantidade de horas de frío (temperaturas inferiores a 7 °C) durante o descanso invernal. Aínda que de media requiren unhas 1200 horas de frío, existen variedades empregadas en zonas subtropicais que requiren tan só duascentas ou trescentas horas, como Anna.

Pódense almacenar varias meses e non perden a súa frescura. De feito, os produtores colleitan durante a tempada e logo almacénanas ata un ano en instalacións creadas especialmente para evitar o proceso de maduración excesivo. Con todo, consérvase mellor en frío que a temperatura ambiente.[8]

ComercioEditar

Arredor de 55 millóns de toneladas de mazás foron cultivadas no mundo en 2005, dando un valor aproximado de 10 billóns de dólares. Preto de dous quintos dese total foi producido na China. Preto do 7,5% foi producido nos Estados Unidos.

Nos Estados Unidos, máis do 60% de todas as mazás vendidas comercialmente son cultivadas no estado de Washington. As mazás importadas de Nova Zelandia e outras áreas máis témperas están competindo coa produción dos Estados Unidos e aumentándoa cada ano.

A maior parte da produción de Australia é para o consumo interno. As importacións provenientes de Nova Zelandia non son aceptadas, por mor dunha lei que entrou en vigor en 1921.

Os maiores exportadores de mazás en 2006 foron: República Popular da China, Chile, Italia, Francia e os Estados Unidas, mentres que os maiores importadores no mesmo ano foron Rusia, Alemaña, o Reino Unido e Holanda.

Dez maiores produtores de mazá — 2015
País Produción (en toneladas) Notación*
  República Popular da China 35.987.221 F
  Estados Unidos 4.272.840 F
  India 2.891.000 F
  Turquía 2.680.080 F
  Polonia 2.493.080 F
  Italia 2.411.200 F
  Francia 1.858.880 F
  Irán 1.651.840 F
  Brasil 1.339.000 F
  Rusia 1.200.000 F
  Chile 1.169.090 F
  Arxentina 1.115.950 F
  Ucraína 954.100 F
  Alemaña 898.448 F
  Corea do Sur 806.718 F
Total Mundial 52 921 245 A
*Notación: Ningunha letra = cifra oficial
F = estimación da FAO
A = total agregado, incluíndo valores oficiais e estimados
Fonte: FAO

A mazá na cultura popular galegaEditar

Moza bonita no mundo
non había de nacer,
porque fai como a mazá:
tódolas queren comer.

SimboloxíaEditar

  • A tradición ilustra con ela a pasaxé bíblica en que Adán e Eva foron expulsados do Paraíso por probar o froito da árbore do coñecemento.
  • En contos tradicionais, como o de Brancaneves a mazá xoga un papel fundamental.
  • A mazá da discordia na mitoloxía grega desata un problema entre as deusas Hera, Afrodita e Atenea.
  • Isaac Newton comentou ao seu biógrafo William Stukeley, que usou a caída dunha mazá na súa horta como inspiración para formular a lei da gravitación universal.[9]
  • Empregouse como logotipo polo grupo de rock The Beatles para a súa compañía discográfica.
  • O logotipo da empresa de informática Apple Inc. é unha mazá mordida e os seus computadores chámanse Macintosh (McIntosh é unha variedade de mazá).

NotasEditar

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para mazá.
  2. "Mazá". Portal das Palabras. Consultado o 30 de agosto de 2016. 
  3. BUGA: orixes e variedades de mazás (en alemán).
  4. Apfel... Links & Informationen für Obstbauern (en alemán).
  5. Der Apfel. Schoenheit und Kosmetik (en alemán).
  6. Pijpers, D.; Constant, J. G.; Jansen, K. The Complete Book of Fruit. Multimedia Publications (UK) Ltd., London, 1986.
  7. "Nuevas variedades de Manzanos en Pomáceas, Boletín Técnico, 13, 3, Centro de Pomáceas de la Universidad de Talca, 2013" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de marzo de 2016. Consultado o 04 de agosto de 2017. 
  8. Jackson, J. E. (2003). The Biology of Apples and Pears. Nova York: Cambridge University Press. p. 37. ISBN 978-0-521-38018-8. 
  9. "Véase, en las Memorias de Newton, la pág. 42.". Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2016. Consultado o 04 de agosto de 2017. 

Véxase taménEditar

Outros artigosEditar

Ligazóns externasEditar