Abrir o menú principal

Coordenadas: 27°7′S 109°22′O / -27.117, -109.367

A Illa de Pascua é unha illa oceánica que pertence a Chile, famosa polas súas enormes estatuas de pedra coñecidas como moais. Fai parte da V Rexión de Valparaíso. En rapanui, o idioma local, é denominada Rapa Nui (illa grande), Te pito o te henúa (embigo do mundo) e Mata ki te ranxi (ollos fixos no ceo).

Illa de Pascua
Rapa Nui (en rapanui)
Bandeira da Illa de Pascua
Escudo da Illa de Pascua
BandeiraEscudo
Easter Islands on the globe (Chile centered).svg
EstadoFlag of Chile.svg Chile
CapitalHanga Roa
 • Poboación3304
Lingua oficialCastelán e rapanui
Forma de gobernoGoberno provincial
Gobernador
Laura Alarcón Rapu
 • Total163,6 km²
 • Total7 700 (2017) hab.
 • Densidaden/d
XentilicioRapanui
Fuso horarioUTC-6
Dominio de Internet.cl
Prefixo telefónico+56
Código ISOn/d

Índice

XeografíaEditar

A Illa de Pascua é un illa volcánica situada na Polinesia, ao sur do océano Pacífico (27º 09' latitude Sur e 109º 27' lonxitude Oeste) e a 3700 quilómetros de distancia da costa de Chile, posuíndo así un clima subtropical. A súa orixe volcánica remete á fusión de tres volcáns. O mais antigo deles é o Poike, con 3 millóns de anos, seguido polo volcán Rano Raraku, de 2,5 millóns de anos e, por fin, o máis novo deles, chamado de Maunga Terevaka (de 12 000 a 10 000 anos). A illa ocupa unha área de 163 km cadrados.

A illa sitúase sobre a placa de Nazca, preto dunha microplaca tectónica chamada "de Illa de Pascua" que se orixina na zona de diverxencia entre a de Nazca e a placa pacífica. Esta zona de diverxencia é a que produce un alto vulcanismo que, tras millóns de anos, deu orixe á illa. Fai aproximadamente tres millóns e medio de anos, os volcáns submarinos comezarían a emerxer: primeiro foi o Poike, logo o Maunga Terevaka e, finalmente, o Rano Kao. Estes tres volcáns conformarían os vértices do triángulo que forma a illa. Posteriormente, máis de 70 cráteres xurdirían para dar forma definitiva á illa, modelada ademais pola erosión mariña.

Como a illa atópase sobre a placa de Nazac, Rapa Nui móvese a unha velocidade de 9 centímetros ao ano cara á costa chilena, debido ao fenómeno de subdución entre Naza e a placa suramericana.

RelevoEditar

 
Vista interior do cráter do Rano Kau

A illa ten unha forma aproximada de triángulo rectángulo con lados de 16, 18 e 24 quilómetros e "hipotenusa" correspondente á costa suroriental. En cada vértice sitúanse tres volcáns inactivos. Ao norte atópase o Maunga Terevaka que con 539 metros de altitude é o punto máis alto da illa; polo suroriente sitúase o Puakatike ou Poike con 377 m e ao surponiente atópase o cráter do Rano Kau con 324 m, en cuxo interior existen diversas lagoas. Outros cerros de importancia son o Rano Aroi e o Rano Raraku.

O resto das illa corresponde a lombas e ladeiras. A costa, en tanto, é escarpada e rochosa cunha serie de illotes próximos, como o Motu Nui, Motu Iti e Motu Kaukau no extremo suroeste, o illote Motu Tautara na costa poñente e o Motu Marotiri na costa occidental. As únicas excepcións son a costa fronte a Hanga Roia e o sector de Anakena, onde se sitúa a praia do mesmo nome e a praia de Ovahe.

ClimaEditar

A illa posúe un clima subtropical debido á súa localización ao sur do Trópico de Capricornio sumada á influencia dos ventos e as correntes mariñas. A temperatura media anual é de 21,8 °C alcanzando o seu máximo de 24,6 °C en xaneiro (verán austral) e o mínimo de 19,2 °C durante agosto, polo que en xeral os invernos e veráns son tépedos.

As precipitacións, de media superior a 1 m/ano, repártense ao longo do ano, sen baixar dos 90 mm nin superar os 150 mm mensuais, cunha leve alza durante os meses de abril e maio.[1] As choivas son esporádicas e breves, e as súas augas son absorbidas rapidamente polo chan, polo que non existen nin canles fluviais nin grandes reservas acuíferas, fóra dos lagos nos cráteres volcánicos.

O clima pascuense vese fortemente influenciado pola próxima e fría corrente de Humboldt e polos ventos provenientes desde a Antártida.

 
Mapa topográfico da illa

A illa antes dos europeosEditar

A historiaEditar

O inicio da colonización das illas do océano Pacífico ocorre sobre o ano 1500 a. C., cando os pobos negroides da Oceanía efectúan unha viaxe polas illas localizadas ao leste da actual Australia, mais precisamente as illas da Melanesia, Micronesia e da chamada Polinesia francesa. Sobre o 150 a. C. chegaron ás illas Marquesas e no 500 xa ocuparan a illa de Pascua.

Esas persoas levaron canda si desde plantas necesarias para a súa alimentación, como a banana e a batata doce, como tamén cans, porcos, galiñas e ata mesmo ratos.

Os moaisEditar

Os moais son máis de mil estatuas esculpidas a partir das pedras do volcán Rano Raraku.[2] Están dispostas en diversos santuarios que teñen de media cinco estatuas.

 
Moai en Rano Raraku, Illa do Leste.

O rongo rongoEditar

Atopáronse na illa taboletas cunha escritura misteriosa. Tal escritura, coñecida como Rongorongo, nunca foi descifrada a pesar do traballo de varias xeracións de lingüistas. Un profesor húngaro, Guillaume de Hevesy, no 1932 chamoulle a atención as aparentes similitudes entre algúns caracteres do rongorongo da Illa Oriental e as da civilización prehistórica do Val do Indo, na India, correlando ducias de sinos cos selos de Mohenjo-daro. Esta correlación foi republicada mais tarde, por exemplo por Z.A. Simon (1984: 95). O rongorongo pode significar paz-paz, e os seus textos puideran rexistrar documentos ou tratados de paz, posiblemente entre os "orellas longas" e os conquistadores "orellas curtas". Non obstante, tales explicacións son fortemente discutidas.

A illa despois dos europeosEditar

A descuberta da illa polos europeos deuse séculos despois da chegada de seus primeiros habitantes. Na noite do 5 de abril do 1722, un día antes do domingo de Pascua, o comandante neerlandés Jacob Roggeveen[3], xunto cos seus mariñeiros, desembarcou dos seus 3 navíos nunha das praias da illa. Dese xeito, cando puideron coñecer efectivamente a illa na mañá do día 6, bautizárona como Illa de Pascua.

PoboaciónEditar

A illa posúe actualmente uns 7700 habitantes,[4] case todos eles concentrados na cidade de Hanga Roa.

Os idiomas falados na illa son o español e mailo rapanui (ambos oficiais).

Goberno e administraciónEditar

Actualmente a Illa de Pascua é unha provincia da Rexión de Valparaíso, en Chile, administrada por un goberno electo polo presidente chileno.

CulturaEditar

En febreiro de cada ano celébrase a festa do Tapati, a principal actividade artístico-cultural de Rapa Nui, que comeza a primeira semana de febreiro e dura aproximadamente dúas semanas. Nesta festividade realízanse unha serie de cerimonias ancestrais como a competición de pintura corporal (ou Takona), o relato de historias épicas e lendas (Riu) e o descenso a gran velocidade por unha ladeira sobre troncos de plátanos (ou Haka Pei) e a elección da raíña da illa, que é coroada a primeira lúa chea do mes. Esta festividade enche a capacidade hoteleira e alimentaria de Rapa Nui.

MitoloxíaEditar

Artigo principal: Mitoloxía rapanui.

A mitoloxía da illa de Rapa Nui presenta características únicas; produto de que esta illa é a máis afastada das illas polinésicas, que era orixinalmente transmitidas en forma oral, e posteriormente rexistradas en forma escrita logo da chegada dos occidentais.

Entre os mitos máis importantes atopamos o da chegada do Pobo rapanui dende o continente de Hiva, o culto ó deus Makemake, que está representado en Rapa Nui como o creador do mundo, e o posterior culto ó Tangata Manu (o home-paxaro).

CulturaEditar

No ano 1994 realizouse a película estadounidense Rapa-Nui, dirixida por Kevin Reynold e producida por Kevin Costner.

 
Illa de Pascua

NotasEditar

  1. "Easter Island, Chile Travel Weather Averages (Weatherbase)". Weatherbase. Consultado o 2019-04-19. 
  2. "Easter Island". European Space Agency (en inglés). Consultado o 2019-04-19. 
  3. Ana María Errázuriz Manual de geografía de Chile. Andres Bello, 1998, páxina 26
  4. http://www.censo2017.cl/wp-content/uploads/2017/12/Cantidad-de-Personas-por-Sexo-y-Edad.xlsx (2017)

Véxase taménEditar