Felix Klein

matemático alemán

Felix Christian Klein, nado en Düsseldorf o 25 de abril de 1849 e finado en Gotinga o 22 de xuño de 1925 foi un matemático alemán que demostrou que as xeometrías métricas, euclidianas ou non euclidianas, constitúen casos particulares da xeometría proxectiva. En 1872, presentou unha notable clasificación da xeometría, o "programa de Erlangen", que puxo fin á escisión entre xeometría pura e xeometría analítica. Nesta clasificación o concepto de grupo desempeña un papel fundamental, xa que o obxecto de cada xeometría convértese no estudo do grupo de transformacións que a caracteriza.

Infotaula de personaFelix Klein

Editar o valor em Wikidata
Biografía
Nacemento(de) Felix Christian Klein Editar o valor em Wikidata
25 de abril de 1849 Editar o valor em Wikidata
Düsseldorf (Reino de Prusia) Editar o valor em Wikidata
Morte22 de xuño de 1925 Editar o valor em Wikidata (76 anos)
Gotinga (República de Weimar) Editar o valor em Wikidata
Lugar de sepulturaCemiterio municipal de Gotinga 51°31′56″N 9°54′35″L / 51.5323431, 9.909655
Gotinga Editar o valor em Wikidata
Membro da Cámara dos Señores de Prusia
1908 – 1918 Editar o valor em Wikidata
Datos persoais
País de nacionalidadeRepública de Weimar (1918–)
Imperio Alemán (1871–1918)
Reino de Prusia Editar o valor em Wikidata
EducaciónRheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn - doutor
Universidade Humboldt de Berlín Editar o valor em Wikidata
Tese académicaQ47502272 Traducir Editar o valor em Wikidata
Director de teseJulius Plücker e Rudolf Lipschitz (pt) Traducir Editar o valor em Wikidata
Actividade
Campo de traballoXeometría diferencial, teoría de grupos, xeometría, matemáticas, function theory (en) Traducir, educación e equação algébrica (pt) Traducir Editar o valor em Wikidata
Lugar de traballo Leipzig
Múnic Editar o valor em Wikidata
Ocupacióneditor (1872–), político , profesor universitario , historiador das matemáticas , matemático Editar o valor em Wikidata
EmpregadorUniversidade de Gotinga (1886–1913)
Universidade de Leipzig (1880–1886)
Universidade Técnica de Múnic (1875–1880)
Universidade de Erlangen-Núremberg (1872–1875)
Universidade Técnica de Berlín Editar o valor em Wikidata
Membro de
AlumnosErnesto Pascal (pt) Traducir, Walther von Dyck (pt) Traducir e Theodor Molien (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
LinguaLingua alemá Editar o valor em Wikidata
Carreira militar
ConflitoGuerra franco-prusiana Editar o valor em Wikidata
Obra
Obras destacables
DoutorandoFerdinand von Lindemann (pt) Traducir, Carl Gustav Axel Harnack (pt) Traducir, Ludwig Bieberbach (pt) Traducir, Adolf Hurwitz (pt) Traducir, Grace Chisholm Young (pt) Traducir, Maxime Bôcher (pt) Traducir, Oskar Bolza (pt) Traducir, Max Brückner (pt) Traducir, Frank Nelson Cole (pt) Traducir, Friedrich Dingeldey (pt) Traducir, Friedrich Engel (pt) Traducir, Ernst Fiedler (pt) Traducir, Henry Burchard Fine (pt) Traducir, Otto Fischer (pt) Traducir, August Föppl (pt) Traducir, Erwin Finlay-Freundlich (pt) Traducir, Robert Fricke (pt) Traducir, Philipp Furtwängler (pt) Traducir, Georg Helm (pt) Traducir, Edward Kasner (pt) Traducir, Conrad Heinrich Müller (pt) Traducir, Alexander Ostrowski (pt) Traducir, Erwin Papperitz (pt) Traducir, Julio Rey Pastor, Hermann Rothe (pt) Traducir, Friedrich Schilling (pt) Traducir, Victor Schlegel, Virgil Snyder (pt) Traducir, Otto Staude (pt) Traducir, Walther von Dyck (pt) Traducir, Adolf Weiler (pt) Traducir, Max Winkelmann (pt) Traducir, Alexander Witting (pt) Traducir, Karl Rohn, Henry Seely White (pt) Traducir, Edward Burr Van Vleck (pt) Traducir, Anton Aloys Timpe (pt) Traducir, Reinhold Müller (pt) Traducir, Mary Frances Winston Newson (pt) Traducir, Karl Wieghardt (pt) Traducir, Paul Friedrich Biedermann (en) Traducir, Josef Diekmann (en) Traducir, Wilhelm Braun (en) Traducir, Ludwig Wedekind (en) Traducir, Joseph Gierster (en) Traducir, Ernst Lange (en) Traducir, Guido Weichold (en) Traducir, Paul Domsch (en) Traducir, Georg Friedrich (en) Traducir, Paul Gustav Heinrich Nimsch (en) Traducir, Richard Olbricht (en) Traducir, Willibald Reichardt (en) Traducir, Johannes Schröder (en) Traducir, Henry Dallas Thompson (en) Traducir, Karl Schellenberg (en) Traducir, Ernst Ritter (en) Traducir, Theodor Glauner (en) Traducir, Frederick S. Woods (pt) Traducir, Charles Jaccottet (en) Traducir, Wilhelm Ihlenburg (en) Traducir, Wilhelm Behrens (en) Traducir, Paul Pfitzner (en) Traducir, Rudolf Karl Ferdinand Böger (en) Traducir, Wilhelm Bretschneider (en) Traducir, Bernhard Oscar Herrmann (en) Traducir, Gustav Berger (pt) Traducir e Rudolf Besser (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
Arquivos en
Familia
CónxuxeAnna Klein
Premios

BNE: XX1267226 WikiTree: Klein-6684 Find a Grave: 168949965 Editar o valor em Wikidata

Do mesmo xeito que Bernhard Riemann, Klein consideraba a teoría de funcións de variable complexa como unha teoría xeométrica e traspasou directamente o concepto á física. O seu estudo das funcións modulares segue a ser esencial para os investigadores.

Profesor da universidade de Gotinga (1886), foi o fundador da "Grande Enciclopedia das matemáticas" (1895) e un dos avogados e artífices da renovación do ensino das matemáticas nos estudos secundarios. Klein foi ademais un importante organizador de grupos científicos e de actividades docentes en equipo. Está considerado como un dos principais contribuíntes a que Gotinga se transformase nun importante centro para o desenvolvemento da matemática en Europa. Tamén foi fundador de varias escolas de matemáticas en Alemaña.

Leva o seu nome a soada garrafa de Klein, superficie cunha soa cara.

Traxectoria

editar

Klein estudou en Bonn e foi discípulo de Rudolf Lipschitz e Julius Plücker, de quen máis tarde foi o seu asistente. Tras a morte de Plückers, Alfred Clebsch asumiu o labor editorial da súa obra inconclusa e delegou en parte este traballo ao talentoso Klein. Klein obtivo o seu doutoramento en 1868 baixo a titoría de Lipschitz cun tema de xeometría aplicada á mecánica.[1]

En 1869 estivo na Universidade de Berlín e asistiu alí a unha cátedra de Leopold Kronecker sobre formas cuadráticas. Participou nos seminarios de Ernst Eduard Kummer e Karl Weierstrass, onde tamén coñeceu a Sophus Lie, con quen estableceu amizade e estivo en 1870 en París en viaxe de estudos. Debido á guerra franco-prusiana regresou a Alemaña. Obtivo o grao e a habilitación como profesor en 1871 con Clebsch en Gotinga e permaneceu alí entre 1871 e 1872 como docente privado.

 
Sepultura no cemiterio de Gotinga

Por xestións de Clebsch obtivo en 1872 un chamamento como profesor en Erlangen. A traxectoria da súa carreira levouno en 1875 á Universidade Técnica de Múnic. Nese mesmo ano contraeu matrimonio con Anna Hegel, unha neta de Georg Wilhelm Friedrich Hegel.

No ano 1880 Klein recibiu o requirimento de ir a Leipzig como profesor de xeometría. Neste período de Leipzig tivo lugar a súa etapa creativa máis produtiva cientificamente. Así, mantiña correspondencia con Henri Poincaré e dedicábase simultaneamente á organización da docencia. Esta dobre carga de traballo conduciu finalmente a un colapso corporal. En 1886 aceptou un nomeamento en Gotinga, onde permaneceu até a súa morte. Aquí dedicouse sobre todo e intensivamente ás tarefas de organización científica, mentres David Hilbert, quen fora chamado a Gotinga grazas á súa xestión en 1895 continuou expandindo a fama de Gotinga como un dos centros mundiais da matemática daquel entón. En 1914 obtivo o premio Ackermann Teubner. Desde 1908 representou a Universidade de Gotinga na Cámara do Parlamento de Prusia. En 1924 Klein foi nomeado membro honorario do DMV, sendo o seu presidente en 1897, 1903 e 1908. Foi sepultado no Cemiterio da cidade na rúa Kasseler Landstraße de Gotinga.

  1. Felix Klein Arquivado 07 de xuño de 2017 en Wayback Machine. en Mathematics Genealogy Project

Véxase tamén

editar

Ligazóns externas

editar