Territorio do Norte

territorio federal de Australia

O Territorio do Norte[1][2] (Northern Territory) é un territorio federal de Australia. A capital é Darwin. Outra cidade importante é Alice Springs, a 1.500 km no interior do deserto. Os residentes do Territorio do norte son coñecidos simplemente como Territorians.

Modelo:Xeografía políticaTerritorio do Norte
Northern Territory (en) Editar o valor em Wikidata
Imaxe

Nomeado en referencia anorte Editar o valor em Wikidata
Localización
Editar o valor em Wikidata Mapa
 20°S 133°L / -20, 133Coordenadas: 20°S 133°L / -20, 133
EstadoAustralia Editar o valor em Wikidata
CapitalDarwin Editar o valor em Wikidata
Contén a división administrativa
Poboación
Poboación245.353 (2020) Editar o valor em Wikidata (0,18 hab./km²)
Lingua usadaAmi (en) Traducir
Manda (en) Traducir
Dhuwal (en) Traducir
Eastern Arrernte (en) Traducir
Língua kunwinjku (pt) Traducir
Lingua tiwi
Língua wambaya (pt) Traducir
Warumungu (en) Traducir
Língua nunggubuyu (pt) Traducir
Lingua warlpiri
Lingua alawa
Wagiman (en) Traducir
Língua maung (pt) Traducir
Lingua garrwa
Lingua pintupi
Ngurmbur (en) Traducir
Laragiya (en) Traducir
Marrgu (pt) Traducir
Marrithiyel (en) Traducir
Marra (en) Traducir
Marranj (en) Traducir
Iwaidja (en) Traducir
Ngandi (en) Traducir
Lingua enindhilyagwa
Nakkara (en) Traducir
Burarra (en) Traducir
Nungali (en) Traducir
Andegerebinha (en) Traducir
Dhangu (en) Traducir
Djeebbana (en) Traducir
Língua djinang (pt) Traducir
lingua djinba
Lingua murrinh-patha
Lingua pitjantjatjara
Umbugarla (en) Traducir
Gurinji (en) Traducir
Língua nhangu (pt) Traducir
Yindjilandji (en) Traducir
Matngele (en) Traducir
Maridjabin (en) Traducir
Ngalakgan (en) Traducir
Warndarang (en) Traducir
Naboo (en) Traducir
Gajirrabeng (en) Traducir
Rembarunga (en) Traducir
Lingua miriwoong
Guragone (en) Traducir
Gurindji Kriol (en) Traducir
Gunbarlang (en) Traducir
Língua Giyug (pt) Traducir
Warlmanpa (en) Traducir
Língua wardaman (pt) Traducir
Lingua ngaanyatjarra
Ilgar (en) Traducir
Língua jingulu (pt) Traducir
Língua jaminjung (pt) Traducir
Ngarnka (en) Traducir
Djaru (en) Traducir
Ritharngu (en) Traducir
Kaytetye (en) Traducir
Kamu (en) Traducir
Língua ngangikurrunggurr (pt) Traducir
Malak-Malak (en) Traducir
Manangkari (en) Traducir
Wurrugu (en) Traducir
Mangarayi (en) Traducir
Wangganguru (en) Traducir
Wanggamala (en) Traducir
Língua arrernte inferior (pt) Traducir
Wanyi (en) Traducir
Warray (en) Traducir
Amurdag (en) Traducir
Wagaydy (en) Traducir
Wagaya (en) Traducir
Yugul (en) Traducir
Yolŋu Sign Language (en) Traducir
Wulna (en) Traducir
Djauan (en) Traducir
Crioulo australiano (pt) Traducir
Gaagudju (en) Traducir
Lingua yankunytjatjara
Língua yaniuwa (pt) Traducir
Lingua alyawarr
Djambarrpuyngu (en) Traducir
Maringarr (en) Traducir
Dayi (en) Traducir
Lingua gumatj
Erre (en) Traducir
Gupapuyngu (en) Traducir
Mariyedi (en) Traducir
Marriammu (en) Traducir
Mangerr (en) Traducir
Maridan (en) Traducir
Marimanindji (en) Traducir
Dagoman (en) Traducir
Anmatyerre (en) Traducir
Marti Ke (en) Traducir
Yangman (en) Traducir
Nyangga (en) Traducir
Ngarinman (en) Traducir
Tyaraity (en) Traducir
Urningangg (en) Traducir
Western Arrarnta (en) Traducir
Golpa (en) Traducir
Yan-nhaŋu Sign Language (en) Traducir
Dhuwaya (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
Xeografía
Parte de
Superficie1.347.791 km² Editar o valor em Wikidata
Bañado porMar de Timor, Mar de Arafura e Golfo de Carpentaria Editar o valor em Wikidata
Altitude326 m Editar o valor em Wikidata
Comparte fronteira con
Datos históricos
Precedido por
Creación1 de xaneiro de 1911 Editar o valor em Wikidata
Sucedido porNorth Australia (en) Traducir e Central Australia (territory) (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
Día festivo
Organización política
• Xefe de estadoHugh Heggie (en) Traducir (2023–) Editar o valor em Wikidata
• Chief Minister of the Northern Territory (en) Traducir Editar o valor em WikidataEva Lawler (en) Traducir (2023–) Editar o valor em Wikidata
Órgano lexislativoParliament of the Northern Territory (en) Traducir , Editar o valor em Wikidata
Máxima autoridade xudicialSupreme Court of the Northern Territory (en) Traducir Editar o valor em Wikidata
Identificador descritivo
Fuso horario
Prefixo telefónico08 Editar o valor em Wikidata
ISO 3166-2AU-NT Editar o valor em Wikidata

Páxina webnt.gov.au Editar o valor em Wikidata

Historia editar

Houbo catro intentos de establecer un asentamento na costa norte australiana. Deles, tres foron infrutuosos debido ás difíciles condicións da rexión. O Territorio do Norte formou parte de Nova Gales do Sur desde 1825 ata 1863, pasando a formar parte de Australia Meridional ata 1911. O 1 de xaneiro dese ano, o Territorio do Norte foi separado de Australia Meridional e transferido ao control da Mancomunidade de Australia.

Desde 1926 ata 1931, o Territorio do Norte dividiuse en dúas provincias, Australia Setentrional e Australia Central, sendo o paralelo 20 a fronteira.

Durante a segunda guerra mundial, a maior parte da zona norte do territorio (o Top End) estivo baixo mando militar, o único na historia de Australia desde a súa independencia. Ao acabar a contenda devolveuse a soberanía á Mancomunidade. A primeira Asemblea Lexislativa foi creada en 1978.

O Territorio do Norte foi, durante un tempo breve, un dos poucos lugares do mundo onde se permitía a eutanasia voluntaria, ata que o parlamento federal australiano derrogou a lexislación.

Política editar

A Asemblea Lexislativa do Territorio do Norte ten as mesmas competencias que os gobernos dos demais estados australianos. Esta atribución de poderes non se fai a través dunha Constitución senón a partir dunha delegación expresa do goberno federal.

En 1998 realizouse un referendo errado co fin de determinar a constitución do territorio como estado. O voto negativo no referendo foi inesperado, tanto para o goberno territorial como o federal, posto que as enquisas mostraban un grande apoio por parte dos habitantes do territorio para constituírse en estado. Con todo, era potestade do goberno federal decidir os termos nos que un territorio constituíase en estado. Os termos ofrecidos ao Territorio do Norte propuñan que este tivese tres senadores (cifra moi diferente aos doce de que dispuñan os estados orixinais) debido á diferenza de poboación do territorio respecto dos estados existentes. Tamén se citou o enfoque, cualificado de arrogante, do ministro principal do territorio, Shane Stone, que propuxera unha constitución sancionada por unha Asemblea Constituínte non elixida. Deste xeito, os habitantes do territorio rexeitaron constituírse en estado nos termos ofrecidos.

Actualmente, a primeira ministra é Clare Martin do Partido Laborista Australiano, tras imporse nas eleccións de agosto de 2001. O partido opositor é o Partido Liberal, con Denis Burke á cabeza.

Os electores poden votar a dous representantes para o Parlamento de Australia e a dous no Senado.

Os aborixes australianos editar

Máis dunha cuarta parte do poboación do Territorio do Norte está constituída por aborixes australianos, o que constitúe unha poboación maior que en ningún outro estado ou territorio de Australia. Con todo, a esperanza de vida dos aborixes australianos é menor que a dos europeos do Territorio. Esta estatística é similar á do resto de Australia e unha causa de vergoña para moitos australianos.

Existen comunidades aborixes en moitas partes do territorio. As maiores son as dos indíxenas pitjantjatjara preto de Uluru, arrernte preto de Alice Springs, luritja entre as dous anteriores, warlpiri máis ao norte e yolngu na parte oriental de Arnhem Land.

Dereitos de propiedade da terra editar

A Lei dos Dereitos de Propiedade da Terra Aborixes de 1976 (Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976) estableceu os fundamentos para que os aborixes do Territorio puidesen, por primeira vez na historia da Australia posterior á súa colonización polos europeos, reclamar dereitos de propiedade sobre o territorio baseados na súa ocupación tradicional. Esta lei permitiu que os títulos de propiedade da maioría das terras das reservas aborixes fosen transferidas a estes, así como a oportunidade de reclamar a propiedade comunitaria sobre outros terreos que non fosen posuídos, arrendados ou sendo usados por ninguén máis.

Os Consellos da Terra (Land Councils) son os órganos representativos aos que a lei confire autoridade legal. Tamén asumen responsabilidades tal como establece a Lei dos Títulos de Propiedade Nativos de 1993 (Native Title Act 1993) e a Lei das Terras de Pastos de 1992 (Pastoral Land Act 1992). No Territorio existen en catro Consellos:

  • O Consello da Terra Anindilyakawa abarcando Groote Eylandt no Golfo de Carpentaria.
  • O Consello da Terra Central atópase na metade sur do Territorio. Cobre 771.747 km²; de áreas remotas, accidentadas e a miúdo inaccesible. Existen uns 18.000 aborixes duns quince grupos lingüísticos diferentes en Australia Central.
  • O Consello da Terra Setentrional abarcando o Top End.
  • O Consello da Terra Tiwi abarcando as illas Bathurst e Melville ao norte de Darwin.

Xeografía editar

A maior parte da poboación atópase concentrada ao redor da autoestrada Stuart, que une a Darwin co sur de Australia. O resto da poboación habita en pequenos asentamentos dispersos por todo o territorio.

No Territorio do Norte atópanse as formacións rochosas Uluru (Ayers Rock) e Kata Tjuta (The Olgas), lugares sacros para os aborixes e importantes atraccións turísticas, situadas dentro do parque nacional Uluru-Kata Tjuta.

O parque nacional Kakadu, que se atopa na zona norte do territorio, está composto por unha serie de pantanos.

Ríos:

Demografía editar

A poboación do Territorio do Norte só forma o 1% do total da poboación australiana. Ademais destaca a importante porcentaxe de aborixes australianos. A taxa de consumo de alcol é das máis altas do mundo, establecíéndose en 1.120 consumos por persoa e ano.

Economía editar

Baséase principalmente en industrias primarias de extracción de materias primas. tamén é importante o turismo.

As principais extraccións mineiras son:

Notas editar

  1. Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura. Lingua galega: dúbidas lingüísticas (PDF). Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. p. 115. ISBN 84-8158-266-2. 
  2. Goretti Sanmartín Rei et al. Servizo de Normalización Lingüística, Universidade da Coruña, ed. Criterios para o uso da lingua (PDF). p. 120. ISBN 84-9749-199-8. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de setembro de 2013. Consultado o 14 de abril de 2014. 

Véxase tamén editar

Bibliografía editar

  • Hill, Ernestine. 1951. O Territorio: A clásica saga do afastado norte australiano. Angus e Robertson. Reprint: 1995. ISBN 0-207-18821-1