Abrir o menú principal
Igrexa de Santa Cecilia de Trasancos.

Terra de Trasancos é o nome co que se designaba o territorio hoxe ocupado polos concellos de Ferrol, Narón, Valdoviño, San Sadurniño, Neda e Fene. O topónimo ten a súa orixe en clave de PCP, Paradigma da Continuidade Paleolítica, no Neolitico, e mantivo o seu nome até a desaparición do Antigo réxime a comezos do século XIX, coa división territorial de España en 1833, organizando o territorio en concellos. Dá nome ás actuais parroquias de Santa Cecilia de Trasancos (Ferrol) e Trasancos (Narón).

Índice

HistoriaEditar

 
REBE TRASANCI AVG[VST]E século I da era actual ou I antes da actual, Castro de Santa Comba, Ferrol.

Na Gallaecia, antes, durante e despois da dominación romana, as divisións territoriais celtoatlánticas, chamábanse Trebas ou Tudos. A Treba non é un castro, alberga no seu interior unha morea de castros, podendo ultrapasar o centenar, o número ideal por treba -dentro da CCL [Celtic Common Law]- , a ‘centena celta’ comprende120 castros, nunha superficie duns 130 km² . O territorio político, ou treba, celta, chamado Terra ou Territorio na Idade Media, deu pé ás nosas actuais bisbarras [1]. Na terra de Trasancos contabilizamos hoxe máis de 56 castros, como mínimo, unha poboación de aproximadamente 2.240 habitantes, contando de media oito vivendas por castro e 5 habitantes por casa. No aspecto político e xurisdiccional ou legal, a Treba ou Toudo Celtogalaico está conformada en todo o mundo celtoatlántico por o sobredito centenar de de brigas, "castros", ou domus, ‘casas nobres’, verticalmente ligadas ao príncipe da Terra, cada unha de elas co seu propio espacio económico e xurisdiccional.

Os condes adoptan o título de imperantes ou principes en cada unha das suas terras [usando os diplomas regularmente –as, fronte ao nom. pl. f. lat. –ae], territorios [pl. -os, territorios, sing. -o, territorio, no canto de pl. neutr. lat. -a, territoria e no canto de s. neutr. lat. -um, territorium], ou estados patrimoniais. Isto sucede na Terra de Trasancos coa dinastía Pérez [Pires ou Petriz]: os Froilaz,  logo Trastámara ata a morte do último Roi Gómez, sine semine em 1261, pasando o título e posesións á Casa de Molina e despois ao monarca galaico-leonés-castelán con Sancho IV, O Bravo, caendo a Terra de Trasancos en regengo.

O 15 de outubro de 2001 André Pena Graña atopou no castro de Santa Comba unha lousiña circular datada no século I do tamaño e da forma dunha fusaiola duns 4 centímetros de diámetro, cunha inscrición adicada a Reva: REBE TRASANCI AVG[VST]E[2] de dificil lectio e interpretatio, out tamén, psbl. em dat. s. Reve Trasanciuge ou Trasanciange (Trasancian+i+ca). "PARA REVA TRASANCIUCA", da «Terra de Trasancos» Reve [Tema en “a”, é seguramente epíteto da Mater - equiparada á Leto Celta, Re-be [b/v] “Raising Moon, Ascensión da Lúa”, cf. aIrl. Lán na Ré "Lua Chea e RE-VA LANGA psbl. "Ascendente Lúa Chea" ]; en calqueira caso a lousiña, parecida a unha fusaiola, de Santa Comba, Covas Ferrol, contém o nome de, e dos, Trasancos .

O topónimo Trasancos pervive na parroquia de Trasancos (Narón). -ancos é sufixo, non fai referencia ao monte de Ancos, no concello de Neda. Trasancos é nome [en clave de PCP, Paradigma de Continuidade Paleolítica] moi antigo, invariable nas linguas indoeuropeas. Voz, problm. do Celta Antigo Común, provinte das rozas e decruas para cultivar dos primeiros agricultores. En clave de Xeografía Mítica e Sagrada celta e indoeuropea [Homero, Hesíodo, Estesícoro] , pasaría a Tartares [reduplicación de *trs, cf, a.irl. tart, “sede”],como imaxe do Tártaro: ‘Monasterio [S. Martiño] de Iuvia vocitato Tartares” ; orixinando posiblemente o moderno topónimo O Inferniño, e o medieval, Lamas do Inferno [onde hoxe está Alcampo]. Trasancos: psb. radical *Ters+ ancos [sendo -ancos o sufixo das contiguas galaicas trebas/toudos de, e dos, Nem-ancos; Bes-ancos; Tras-ancos; Lapati-ancos, etc.,] *ters-, Radical de Trasancos, *Ters+ an+i+cos psvl. “os que queimam o monte para cultivar” [Pokorny 1078 (1870/47)] *ters-, idg., V., Sb.: nhd. trocknen, verdorren, dürsten, Durst; ne. dry (V.), thirst (N.); RB.: ind., iran., arm., gr., alb., ital., kelt., germ.; Hw.: s. *tr̥su-, *tr̥si̯ā, *tr̥sto-; W.: gr. τέρσεσθαι (térsesthai), V., trocken werden; W.: gr. τερσαίνειν (tersaínein), V., trocken machen, abtrocknen, abwischen; W.: s. gr. τρασιά (trasiá), tarsim̥ (tarsiá), F., Darre, Flechtwerk zum Trocknen; W.: s. lat. terra, F., Land, Erdboden; vgl. ae. fel-terr-e, sw. F. (n), Erdgalle (eine Pflanze); W.: lat. torrēre, V., dörren, braten, backen, rösten, sengen, versengen, entzünden; […] germ. *þarzjan , sw. V., trocknen, dörren; an. þerr-a, sw. V. (1), trocknen; W.: germ. *þarzjan, sw. V., trocknen, dörren; a.irl Tart “sede”. Dificilmente podería ser Trasancos un hidrónimo [O ácido Tartárico, como o Tártaro, non hidrata, precisamente]

NotasEditar

  1. Pena Graña, André (2010). Narón un concello con historia de seu I (páxina 167). Concello de Narón. p. 535. 
  2. "Un excepcional achado epigráfico" Arquivado 14 de marzo de 2016 en Wayback Machine., artigo de André Pena Graña, 2001.

Véxase taménEditar

Ligazóns externasEditar