Primeiro ministro de Casaquistán

artigo de listas da Wikimedia

O Primeiro ministro de Casaquistán (en casaco: Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі) é o xefe de goberno da República de Casaquistán segundo a Constitución de Casaquistán.

Primeiro ministro da República de Casaquistán
Emblem of Kazakhstan.svg
Askar Mamin (2011).jpg
Titular
Aska Mamin
Dende o 25 de febreiro de 2019

ÁmbitoRepública de Casaquistán
Designado porMazhilis
Duración5 anos
Primeiro titularSergei Tereshchenko
Creación10 de decembro de 1991
Precedido porBakhitzhan Sagintaiev

Nesta lista enuméranse os xefes de goberno ou autoridades executivas similares que exerceron a autoridade no territorio historicamente definido como o territorio nacional de Casaquistán, incluíndo entidades estatais en condicións de autonomía ou incluídas nun estado federal.

Alash Orda (1917-1920) como parte de RusiaEditar

Alash Orda (Autonomía de Alash) (en casaco: Алаш аутономиясы) existiu durante a Guerra Civil rusa como un Estado casaco auto-proclamado, baixo o control do Consello Provisional do Pobo (goberno), co nome "Alash Orda" (casaco: Алашорда) e formado por 25 membros, dos cales 10 foron proporcionados polos rusos e representantes doutros pobos da rexión.

A autoridade estableceuse no Segundo Congreso Xeral, celebrado en Oremburgo entre o 5 e o 13 de decembro de 1917, e foi abolido polo Comité Revolucionario bolxevique da Gobernación da Rexión Kirguiz o 5 de marzo de 1920, pero en realidade deixara de existir xa no verán de 1919 . A capital da autonomía foi a cidade de Semipalatinsk, chamada Alash-Kala (hxoe Semei). Considerábase a si mesma unha autonomía da República Rusa baixo a administración do goberno provisional, dende 1918 do Estado ruso baixo a administración do goberno provisional panruso e máis tarde do gobernante supremo de Rusia, líder do Movemento Branco.

O presidente de Alash Orda, Alikhan Bokeykhanov, está considerado o primeiro xefe de goberno de Casaquistán.

Xefe de goberno Inicio do mandato Fin do mandato Partido
Presidente de Alash Orda (en casaco: Алашорда автономиялы үкіметінің төрағасы)
1   Alikhan Bokeyhanov
casaco: Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан

(1866-1937)

13 de decembro de 1917 5 de marzo de 1920 Alash

Rexión Kirguiz (1919-1920) dentro da RSFSREditar

O 19 de xullo de 1919 , un decreto do Consello de Comisarios Populares da República Soviética Federativa Socialista de Rusia creou o Territorio Kirguiz, unha unidade administrativa no territorio da RSFSR co seu centro na cidade de Oremburgo . Nomeouse un Comité Revolucionario para a Xestión da Rexión Kirguiz para gobernar a rexión, realizando funcións militares e gobernamentais, cuxo presidente foi o polaco Stanisław Pestkowski. Os habitantes kirguices-casacos (como os rusos chamaban aos casacos) que habitaban os territorios do norte da actual Casaquistán foron trasladados aos Comité Revolucionarios.

Xefe de goberno Inicio do mandato Fin do mandato Partido
Presidente do Comité Revolucionario da República de Kirguizistán [1] (casaco: Қырғыз өлкесінің революциялық комитетінің төрағасы)
2   Stanisław Pestkowski

(1882-1937)

10 de xullo de 1919 Agosto de 1920 Partido Comunista de Rusia (bolxevique)
(en funcións)   Sakypkerei Arginshaev
casaco: Сақыпкерей Жармаұлы Арғыншаев

(1887–1938)

Agosto de 1920 26 de agosto de 1920

República Autónoma Socialista Soviética de Kirguizistán (1920-1925) dentro da RSFSREditar

O 26 de agosto de 1920 , despois da creación do poder soviético nesta área, por decreto do Comité Executivo Central de Todas As Rusias e do Consello dos Comisarios Populares da RSFSR, estableceuse unha República Autónoma Socialista Soviética de Kirguizistán na Rexión Kirguiz (en casaco: Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы)

Inicialmente, ata a formación das autoridades republicanas, o Comité Revolucionario da Gobernación da Rexión Kirguiz continuou cumprindo as súas funcións. O 12 de outubro de 1920 creouse o Consello dos Comisarios do Pobo da República Autónoma Socialista Soviética de Kirguizistán, e Viktor Radus-Zenkovich converteuse no primeiro presidente. Nos anos 1924-1925, durante a delimitación nacional territorial, o territorio da autonomía ampliouse de forma significativa debido á anexión das rexións do sur, principalmente poboadas por casacos.

Xefe de goberno Inicio do mandato Fin do mandato Partido
Presidente do Comité Revolucionario da Gobernación da Rexión Kirguiz (en casaco: Қырғыз өлкесінің революциялық комитетінің төрағасы)
3 (I)   Victor Radus-Zenkovich
(1878-1967)
26 de agosto de 1920 outubro de 1920 Partido Comunista de Rusia (bolxevique)
4   Abdirahman Aitiev
casaco: Әбдірахман Әйтиұлы Әйтиев

(1886–1936)

outubro de 1920 outubro de 1920
Presidentes do Consello de Comisarios do Pobo da República Autónoma Socialista Soviética de Kirguizitán (en casaco: Қырғыз АКСР Халық Комиссарлары Кеңесінің Төрағасы)
3
(Ii)
  Victor Radus-Zenkovich
(1878-1967)
12 de outubro de 1920 outubro de 1921 Partido Comunista de Rusia (bolxevique)
5   Mohamed Hafeez Mırzagaliev

(1887–1938)
casaco: Мұхамед-Хафиз Мырзағалиев

outubro de 1921 Setembro de 1922
6   Saken Seifullin
casaco: Сәкен Сейфоллаұлы Сейфуллин

(1894–1938)

Setembro de 1922 outubro de 1924
7   Nigmet Nurmakov
casaco: Нығмет Нұрмақұлы Нұрмақов

(1895-1937)

outubro de 1924 15 de xuño de 1925[2]

República Autónoma Socialista Soviética de Casaquistán (1925–1936) dentro da RSFSREditar

O 15 de xuño de 1925, a República Autónoma Socialista Soviética de Kirguizistán foi rebautizada como República Autónoma Socialista Soviética de Casaquistán (en casaco: Қазақ Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы).

En 1925, cando se renomeou a autonomía, a capital foi trasladada de Oremburgo á cidade de Kyzyl-Orda e en 1927 á cidade de Alma-Ata. En xullo de 1925, a provincia de Oremburgo foi retirada da autonomía e foi directamente subordinada á RSFSR .

Xefe de goberno Inicio do mandato Fin do mandato Partido
Presidente do Consello de Comisarios do Pobo da RASS de Casaquistán (en casaco: Қазақ АКСР Халық Комиссарлары Кеңесінің Төрағасы)
(7) [3]   Nigmet Nurmakov
casaco: Нығмет Нұрмақұлы Нұрмақов

(1895-1937)

15 de xuño de 1925[2] Maio de 1928 Partido Comunista de Rusia (bolxevique)

Partido Comunista de Toda a Unión (bolxevique) [4]
8   Uraz Isaev
casaco: Ораз Жанұзақұлы Исаев

(1899-1938)

Maio de 1928 5 de decembro de 1936[5] Partido Comunista de Toda a Unión (bolxevique)

RSS de Casaquistán (1936-1991) dentro da URSSEditar

O 5 de decembro de 1936, a República Autónoma Socialista Soviética de Casaquistán transformouse na República Socialista Soviética de Casaquistán. Coa transformación, o goberno republicano pasou a ser coñecido como o Consello de Comisarios do Pobo da RSS de Casaquistán (en casaco: Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің). O 15 de marzo de 1946 , o goberno foi reorganizado no Consello de Ministros da República Socialista Soviética de Casaquistán (en casaco: Қазақ КСР министрлер кеңесінің). O 20 de novembro de 1990, o cargo de xefe do goberno da RSS de Casaquistán comezou a chamarse "primeiro ministro da RSS de Casaquistán" (casaco: Қазақ КСР Премьер-Министрі).

O 25 de outubro de 1990, o Soviet Supremo da RSS de Casaquistán aprobou a declaración de soberanía estatal da República. O 10 de decembro de 1991, o nome do estado cambiouse a República de Casaquistán. Non obstante, ata a aprobación da Constitución da República de Casaquistán o 28 de xaneiro de 1993 mantívose a antiga Constitución Soviética de 1978.

Xefe do goberno Inicio do mandato Fin do mandato Partido
Presidente do Consello de Comisarios Nacionais da RSS de Casaquistán (casaco: Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің Төрағасы
(8)[6]   Uraz Isaiev
casaco: Ораз Жанұзақұлы Исаев

(1899—1938)

5 de decembro de 1936[5] 24 de maio de 1938 Partido Comunista de Toda a Unión

(bolxevique)

Partido Comunista (bolxevique) de Casaquistán[7]

(en funcións)   Ibrahim Tadzhiev
casaco: Ыбрайым Тажиұлы Тәжиев

(1904—1960)

24 de maio de 1938 17 de xullo de 1938 Partido Comunista (bolxevique) de Casaquistán
9   Nurtas Undasinov
casaco: Нұртас Дәндібайұлы Ондасынов

(1904—1989)

17 de xullo de 1938 15 de marzo de 1946[8]
Presidente do Consello de Ministros da RSS de Casaquistán (casaco: Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы)
(9)[9]   Nurtas Undasinov
casaco: Нұртас Дәндібайұлы Ондасынов

(1904—1989)

15 de marzo de 1946[8] 24 de marzo de 1954[10] Partido Comunista (bolxevique) de Casaquistán

Partido Comunista de Casaquistán[11]
10   Elubai Taibekov
(1901—1991)
casaco: Елубай Базимұлы Тайбеков
24 de marzo de 1954[10] 31 de marzo de 1955 Partido Comunista de Casaquistán
11
(I)
  Dinmukhamed Kunaev
casaco: Дінмұхаммед Ахмедұлы Қонаев

(1912—1993)

31 de marzo de 1955 20 de xaneiro de 1960
12   Jumabek Tasenev
casaco: Жұмабек Ахметұлы Тәшенов

(1915—1986)

20 de xaneiro de 1960 6 de xaneiro de 1961
13   Salken Daulenov
casaco: Сәлкен Дәуленұлы Дәуленов

(1907—1984)

6 de xaneiro de 1961 13 de setembro de 1962
14

(I)

  Masimhan Beisebaev
casaco: Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев

(1908—1987)

13 de setembro de 1962 26 de decembro de 1962
11
(II)
  Dinmukhamed Kunaev
casaco: Дінмұхаммед Ахмедұлы Қонаев

(1912—1993)

26 de decembro de 1962 7 de decembro de 1964
14
(II)
  Masimhan Beisebaev
casaco: Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев

(1908—1987)

7 de decembro de 1964 31 de marzo de 1970
15   Baiken Asimov
casaco: Бәйкен Әшімұлы Әшімов

(1917—2010)

31 de marzo de 1970 22 de marzo de 1984
16   Nursultan Nazarbayev
casaco: Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев

(1940-)

22 de marzo de 1984 27 de xullo de 1989
17   Uzakbai Karamanov
casaco: Ұзақбай Қараманұлы Қараманов

(1937—2017)

27 de xullo de 1989 20 de novembro de 1990[12]
Primeiro ministro da RSS de Casaquistán[13] (casaco: Қазақ КСР Премьер-Министрі
(17)[14]   Uzakbai Karamanov
casaco: Ұзақбай Қараманұлы Қараманов

(1937—2017)

20 de novembro de 1990[12] 16 de outubro de 1991 Partido Comunista de Casaquistán
Partido Socialista de Casaquistán[15]
18   Sergei Tereshchenko
(1951-)
16 de outubro de 1991 16 de decembro de 1991[16] Independente

Período de independencia (dende 1991)Editar

O 16 de decembro de 1991, Casaquistán foi a última das repúblicas da Unión Soviética en declarar a súa independencia.[17] O 21 de decembro de 1991, o presidente Nursultan Nazarbayev asinou un protocolo para o Tratado de Belavezha sobre a liquidación da URSS. O 23 de decembro de 1991, o Consello Supremo da RSS de Casaquistán ratificou estes documentos.[18] O 6 de xullo de 1994 foi aprobada polo Consello Supremo de Casaquistán a transferencia da capital de Almati a Akmola. O 10 de decembro de 1997, a decisión de transferir a capital foi apoiada polo presidente. Tras renomear a cidade a Astana ("a capital" en casaco) o 6 de maio de 1998, o 10 de xuño de 1998, tivo lugar a súa representación internacional no status da capital. Pouco despois da dimisión de Nazarbayev da presidencia, o 23 de marzo de 2019, a capital pasou a chamarse Nur-Sultan en honor a el.[19]

Xefe de goberno Inicio do mandato Fin do mandato Partido Eleccións
Primeiro ministro da República de Casaquistán (casaco: Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
(18)[20]   Sergei Tereshchenko
(1951-)
16 de decembro de 1991[16] 12 de outubro de 1994 Independente
19   Akezhan Kazhegeldin
(1952—)
casaco: Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин
12 de outubro de 1994 10 de outubro de 1997 Unión Popular pola Unidade de Casaquistán 1994
1995
20   Nurlan Balgimbaiev
casaco: Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев

(1947—2015)

10 de outubro de 1997 1 de outubro de 1999
Partido Político Republicano "Otan"[21]
(en funcións)   Kassym-Jomart Tokayev
casaco: Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев

(1953-)

1 de outubro de 1999 12 de outubro de 1999 1999
21 12 de outubro de 1999 28 de xaneiro de 2002
22   Imangali Tasmagambetov

casaco: Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов (1956-)

28 de xaneiro de 2002 13 de xuño de 2003
23   Danïal Axmetov
casaco: Даниал Кенжетайұлы Ахметов

(1954-)

13 de xuño de 2003 10 de xaneiro de 2007 Partido Político Republicano "Otan"

Partido Demócrata Popular "Nur Otan"[22]

2004
24

(I)

  Karim Masimov
casaco: Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов

(1965-)

10 de xaneiro de 2007 24 de setembro de 2012 Partido Demócrata Popular "Nur Otan" 2007
25   Serik Axmetov
casaco: Серік Нығметұлы Ахметов

(1958-)

24 de setembro de 2012 2 de abril de 2014 Partido Demócrata Popular "Nur Otan"
Nur Otan[23]
2012
24
(II)
  Karim Masimov
casaco: Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов

(1965-)

2 de abril de 2014 8 de setembro de 2016 Nur Otan
26   Bakhitzhan Sagintaiev
casaco: Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев

(1963-)

8 de setembro de 2016 21 de febreiro de 2019 2016
(en funcións)   Askar Mamin
casaco: Асқар Ұзақбайұлы Мамин

(1965-)

21 de febreiro de 2019 25 de febreiro de 2019
27 25 de febreiro de 2019 presente

NotasEditar

  1. "РЕВОЛЮЦИЯЛЫҚ КОМИТЕТ" (en ruso). Arquivado dende o orixinal o 31 de agosto de 2018. Consultado o 5 de xuño de 2019. 
  2. 2,0 2,1 Cambiouse o nome da República Autónoma Socialista Soviética de Kirguizistán a República Autónoma Socialista Soviética de Casaquistán.
  3. Continuación do mandato de Nurmakov
  4. O Partido Comunista de Rusia (bolxevique) pasou a chamarse Partido Comunista de Toda a Unión (bolxevique) no XIV Congreso, celebrado entre o 18 e o 31 de decembro de 1925.
  5. 5,0 5,1 Proclamación da República Socialista Soviética de Casaquistán.
  6. Continuación do mandato de Uraz Isaev
  7. O 23 de abril de 1937 o Comité Central do Partido Comunista de Toda a Unión (bolxevique) transformou a organización rexional do partido no Partido Comunista (bolxevique) de Casaquistán.
  8. 8,0 8,1 Transformación do Consello de Comisarios do Pobo da RSS de Casaquistán no Consello de Ministros da RSS de Casaquistán.
  9. Continuación do mandato de Nurtas Undasinov.
  10. 10,0 10,1 Segundo algúns, en setembro de 1951
  11. O Partido Comunista (bolxevique) de Casaquistán foi renomeado como Partido Comunista de Casaquistán en 1952.
  12. 12,0 12,1 Transformación do Consello de Ministros da RSS de Casaquistán no goberno da RSS de Casaquistán encabezado polo primeiro ministro.
  13. Primeiro Ministro da República de Casaquistán (como parte da URSS).
  14. Continuación do mandato de Uzakbai Karamanov.
  15. O 7 de setembro de 1991 nun Congreso Extraordinario, o Partido Comunista de Casaquistán transformouse no Partido Socialista de Casaquistán, co abandono do marxismo-leninismo e coa adopción dunha ideoloxía socialdemócrata.
  16. 16,0 16,1 Proclamación da independencia da República de Casaquistán.
  17. "Declaración de Independencia" (en ruso). Consultado o 5 de xuño de 2019. 
  18. "Ratificación do acordo" (en ruso). Arquivado dende o orixinal o 15 de decembro de 2013. Consultado o 5 de xuño de 2019. 
  19. "Kazajistán rebautiza su capital, Astaná, con el nombre de su expresidente". El País (en castelán). 20 de marzo de 2019. Consultado o 5 de xuño de 2019. 
  20. Continuación do mandado de Sergei Tereshchenko.
  21. O 1 de marzo de 1999 nun congreso de unificación, a Unión Popular pola Unidade de Casaquistán, xunto con outros dous partidos, uníronse para crear o Partido Político Republicano "Otan" ("Patria").
  22. O 22 de decembro de 2006, no décimo congreso extraordinario, o Partido Político Republicano "Otan" pasou a chamarse Partido Demócrata Popular "Nur Otan" ("Luz da Patria").
  23. O 18 de outubro de 2013, no XV Congreso, o Partido Demócrata Popular "Nur Otan" pasou a chamarse "Nur Otan" ("Luz da Patria").

Véxase taménEditar

Outros artigosEditar

Ligazóns externasEditar