Califato fatimí

califato islámico xiíta

O califato fatimí (tamén califato de Exipto[1] ou Imperio fatimí; árabe: الفاطميون al-Fāṭimiyyūn)[2] foi o cuarto califato islámico, o único xiíta de toda a historia —ismailita, concretamente—.[1] Dominou o norte de África desde o ano 909 ao 1171. Inicialmente establecida en Tunes, a dinastía controlou a costa mediterránea de África e converteu Exipto no centro do seu califato na segunda metade do século x. No seu apoxeo, o califato incluía, ademais de Exipto, parte do Magreb, o Sudán, Sicilia, o Levante mediterráneo e a rexión de Hiyaz.

الدولة الفاطمية
ad-Dawlah al-Fāṭimiyya
Califato fatimí

909–1171
 

Bandeira

Lenda
Capital Kairouan (909-972)
O Cairo (972-1171)
Lingua Árabe
Relixión Islam, Xií, (ismailita)[1]
Goberno monarquía
califa
 • 909-934 Ubayd Allah
 • 1160-1171

...

Al-Adid
Período histórico Idade Media
 • Proclamación califal de Ubayd Allah 5 de xaneiro de 909
 • Fundación do Cairo 972[1]
 • Morte de Al-Adid 17 de xuño de 1171
Superficie
 • 969 4.100.000 km²
Poboación
 •  est. 6.200.000 
Moeda Dinar
Mezquita de al-Hâkim no Cairo. Comezada baixo o reino de al-Azîz Billâh, terminouse en 1013, baixo o reinado do seu fillo al-Hâkim, cuxo nome leva.
Árbore xenealóxica dos califas fatimíes (en amarelo). Tamén se mostra o seu suposto parentesco cos sete imáns ismailíes (en gris) e co profeta Mahoma (en maiúsculas).

HistoriaEditar

Orixes: a rebelión dos fatimísEditar

A ideoloxía relixiosa do califato fatimí tivo a súa orixe nun movemento xiíta ismailita.[3] O xurdimento da dinastía debeuse ao éxito da prédica dun proselitista xiíta a finais do século IX, Abu Abd Allah, que se estableceu entre os bérberes kutama no ano 893, a algúns dos cales coñecera na Meca.[4][3] Os kutama, monteñeses da Pequena Cabilia,[3] foron o núcleo das primeiras forzas militares fatimíes, e o sostén da dinastía ata a súa desaparición.[5][6]

Os fatimís afirmaban descender da filla do profeta Mahoma, Fátima e do seu primo, xenro e cuarto califa do islam, Alí.[7] Tanto pola súa ascendencia como por graza divina, proclamaban ser imáns, gobernantes infalibles guiados por Alá.[7] Como tales, pretendían acabar coa dinastía abasí,[8] á que tachaban de impostora e de querer impoñer a súa autoridade ao mundo enteiro.[7] Eran tamén inimigos dos omeias, que reinaban aínda na península ibérica.[9]

Alxeria produciu a dinastía nativa dos fatimís, entre a tribo dos kutama, no 899 Abdullah al-Mahdi Billah, o décimo primeiro imán, converteuse no caudillo do movemento. Os seus partidarios, comezaron por debilitar o decadente emirato aglabí no 893.[7] Ese ano o propagandista xiíta Abu Abd Allah asentouse entre os kutamas no pobo de Ikchan, onde apenas se recoñecía xa a autoridade dos aglabíes.[3] Al-Mahdi obtivo o apoio de Abu Abdallah al-Chií.[4] Os kutamas se xactaban do seu país, situado no oeste de Ifriqiya (hoxe parte de Alxeria), da súa hostilidade cara aos abasíes e da súa total independencia dos emires aglabíes. Os campesiños bérberes, que foran oprimidos durante décadas polo corrupto goberno aglabí, mostraron ser unha base perfecta para a sedición.[4] Al-Chií alzou a Pequena Cabilia contra os aglabíes aos poucos anos de comezar a súa prédica.[3] Enseguida, comezou a conquista de cidades da rexión, ao derrotar ás forzas aglabíes: primeiro Mila, a continuación, Sétif, Kairuán (marzo do 909), e finalmente Raqqada, a capital aglabí.[4][7][3] As antigas fortalezas bizantinas de Tobna, Belezna, Bagay e Tebessa, que debían protexer a Ifriqiya do avance fatimí, non puideron impedir a conquista.[3]

Abu Abd Allah chamou a Ubaid Allah tras as primeiras vitorias sobre os aglabíes.[8] Este abandonou o Oriente Próximo e cruzou Exipto, Libia e Ifriqiya e no canto de reunirse con Abu Abd Allah, foi a Siyilmasa, capital do señorío midrarí dos oasis de Tafilete.[8] Comezou a facer proselitismo co pretexto de ser un comerciante, pero foi encarcerado o emir, que o considerou subversivo.[8] Ubaid Allah e o seu fillo fixeran o seu camiño a Siyilmasa, fuxindo da persecución dos abasis, que atoparon as súas crenzas ismailíes non só pouco ortodoxas, senón tamén unha ameaza para a situación do seu califato. Segundo a lenda, Ubaid Allah e o seu fillo estaban a cumprir unha profecía de que o Mahdi viría de Mesopotamia a Siyilmasa.

NotasEditar

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Esparza, José Javier (2015). "La fragmentación del califato". Historia de la yihad (La esfera de los libros): 181–182. ISBN 978-84-9060-364-2. 
  2. Lajo Pérez, Rosina (1990). Léxico de arte. Madrid - España: Akal. p. 80. ISBN 978-84-460-0924-5. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Lévi Provençal 1957, p. 305.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Vallvé Bermejo 2003, p. 226.
  5. Lev 1987, p. 337.
  6. Lev 1984, pp. 248-249.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Lev 1984, p. 228.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Lévi Provençal 1957, p. 306.
  9. Lévi Provençal 1957, p. 307.

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

Ligazóns externasEditar