Abrir o menú principal

Zenón de Somodevilla y Bengoechea

Zenón de Somodevilla e Bengochea, nado en Hervías (A Rioxa), probablemente o 20 de abril (día de san Zenón) de 1702, e finado en Medina del Campo o 2 de decembro de 1781,[1] mais coñecido co nome de marqués da Ensenada, foi un político e ilustrado castelán.

Zenón de Somodevilla y Bengoechea
Marquis de Ensenada.jpg
Nacemento20 de abril de 1702
 Alesanco
Falecemento2 de decembro de 1781
 Medina del Campo
NacionalidadeEspaña
Relixióncatolicismo
Ocupaciónpolítico e militar
PremiosCabaleiro da Orde do Vélaro de Ouro
editar datos en Wikidata ]

Foi Conselleiro de Estado, sucesivamente, nos reinados de Filipe V, Fernando VI e Carlos III. Tamén ostentou moitos outros cargos como secretario de Facenda, de Guerra e Mariña e de Indias. Igualmente, foi nomeado sucesivamente superintendente xeral de Rendas, lugartenente xeral do Almirantazgo, secretario de Estado, notario dos reinos de España e Cabaleiro do Toisón de Ouro e da Orde de Malta.

Foi o encargado de executar a denominada Gran Redada.

TraxectoriaEditar

Foi o primeiro artífice dun programa de despotismo ilustrado e o paradigma dos políticos que ían dirixir España polos seus méritos e non polos seus títulos. De orixe humilde, fillo dun fidalgo pobre rioxano, chegaría ser ministro de Facenda, Guerra e Indias co rei Fernando VI. Político fundamental na historia do século XVIII, serviu a tres reis: Filipe V, Fernando VI e Carlos III.

Hai que destacar del a reforma que tentou levar adiante sobre o sistema fiscal imperante, a magna pescuda catastral coñecida polo nome de Catastro de Ensenada, de maneira que os diferentes tributos que percibía o Estado se unificaran nun único imposto, proxecto saldado cun gran fracaso. A maior obra de Ensenada foi a a súa espectacular reorganización dos estaleiros e a construción de potentes buques de guerra. Tamén como político ilustrado destacou no impulso das obras públicas, como a construción de canais —coma o de Castela— e a mellora de camiños (como o de Madrid ó Guadarrama e de Burgos a Santander).

A Gran RedadaEditar

Artigo principal: Gran Redada.

En 1749 executou, xunto co bispo de Oviedo Gaspar José Vázquez Tablada, un plano denominado Gran Redada que pretendía o exterminio biolóxico do pobo xitano[2] en España e que, naquela altura, foi tamén coñecido como Prisión Xeral de ciganos. Tralo arresto, e decretado que debian de permanecer cautivos até a morte, os ciganos foran separados en dous grupos: os nenos maiores de sete anos e os homes foron escravizados nos arsenais da Mariña española, como foi o caso do arsenal da Graña en Ferrol[3], e as mulleres e as crianzas menores de sete anos foron escravizadas en fábricas ou ingresadas na cadea. A separación das familias tiña o obxectivo de evitar novos nacementos. Esta práctica xenocida durou até o ano 1765, mais sempre contando coa forte resistencia das mulleres e mais dos homes, como foi no caso das revoltas e fuxidas na Casa de Misericordia en Zaragoza[4]. Calcúlase que entre 9 000 e 12 000 ciganos sofreron persecución, cadea ou escravitude neste período[5].

RecoñecementoEditar

En Ferrol hai dúas estatuas adicadas á súa figura. Unha, nos xardíns de San Francisco, feita por César Lombera[6]. Outra, un busto, no parque Raíña Sofía.

NotasEditar

  1. Gómez Urdáñez, José Luis. "Zenón de Somodevilla y Bengoechea". Diccionario biográfico (en castelán). Consultado o 14-8-2019. 
  2. Martínez Martínez, Manuel (2014). Los gitanos y las gitanas de España a mediados del siglo XVIII : el fracaso de un proyecto de "exterminio" (1748-1765). Almería: Universidad de Almería. p. 23. ISBN 9788416027316. OCLC 884722358. 
  3. Martínez Martínez, Manuel (2014). Los gitanos y las gitanas de España a mediados del siglo XVIII : el fracaso de un proyecto de "exterminio" (1748-1765). Almería: Universidad de Almería. p. 60. ISBN 9788416027316. OCLC 884722358. 
  4. Márquez García, María Jesús (2015-10-22). "Los gitanos y gitanas de España a mediados del siglo XVIII. El fracaso de un proyecto de “exterminio” (1748-1765)". Social and Education History 4 (3): 312. ISSN 2014-3567. doi:10.17583/hse.2015.1737. 
  5. nicolasjimenezgonzalez (2017-07-25). "Para conocer la Gran Redada" (en castelán). Consultado o 2019-08-13. 
  6. P, Redacción. "Ferrol homenajea al Marqués de la Ensenada con una estatua en los jardines de San Francisco". Galicia Ártabra Digital (en castelán). Consultado o 2019-08-13. 

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

  • Gómez Urdáñez, José Luis (1995). El proyecto reformista de Ensenada. Col. Hispania Nº 3 (en castelán). Lleida: Ed. Milenio. ISBN 978-84-921502-5-0. 

Outros artigosEditar