Luis de Góngora

(Redirección desde «Góngora»)


Luis de Góngora y Argote, nado en Córdoba o 11 de xullo de 1561 e finado tamén en Córdoba o 23 de maio de 1627 foi un poeta e dramaturgo español, máximo representante do culteranismo e figura destacada do chamado Século de ouro español.

Infotaula de personaLuis de Góngora

Luis de Góngora por Diego Velázquez
Nome orixinalLuis de Góngora y Argote
Biografía
Nacemento11 de xullo de 1561
Córdoba
Morte23 de maio de 1627 (65 anos)
Córdoba
Causa da mortedoença cerebrovascular (pt) Traducir Editar o valor em Wikidata
Lugar de sepulturaMezquita Catedral Editar o valor em Wikidata
Capelán
Editar o valor em Wikidata
Datos persoais
País de nacionalidadeespañola
Relixióncatólica
EducaciónUniversidade de Salamanca Editar o valor em Wikidata
Actividade
Ocupaciónpoeta e dramaturgo
Período de actividadeSéculo de Ouro
Xénero artísticoPoesía Editar o valor em Wikidata
Movementoculteranismo
Pseudónimo literarioLuis de Góngora Editar o valor em Wikidata
Linguacastelán
Sinatura

IMDB: nm0351311 Musicbrainz: a1281728-9c9d-40d9-b2a8-38f70e67cacd Discogs: 801777 IMSLP: Category:Góngora,_Luis_de Find a Grave: 7533301 Editar o valor em Wikidata

Traxectoria editar

Realizou os seus primeiros estudos no colexio dos xesuítas da súa cidade natal. O seu tío Francisco de Góngora confírelle os beneficios eclesiásticos da razón catedralicia converténdoo en crego con tan só 14 anos para a continuación envialo a estudar Cánones a Salamanca. Fica matriculado dende 1576 ata 1580, pero non hai constancia de que obtivese título ningún. A súa falta de interese polos estudos combinouse co espertar da súa vocación poética, datándose as súas primeiras composicións nesta época.

De volta en Córdoba pasa a ocupar diferentes postos no Cabido, alternando a poesía coas obrigas derivadas dos mesmos, entre as que salientan as viaxes como comisionado nos cales estableceu relacións con nobres e bispos, entusiasmándose cos ambientes cortesáns e de luxo.

Co obxectivo de sustentar o seu elevado nivel de vida e a súa adición ao xogo empeza a procurar a protección dalgún mecenas, coma o Marqués de Ayamonte ou o Conde de Lemos, con escasos resultados. Finalmente, o Conde de Lerma, a quen loara nuns versos, consegue que o monarca Filipe III nomee a Góngora capelán real no 1617, culminando así as súas arelas de medrar na Corte real. Porén, a perda do favor real por parte do Conde e a posterior suba ao trono de Filipe IV comprometen seriamente a súa situación. O poeta procura entón congraciarse co novo favorito do rei, o Conde-Duque de Olivares, quen o obvia sistematicamente. Enfermo e arruinado, regresa a Córdoba no 1626, onde falecerá ao ano seguinte.

Traxectoria poética editar

Luis de Góngora foi o abandeirado do culteranismo, tamén chamado significativamente "gongorismo". Esta corrente estilística caracterizouse polo seu barroquismo, subordinando o contido das composicións, que adoita ser mínimo, á forma na que se expón, unha forma recargada, ateigada de metáforas, hipérboles, latinismos e de constantes referencias mitolóxicas. Trata de evitar chamar ás cousas polo seu nome, recorrendo a rodeos ou alusións inesperadas. O outro movemento do século foi o conceptismo, que tivo en Francisco de Quevedo ao seu máximo expoñente. De feito, Góngora e el rivalizaron duramente, dedicándose aldraxes mutuas en verso.

Distínguense dúas etapas na evolución do poeta:

Etapa do Príncipe da luz editar

Nesta época os trazos culteranos son moito menores. Compón romances amorosos, poemas relixiosos e outros dedicados ás súas amizades.

Etapa do Príncipe das tebras editar

É a etapa culteranista por excelencia. Acentúa grandemente o seu hermetismo e intensifica os artificios propios do gongorismo. Desta época son as súas composicións máis sonadas, Soledades e Fábula de Polifemo e Galatea.

Góngora emprega as formas métricas do momento, tales coma o romance, o soneto, o terceto, a oitava etc.

Góngora e Galiza editar

Por encargo do cabido da catedral de Córdoba, o poeta visitou Galiza no ano 1609 para realizar informes de limpeza de sangue na cidade de Pontevedra[1] sobre a familia de Diego Pardo, un aspirante a racioneiro na catedral cordobesa. Durante a súa viaxe dedicou ao país e aos seus habitantes estes insultantes versos cheos de odio antigalego, algo habitual nos escritores españois:[2]

Oh, montañas de Galicia,
cuya, por decir verdad,
espesura es suciedad,
cuya maleza es malicia,
tal, que ninguno codicia
besar estrellas pudiendo,
antes os quedáis haciendo
desiguales horizontes;
al fin, gallegos y montes,
nadie dirá que os ofendo[3].

Ou tamén en

Pálido sol en cielo encapotado,
mozas rollizas de anchos culiseos
tetas de vacas, piernas de correos,
suelo menos barrido que regado;
campo todo de tojos matizado,
berzas gigantes, nabos filisteos,
gallegos del Cairo, búcaros pigmeos,
traje tosco y estilo mal limado;
cuestas que llegan a la ardiente esfera,
pan de Guinea, techos sahumados,
candelas de resina con tericia;
papas de mijo en concas de madera,
cuevas profundas, ásperos collados,
es lo que llaman reino de Galicia[4].


Porén, parando en Monforte de Lemos de camiño a Pontevedra adicou a Pedro Fernández de Castro y Andrade, conde de Lemos, o soneto encomiástico "Llegué a este Monte fuerte, coronado" cheo de louvanzas coa finalidade de afagar este poderoso aristócrata e mecenas da vida literaria e cultural do Barroco español. Un ano mais tarde o conde foi nomeado vicerrei de Nápoles, mais decidiu non contar con Góngora para formar o seu séquito de literatos, provocando unha amarga reacción no poeta expresada no soneto "El Conde mi señor se fue a Nápoles".

Edicións modernas das súas obras editar

  • Sonetos completos (1969) Ed. Castalia.
  • Soledades (1980) Ed. Cátedra
  • Romances (1982) Ed. Cátedra
  • Fábula de Polifemo y Galatea (1983) Ed. Cátedra

Notas editar

  1. Dámaso Alonso:"Góngora y el Polifemo", Editorial Gredos, Madrid, 1960, p. 435.
  2. Freixeiro Mato (2009) en García Negro, Sobre o racismo lingüístico, Eds. Laiovento
  3. Luis de Góngora, Obras completas, ed. de J. e 1. Millé Giménez, Aguilar, Madrid, 1966, p. 339.
  4. Luis de Góngora, Obras completas, ed. de J. e 1. Millé Giménez, Aguilar, Madrid, 1966, p.540-41.

Véxase tamén editar

Bibliografía editar

  • Lázaro, F. e Tusón, V. (1988) Literatura española 2º BUP . Ed. Anaya.

Ligazóns externas editar