Elisabeth Hevelius

Elisabeth Catherina Koopmann Hevelius (en polaco tamén chamada Ożbieta Heweliusz) (1647–1693) é considerada unha das primeiras mulleres astrónomas e chamada a nai das cartas lunares. Foi a segunda esposa do seu colega Johannes Hevelius.

Elisabeth Hevelius
Elisabetha Hevelius 1673.png
Nacemento17 de xaneiro de 1647
Lugar de nacementoGdańsk
Falecemento22 de decembro de 1693
Lugar de falecementoGdańsk
SoterradaGdańsk
NacionalidadeRepública das Dúas Nacións
Ocupaciónastrónoma
CónxuxeJohannes Hevelius
editar datos en Wikidata ]

Primeiros anosEditar

Elisabeth Koopmann (ou Kaufmann, do alemá, "comerciante") foi, tal como Johannes Hevelius e a súa primeira esposa, membro dunha rica familia da cidade de Gdańsk, situada na República das Dúas Nacións e parte da liga Hanseática. Os pais de Elisabeth Koopman eran Nicholas Kooperman (ou Cooperman) (1601-1672) quen foi un próspero comerciante e Joanna Mennings (ou Menninx) (1602-1679). Nicholas e Joanna casaron en Ámsterdam en 1633. Máis tarde trasladáronse a Hamburgo e en 1636 mudáronse finalmente a Gdánsk. Foi nesta cidade, onde maioritariamente falábase alemán, pero que era parte de Polonia naquel momento, onde naceu Elisabeth.[1]

CasamentoEditar

A fascinación pola astronomía levou a Elisabeth, cando aínda era unha nena, a achegarse a Johannes Hevelius, un astrónomo de reputación internacional que posuía un complexo de tres vivendas en Gdánsk cun observatorio astronómico. En 1663, cando Johannes tiña 52 anos e Elisabeth 16, casaron.[2] Tiveron un fillo, que morreu rapidamente, e tres fillas.[3]

Prodromus AstronomiaeEditar

Publicado logo da morte de Johannes, e grazas ao apoio do rei Juan III Sobieski, o Prodromus Astronomiae consistía en tres partes: un prefacio (chamado Prodromus), un catálogo de estrelas (chamado Catalogus Stellarum), e un atlas de constelacións (chamado Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia).O Prodromus describía a metodoloxía e tecnoloxía utilizada para crear o catálogo de estrelas. Prové exemplos de uso do sextante e o cuadrante, escritos por Johannes, con referencia a posicións coñecidas do Sol para calcular a lonxitude e latitude de cada estrela. No borrador do Catalogus Stellarum, cada estrela ten información específica rexistrada en columnas: o número de referencia e magnitude segundo Tycho Brahe, o propio cálculo da magnitude segundo Johannes, a lonxitude e latitude, tanto por coordenadas elípticas medidas por distancias angulares e altitudes meridianas, como polas coordenadas ecuatoriais das estrelas, calculadas utilizando trignometría esférica. Na versión impresa, as dúas columnas describindo as coordenadas elípticas combináronse e so se mantivo o mellor valor da lonxitude e latitude. Ademais agregáronse máis de 600 novas estrelas e 12 novas constelacións que non figuraban no borrador, facendo un total de 1564. Aínda que as observacións do catálogo fixéronse a ollo espido (sen telescopio), as medicións eran tan precisas que se usaron para a confección de esferas celestes até o s.XVIII.[4] O Firmamentum Sobiescianum, aínda que tecnicamente era parte de Prodromus Astronomiae foi publicado de maneira separada cunha circulación máis restrinxida.

MorteEditar

Elisabeth Hevelius morreu en decembro de 1693, á idade de 46 anos, e foi enterrada xunto ao seu esposo. Logo da súa morte, o matemático François Arago escribiu acerca dela:[5]

Unha observación que sempre se fixo acerca de Madam Hevelius, quen foi a primeira muller, que eu saiba, a quen a fatiga de enfrontarse a observacións astronómica e cálculos non asustaba en absoluto.

Na culturaEditar

A vida de Elisabeth foi dramatizada na novela The Star Huntress (2006).

O planeta menor 12625 Koopman foi nomeado na súa honra, así como o cráter Corpman en Venus.

NotasEditar

  1. Hockey, Thomas (2009). The Biographical Encyclopedia of Astronomers (en inglés). Springer Publishing. ISBN 978-0-387-31022-0. 
  2. Dora Musielak (30 de amrzo de 2009). "Stories of Women Stargazers" (pdf) (en inglés). 
  3. Gotthilf Löschin: Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit: mit beständiger Rücksicht auf Cultur der Sitten, Wissenschaften, Künste, Gewerbe und Handelszweige, Volumen 1, 1828
  4. Nick Kanas: Star Maps: History, Artistry, and Cartography, Segunda edición, 13 de xuño de 2012. Springer Praxis Books / Popular Astronomy.
  5. "J. J. O'Connor and E. F. Robertson: Catherina Elisabetha Koopman Hevelius" (en inglés). Universidad de St. Andrews. Arquivado dende o orixinal o 30 de xaneiro de 2009. Consultado o 05 de novembro de 2020. 

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

Ligazóns externasEditar