Copa España (fútbol)

torneo futbolístico

A Copa España (tamén chamada Concurso España) foi un torneo futbolístico por eliminación directa organizado pola Federación Española de Clubs de Foot-ball —antecesora da Real Federación Española de Fútbol— no que se permitía a participación de xogadores estranxeiros, os cales foran previamente excluídos do Campionato de España a causa de disputas xurdidas entre os clubs durante o torneo de 1911. Só se disputou unha edición en 1912 e o gañador foi o Deportivo da Coruña.

Deportivo en 1912.png
Vigo Foot Ball Club.png
O Deportivo da Coruña e o Vigo F.C. foron os únicos equipos que disputaron unha final desta competición en 1912.

En 1913, a Real Unión Española de Clubs de Foot-ball —unha escisión da Federación Española de Clubs de Foot-ball— organizou un torneo análogo, do que non se chegaría a disputar a fase final.

HistoriaEditar

A Copa do Rei de 1911Editar

Durante o transcurso da Copa do Rei de 1911 estalou unha gran polémica no tocante á aliñación de xogadores estranxeiros. O Deportivo da Coruña e a Academia de Enxeñeiros retiráronse xa antes do comezo do torneo, pero o punto álxido chegou tralo encontro Fortuna de Vigo-Athletic Club que gañou o equipo vasco con tres ingleses na aliñación. A Real Sociedad denunciou a aliñación indebida de dous dos xogadores ingleses do Athletic, Sloop e Martin, alegando que non levaban residindo en España o tempo mínimo establecido para poderen participar segundo as normas federativas. A Federación Española de Clubs de Football rexeitou a denuncia e a Real Sociedad retirouse do campionato en sinal de protesta. A disputa do torneo continuou convulsamente, co Athletic deixando de aliñar os dous devanditos xogadores pero negándose a repetir o partido fronte ao Fortuna, e con varios equipos como o FC Barcelona, a Gimnástica Española e a Academia de Cabalería retirándose do torneo por diversas razóns en medio do malestar xeral. O preito aínda continuaría nos despachos, coa Federación anulando o torneo para logo desfacer esta decisión e proclamar campión o Athletic. A partir deste evento o Athletic Club comezaría a súa política de fichar só xogadores vascos ou formados nos equipos vascos.[1][2]

Prohibición de estranxeiros e creación da Copa EspañaEditar

Para a Copa do Rei de 1912 a Federación Española de Clubs de Foot-ball decidiu non permitir a aliñación de xogadores estranxeiros. Concretamente no seu punto 7º das bases do torneo estableceu que: “os xogadores que formen os equipos para este campionato e os seus suplentes deberán ser españois, considerando como tales a quen o son segundo a Constitución do Estado español”.[3]

Paralelamente, na asemblea da Federación decidíuse crear un torneo no que puidesen participar equipos con xogadores estranxeiros sen as limitacións establecidas para a Copa do Rei.[4] Inicialmente este torneo íase disputar en Madrid, pero finalmente foi traslado á Coruña.[5] A competición, que se pensaba disputar anualmente, foi anunciada como Concurso España e o gañador recibiría unha copa de prata chamada Copa España, a cal ficaría en propiedade do primeiro equipo que a gañase dúas veces seguidas ou tres alternativas.[6][7][8][9] A inscrición estaba aberta a calquera club español afiliado a RFECF,[6][8] pero finalmente non acudiron equipos de fóra de Galiza e soamente se inscribiron o Deportivo da Coruña, o Vigo e o Pontevedra Sporting,[10] este último retirandose antes da celebración do torneo,[10][11] deixando así a competición nun cara a cara entre o Deportivo e o Vigo.

A final deu comezo o día 7 de setembro de 1912. Cando faltaban poucos minutos para o final, o encontro tivo que ser supendido, xa que anoitecera e non era posible continuar xogando pola falta de luz, polo que se acordou disputar o tempo restante o día seguinte. Naquela altura o resultado era de 4-3 a favor do Deportivo.[10][12][13] Entón, xogáronse os minutos restantes o día 8, finalizado o encontro sen modificacións no marcador, ficando así o Deportivo campión do torneo.[10][14][15] A continuación xogouse un partido amigable entre os mesmos equipos gañado polo Vigo por 3-2.[10][14][15]

El Eco de Galicia criticou a ausencia de equipos do resto do estado[11] e o xornal donostiarra Vida Sportiva falou de “fracaso” da federación.[10]

O torneo da Unión Española de ClubsEditar

A finais do ano 1912 produciuse un cisma federativo, cando varios equipos liderados pola Real Sociedad deciciron abandonar a Federación Española de Clubs de Foot-ball e formaron en Donostia a Real Unión Española de Clubs de Foot-ball.[16] Esta nova federación paralela axiña comezou a organizar os seus propios torneos, primeiro coa disputa do seu propio Campionato de España en 1913,[16] e despois poñendo en marcha a súa propia Copa España aberta á participación de xogadores estranxeiros.[17][18] A Coruña foi escollida como sede das finais por ser un equipo coruñés o gañador do ano anterior.[17][18] O trofeo en disputa sería doado pola raíña Vitoria.[19]

Os clubs inscritos foron o FC Barcelona, o Català Sport Club, o Pontevedra Auténtico, o Real Club Coruña, o Sporting de Irún, o Club Deportivo Bilbao e a Real Sociedad.[20] Antes dos partidos finais, terían lugar partidos eliminatorios a nivel local. A eliminatoria galega gañouna o Pontevedra Auténtico[21] e a catalá o Barcelona,[22][19] que terían que xogar a fase final xunto coa Real Sociedad,[23][24] vencedora da súa zona,[25] na que estaban agrupados os equipos guipuscoanos e biscaíños.[20] Cando se aproximaba a data sinalada para a fase final —25, 26 e 27 de xullo—, a RUECF adiou a celebración desta para finais de agosto,[23][24][26] pero para entón a RUECF e a RFECF xa estarían inmersas nas negociacións para a súa disolución e a formación da nova Real Federación Española de Fútbol.[16]

PalmarésEditar

Ano Campión Subcampión Final Estadio Organizador
1912 Deportivo da Coruña Vigo F.C. 4–3 Riazor Real Federación Española de Clubs de Foot-ball
1913 Non se xogou a fase final Real Unión Española de Clubs de Foot-ball

Torneos homónimosEditar

Cómpre non confundir este torneo con outros que se chaman ou son coñecidos con nomes semellantes:

  • O FC Espanya de Barcelona organizou en 1909 un torneo amigable que levou por nome Concurso España. O campión foi o FC Barcelona, sendo moi soado o partido entre os dous devanditos equipos, que foi suspendido no minuto 84 debido a incidentes e non foi retomado ata un ano e nove días despois.[27]
  • En 1928, a asemblea ordinaria da Real Federación Española de Fútbol acordou crear un torneo chamado Copa de España que sería xogado en paralelo ao Campionato de España, pero a idea foi desbotada e noutra asemblea extraordinaria celebrada o 22 de novembro dese mesmo ano acordouse crear a liga coas categorías de Primeira e Segunda división.[28]
  • Durante a Segunda República os xornais da época chamaban Copa de España ao Campionato de España.[29] Este termo segue sendo utilizado para se referir con carácter xeral ao Campionato de España, xa que o título da competición ten mudado ao longo dos anos en función do Xefe de Estado español, que é quen outorga o trofeo.[30]

NotasEditar

  1. "Athletic de Bilbao, cien años sin extranjeros". La Vanguardia. 18 de decembro de 2012. 
  2. Copa del Rey Alfonso XIII 1911 linguasport.com
  3. "Campeonato de España de Foot-ball Association. Bases especiales para 1912". Heraldo de Madrid nº 7.731. 29 de xaneiro de 1912. p. 4. 
  4. "Última hora. La asamblea de la Federación Española de C.F." (PDF). Mundo Deportivo nº 330. 16 de maio de 1912. p. 5. 
  5. "Federación Española de Club de Foot-ball. La asamblea general" (PDF). Mundo Deportivo nº 331. 23 de maio de 1912. p. 2. 
  6. 6,0 6,1 "Foot-Ball. Concurso España" (PDF). Mundo Deportivo nº 344. 15 de agosto de 1912. p. 3. 
  7. "Foot-Ball. Concurso España" (PDF). Mundo Deportivo nº 344. 15 de agosto de 1912. p. 4. 
  8. 8,0 8,1 "Foot-Ball. La Copa España". La Publicidad nº 11.989. 14 de agosto de 1912. p. 2. 
  9. "Foot-Ball. La Copa España". La Publicidad nº 11.990. 15 de agosto de 1912. p. 2. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 "Copa "ESPAÑA" de la Federación Española de Clubs de football" (PDF). Vida Sportiva nº 17. Donostia. 15 de setembro de 1912. p. 5. 
  11. 11,0 11,1 "Notas de Sport". El Eco de Galicia nº 1.857. 5 de setembro de 1912. p. 1. 
  12. "Notas de Sport. Partidos de foot-ball. La "Copa España"". El Noroeste nº 6.221. 8 de setembro de 1912. p. 1. 
  13. "Notas de Sport. La copa "España"". El Eco de Galicia nº 1.860. 8 de setembro de 1912. p. 1. 
  14. 14,0 14,1 "Notas de Sport. Partido de "foot-ball". Vigo-Deportivo". El Noroeste nº 6.222. 9 de setembro de 1912. p. 1. 
  15. 15,0 15,1 "Notas de Sport. Partido de foot-ball". El Eco de Galicia nº 1.861. 10 de setembro de 1912. p. 1. 
  16. 16,0 16,1 16,2 La Federación Española de Fútbol (I) La Futbolteca
  17. 17,0 17,1 "La Unión Española de Clubs de Foot-ball" (PDF). Mundo Deportivo nº 363. 26 de decembro de 1912. p. 2. 
  18. 18,0 18,1 "La Unión Española de Clus de Foot-ball. Reglamento" (PDF). Mundo Deportivo nº 364. 2 de xaneiro de 1913. p. 3. 
  19. 19,0 19,1 "Foot-ball. Copa España" (PDF). Mundo Deportivo nº 388. 19 de xuño de 1913. p. 6. 
  20. 20,0 20,1 "Real Unión Española de Clubs de Foot-ball" (PDF). Vida Sportiva nº 32. Donostia. 1 de maio de 1913. p. 3. 
  21. "Foot-ball. Cuestión resuelta". El Noroeste nº 6.525. 12 de xullo de 1913. p. 1. 
  22. "COPA ESPAÑA" (PDF). Mundo Deportivo nº 386. 5 de xuño de 1913. p. 5. 
  23. 23,0 23,1 "Notas de Sport". El Eco de Galicia nº 2.140. 22 de xuño de 1913. p. 1. 
  24. 24,0 24,1 "Notas de Sport". El Noroeste nº 6.535. 22 de xullo de 1913. p. 1. 
  25. "En San Sebastián" (PDF). Vida Sportiva nº 37. Donostia. 25 de agosto de 1913. p. 17. 
  26. "Crónica regional. Coruña". El Correo de Galicia nº 3.706. 23 de xullo de 1913. p. 1. 
  27. El partido de fútbol que duró un año y nueve días: FC Barcelona-España FC. cihefe.es
  28. Federación Española de Fútbol (1936). "Las competiciones oficiales". Federación Española de Fútbol. Anuario 1936. p. 119. 
  29. LOS NOMBRES DEL TORNEO DEL KO[Ligazón morta] rfef.es
  30. Final inédita, vidas centenarias Diario As. 5 de marzo de 2020.