Aj Ne' Ohl Mat

gobernante de Palenque

Aj Ne' Ohl Mat ou Ajen Yohl Mat, finado o 8 ou 11 de agosto de 612, foi un ahau do señorío maia de B'aakal, cuxa cidade capital era Lakam Ha', hoxe coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque. Gobernou do 605 ó 612 e tamén é coñecido como Ac Kan ou Ah Lawal Mat.

Infotaula de personaAj Ne' Ohl Mat

Editar o valor em Wikidata
Biografía
Nacementoséculo VI Editar o valor em Wikidata
Morte11 de agosto de 612 (Gregoriano) Editar o valor em Wikidata
Ajaw de Palenque
1 de xaneiro de 605 – 8 de agosto de 612
← Yohl Ik'nalMuwaan Mat → Editar o valor em Wikidata
Datos persoais
País de nacionalidadeMéxico Editar o valor em Wikidata
Actividade
Ocupaciónmonarca Editar o valor em Wikidata
Familia
PaisK'an Mo' Hix Editar o valor em Wikidata  e Yohl Ik'nal Editar o valor em Wikidata

Traxectoria editar

É moi probable que sexa fillo da súa antecesora Yohl Ik'nal e irmán de Janaab' Pakal (Pakal “o Vello”).[1][2] De acordo á conta longa do calendario maia, Aj Ne' Ohl Mat foi entronizado o 9.8.11.9.10 8 ok 18 muwan, é dicir, o 1 de xaneiro do ano 605. Durante o seu goberno, a influencia do señorío de B'aakal chegou até Santa Elena, á marxe esquerda do río San Pedro Mártir, lugar que sería unha fonte constante de conflito co señorío de Kaan, cuxa sede foi Calakmul, aínda que probablemente nesa época a sede se atopase en Dzibanché.[3]

O 4 ou 7 de abril de 611, o “divino señor de Kaan” ou k'uhul Kaan ajaw, coñecido como Serpe Enrolada, derrotou a Palenque.[4][5] Aj Ne' Ohl Mat e o seu irmán Janaab' Pakal sobreviviron ó ataque. Trala derrota, a sociedade palencana dividiuse, unha parte emigrou a Tortuguero e outra regresou novamente a Palenque. Aj Ne' Ohl Mat morreu o 9.8.19.4.6 2 kimi 14 mol.[6] Mentres tanto o seu irmán Janaab' Pakal exerceu algunha clase de poder en Santa Elena, pero non accedeu ó trono de Palenque de maneira oficial, pois morreu o 6 de marzo de 612, antes que Aj Ne' Ohl Mat; o seu nome está descrito no sartego de Pakal o Grande.[4][7]

Aínda que Sak K'uk' foi a sucesora de facto en Lakam Ha', houbo unha crise dinástica no señorío de B'aakal. Unha facción da nobreza palencana, encabezada por Ik' Muuy Muwaan, estabeleceuse en Tortuguero.[8] De feito, en Palenque non existen rexistros que indiquen as celebracións do final do katún do ano 613 (9.9.0.0.0 3 ajau 3 zotz).[9]

Notas editar

  1. O epigrafista Peter Mathews suxeriu o nome de Pakal “the Elder” para evitar confundir a este personaxe co seu neto.
  2. Skidmore, 2008; 56: Karen Bassie-Sweet suxeriu que Janaab' Pakal puido ser esposo de Yohl Ik'nal e ambos os pais de Sak K'uk' (Skidmore, 2008; 57)
  3. Skidmore, 2008; 54
  4. 4,0 4,1 Bernal, 2012; 3
  5. Skidmore, 2008; 62
  6. Skidmore, 2008; 63
  7. Skidmore, 2008; 65
  8. Bernal, 2011; 283
  9. Bernal, 2011; 287

Véxase tamén editar

Bibliografía editar