Lingüística xenerativa

A lingüística xenerativa é unha escola de pensamento da lingüística que fai uso do concepto de gramática xenerativa. O termo "gramática xenerativa" emprégase de diferentes formas por diferentes persoas, e consecuentemente o termo "lingüística xenerativa" pode ter unha variedade de significados diferentes que adoitan superpoñerse.

Definicións de lingüística xenerativaEditar

  • Formalmente, defínese unha gramática xenerativa como aquela que é plenamente explicitada. Ela é un conxunto finito de regras que poden ser aplicadas para xerar soamente aquelas sentenzas (frecuentemente, mais non necesariamente, infinitas en número) que son gramaticais nunha lingua ou dialecto, e en ningunha outra. Esa é a definición dada por Noam Chomsky, que popularizou o termo, e pola maioría dos dicionarios de lingüística. Cómpre citar que xerar é empregado aquí como un termo técnico cun significado ben definido: dicir que unha gramática "xera unha sentenza" é o mesmo que dicir que a gramática "atribúe unha descrición estrutural" á sentenza.[1]
  • Máis popularmente — aínda que aparentemente desagrade a algúns lingüistas profesionais, entre os cales atópase o propio Chomsky — o termo é empregado para nomear o xeito de abordar a lingüística feito por Chomsky e mailos seus seguidores. O traballo de Chomsky caracterízase polo uso da gramática transformacional — unha teoría que sufriu varias alteracións dende que foi inicialmente publicada por el no seu libro Estruturas Sintáticas, de 1957 — e pola assercción dun forte nativismo lingüístico (segundo o cal debe existir un conxunto de características fundamentais común a tódalas linguas humanas).
  • O termo "lingüística xenerativa" é frecuentemente aplicado á primeira versión da gramática transformacional de Chomsky, que facía unha distinción entre a Estrutura profunda[2] e a Estrutura superficial[3] das sentenzas.
  • Chomsky tamén lanzou un virulento ataque a outros xeitos de abordar a lingüística, en particular á visión condutista na forma como fora popularizada por B. F. Skinner nun libro tamén publicado en 1957, Verbal Behavior. Un último e máis vagar sentido de "lingüística xenerativa" pode entón ser resumido como "lingüística anti-Skinneriana", ou simplemente, anti-comportamentalista.

Evolución históricaEditar

A psicolingüística, que no inicio da década de 1960 estaba en franco desenvolvemento como parte do movemento xeral en dirección á psicoloxía cognitiva, atopou afinidades nesta énfase anti-behaviorista, e axiña absorbeu moitos dos conceptos chomskianos, de entre os cales atopábase a noción de gramática xenerativa. Non obstante, co maduramento tanto da psicoloxía cognitiva canto da psicolingüística, pasaron a ver cada vez menos utilidade á lingüística xenerativa — aínda que Chomsky teña repetidamente remarcado que nunca pretendeu especificar os procesos mentais polos cales unha persoa xera sentenzas ou as interpreta.

A lingüística cognitiva xurdiu nos últimos anos do século XX como un paradigma lingüístico alternativo á lingüística xenerativa. Ela procura unificar a comprensión da lingua coa comprensión de como estruturas neurais específicas funcionan bioloxicamente. A diferenza está máis na estratexia práctica de pescuda que na propia filosofía: en principio, evidencia neurolóxica sempre foi considerada relevante pola lingüística xenerativa, mais na práctica era considerada pouco conclusiva e aberta de máis a interpretacións para que puidese ter algún uso. Malia isto, algúns investigadores da lingüística xenerativa (p.ex. Alec Marantz) publican en neurolingüística.

NotasEditar

  1. Chomsky, Noam (1965). Aspects of the Theory of Syntax. MIT Press. 
  2. A estrutura profunda é a forma abstrata subxacente que determina o significado da frase.
  3. A estrutura superficial é unha representación do símbolo físico que producimos ou ouvimos.