Clemátide

xénero de plantas

Clemátide é o nome vulgar que reciben as diferentes especies do xénero: Clematis, un xénero que posúe máis de 200[1] especies bravas e máis de 400 cultivares, na familia Ranunculaceae, composto na súa meirande parte por plantas rubideiras e lianas resistentes, con atractivas flores. Algunhas especies son arbustos, e outras herbáceas perennes.

DescriciónEditar

O xénero componse na súa maioría de plantas rubideiras vizosas e leñosas chamadas tecnicamente lianas. Os talos leñosos son bastante febles até acadaren varios anos de idade.[1] As follas adoitan dividirse en folíolos con pecíolo que se retorcen e enroscan arredor das estruturas de apoio para permitiren que a planta gabee.[1] Algunhas das especies son arbustivas, mentres que outras son herbáceas perennes. As de climas temperados son caducifolias, porén, moitas outras de climas máis cálidos son de follas persistentes.

Malia a súas sonadas flores, as verdadeiras flores son acios miúdos sen interese. En realidade as partes vistosas son sépalos que semellan coridos pétalos florais.[1] Cando as flores e sépalos caen deixan esponxosos acios de sementes con cangallos.[1] A época de floración e a localización das flores nas pólas varía: nas clemátides de floración primaveral xorden nos talos do ano anterior, as de floración estival e outoniza aparecen soamente nos extremos dos talos novos, na de floración dupla combínanse as dúas características na respectiva época.[1]

Distribución e hábitatEditar

Atópanse distribuídas por todas as rexións temperadas de ambos os dous hemisferios, así como en zonas montañosas e tropicais.

EtimoloxíaEditar

O nome do xénero provén do grego antigo ˈklɛmətɨs[2] (klématis) "planta que gabea" probabelmente a Vinca.

TaxonomíaEditar

En recentes clasificacións recoñécense unhas 297 especies de Clematis. Como era de agardar, porén, os taxonomistas modernos subdividen o xénero.

  • Magnus Johnson divide Clematis en 19 seccións, algunhas con subseccións [1].
  • Christopher Grey-Wilson divide o xénero en 9 subxéneros, varios con seccións e subseccións dentro deles [2].

Varias das subdivisións son claramente consistentes entre diferentes clasificacións, por exemplo todos os subxéneros de Grey-Wilson úsaos Johnson coma seccións.

Subxéneros de Clematis segundo Grey-Wilson:

Clematis, Cheiropsis, Flammula, Archiclematis, Campanella, Atragene, Tubulosae, Pseudanemone, Viorna

Algúns destes foron previamente clasificados coma xéneros separados.

 
Capítulo con sementes da herba doncela (Clematis vitalba)

Cultivo e usosEditar

Vexetan mellor coas raíces á sombra e a parte aérea a pleno sol. Polo xeral, non aturan os solos acedos (como os de Galiza), prefiren os calcarios e outros substratos básicos.

As clemátides foran chamadas de pementeiras polos pioneiros do Vello Oeste e utilizadas coma substituto da pementa para adubar a comida, xa que a verdadeira pementeira (Piper nigrum) era moi custosa e difícil de conseguir.

ToxicidadeEditar

Todo o xénero é esencialmente tóxico, contén aceites esenciais e compostos extremadamente irritantes para a pel e as membranas mucosas. Porén, a diferenza da pementeira ou as especies de Capsicum (pementos), estes compostos provocan o sangrado do tracto dixestivo se se inxire en grandes cantidades. Cando se podan cómpre empregar luvas.
Malia a súa toxicidade, os amerindios usábanas en pequenas cantidades coma tratamento contra as xaquecas e as desordes nerviosas. Tamén se consideraban efectivas contra as infeccións da pel.[3]

NotasEditar

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bender, Steve, ed. (2004). Clematis. The Southern Living Garden Book (2nd ed.) (Birmingham, Alabama: Oxmoor House). pp. 250–2. ISBN 0-376-03910-8. 
  2. Sunset Western Garden Book. 1995. pp. 606–7. 
  3. Tilford, Gregory L. Edible and Medicinal Plants of the West. ISBN 0-87842-359-1. 

Véxase taménEditar

BibliografíaEditar

  • Grey-Wilson, Christopher Clematis: The Genus: A Comprehensive Guide for Gardeners, Horticulturists and Botanists (Timber Press, 2000)
  • Johnson, Magnus The Genus Clematis (Magnus Johnson Plantskola AB, 2001)

Ligazóns externasEditar