Koldo Eleizalde

escritor español

Luis Eleizalde Brenosa, máis coñecido como Koldo Eleizalde, nado en Bergara o  9 de xuño de 1878 e finado en Bilbao o 24 de xullo de 1923, foi un escritor en lingua vasca e castelá, político, educador e académico vasco.

Koldo Eleizalde
Nacemento9 de xuño de 1878
Lugar de nacementoBergara
Falecemento24 de xullo de 1923
Lugar de falecementoBilbao
NacionalidadeEspaña
Alma máterUniversidade Complutense de Madrid
Ocupaciónescritor
Na rede
Literaturaren Zubitegia: 342
editar datos en Wikidata ]

TraxectoriaEditar

Estudou cos dominicos en Bergara e cos xesuítas en Zaragoza, comezando ciencias na Universidade de Zaragoza e licenciouse en 1899 en Madrid. Volveu a Euskadi e alí organizou escolas de barrio, logo logrou unha cátedra de matemáticas no Instituto de Vitoria-Gasteiz e despois foi inspector de educación primaria.

En 1907 comezou a colaborar na Revista Internacional de Estudios Vascos, non obstante en 1908 por mor de desacordos ideolóxicos co seu fundador Julio Urquijo abandonou esa colaboración [1]. Procedente ideoloxicamente do carlismo, ao igual ca Urquijo, evolucionara durante a súa etapa como estudante influenciado por Sabino Arana cara ao nacionalismo vasco.

E dentro do nacionalismo vasco de principios de século Eleizalde tivo un papel destacado como ideólogo [2]. Colaborou en Patria e dirixiu a revista nacionalista Euskadi en Bilbao a partir de 1912. Dentro do PNV, Eleizalde defendeu posturas moderadas, tendendo cara a un nacionalismo posibilista, non separatista[3]. En 1919 foi candidato do PNV nas eleccións xerais por Álava. En 1921 cando o PNV se escindiu en dúas fraccións, Eleizalde, integrou a maioritaria e moderada Comuñón Nacionalista Vasca [4].

Escribiu libros e artigos sobre a lingua vasca,  La lucha por el propio idioma (1919), Morfología de conjugación vasca sintética (1913), Listas de alfabéticas Voces toponomásticas vascas (Revista Internacional de Estudos vascos, a partir de 1922). Tamén publicou unha novela, Landibar (1918), Razas, lengua y nación vasca (1914), El problema de la enseñanza en el País Vasco (1919, Congreso de estudos vascos), e algunhas traducións en éuscaro como Gurutza Deunaren bidea (Kempis), Halidon Murua (Halidon Hill), tamén escribiu poemas orixinais en éuscaro.

So a dirección de  Eleizalde, a Sociedade de Estudos Vascos realizou dende o primeiro momento investigacións sobre a toponimia e antroponimia .

EuskaltzaindiaEditar

Elizalde participou na constitución da Euskaltzaindia, a Academia da Lingua Vasca, durante a primavera e o verán de 1919, as deputacións provinciais comunicáronlle á Sociedade de Estudos Vascos a  aprobación do proxecto de regulamento dunha academia vasca. A reunión para a constitución da Euskaltzaindia foi o 21 de setembro de 1919 no Palacio da Deputación Provincial de Guipúscoa, sede de Eusko Ikaskuntza, asistiron Resurrección María de Azkue, Arturo Campión, Eleizalde e Julio Urquijo, como académicos de pleno dereito nomeados polo Congreso de Estudos Vascos, así como oito compromisarios incluíndo a Jean-Blaise Adema, como representantes das revistas e sociedades que apoiaron o nacemento da Academia: Txomin Agirre, Pierre Broussain, Ramón Intzagarai, José Agerre, Juan Bautista Eguzkitza, Raimundo Olabide e Pierre Lhande .[5]

ObraEditar

Libros relixiosos
  • Otoyak euzkeraz : (bizkai-eraz) euzkeraldu dauz Eleizalde'tar Koldobika'k[7], 1908, Elexpuru, Bilbao
Traducións

NotasEditar

  1. Estornés Lasa, Bernardo. "Eleizalde Brenosa, Luis de". Enciclopedia Auñamendi
  2. Santiago de Pablo, José Luis de la Granja, Coro Rubio Pobes (2011) Breve historia de Euskadi: De los fueros a la autonomía Random House
  3. Eleizalde y Breñosa, Koldo de, Bergarako Udala
  4. Iñaki Egaña (1996) Diccionario histórico-político de Euskal Herria, Txalaparta, p. 63
  5. Euskaltzaindia, 1919: historia de un nacimiento
  6. (en éuscaro) Libro electrónico Gurutza Deunaren Bidea / Porto-Mauricio'tar Lonarta deunak idatzi ebanaren lez ; euzkeraldu dau, bizkayeraz, Elizalde'tar Koldobika'k.
  7. (en éuscaro) Libro electrónico Otoyak euzkeraz : (bizkai-eraz) euzkeraldu dauz Eleizalde'tar Koldobika'k