Diferenzas entre revisións de «Balcáns»

Importante cambio, con aumento de contidos, referencias e bibliografía, para esclarecer os diferentes significados de "Balcáns"
(arranxiño)
(Importante cambio, con aumento de contidos, referencias e bibliografía, para esclarecer os diferentes significados de "Balcáns")
{{outroshomónimos|Balcáns (homónimos)|Blacáns}}
[[Ficheiro:Balkan-range-satellite.jpg|thumb|260px|[[Montañas dos Balcáns]]]]
[[Ficheiro:Balkan topo en.jpg|thumb|300px|PenínsulaRexión Balcánicados Balcáns.]]
 
Os '''Balcáns''', xeograficamente son unha [[cordilleira dos Balcáns|cordilleira]] situada no sueste [[Europa|europeo]], entre [[Serbia]] e o [[mar Negro]]. Nun sentido máis amplo denomínase '''Península dos Balcáns''' todo o territorio dende a [[península Itálica]] até [[Asia Menor]], formando a '''Rexión dos Balcáns'''.
Os '''Balcáns''' é o nome histórico e xeográfico que se usa para designar o sueste de [[Europa]]. (''Véxase máis abaixo a sección [[#Composición política actual|Composición política actual]]'').
 
A rexión ten unha superficie total de 550 000 km<sup>2</sup> e unha poboación de preto de 53 millóns de habitantes.
 
Presenta unha orografia de abrupta. De feito, a rexión tomoa o nome da [[cordilleira dos Balcáns]], que se estende desde o centro de [[Bulgaria]] até o leste de [[Serbia]], no seu límite occidental, e até o [[mar Negro]] pola parte oriental.
 
Por outra parte conforma unha [[península]] que, aínda non respondendo ao modelo clásico de península, xa que non está unida ao [[Europa|continente europeo]] por medio dun [[istmo]], é unha denominación aceptada para designar a rexión, que tamén se coñece como a '''península Balcánica''' ou '''península dos Balcáns'''.
 
== O sueste de Europa ==
A causa das connotacións negtivas do termo "Balcáns" (debido ás [[guerras iugoslavas|guerras dos Balcáns]] do [[século XX]]), frecuentemente úsase o termo '''Sueste de Europa'''. A utilización deste termo está crecendo día a día e, así, encontramos unha iniciativa da [[Unión Europea]] do ano [[1999]] denominada ''[[Pacto de estabilidade para o Sueste de Europa]]'', e o [[xornal|diario electrónico]] ''Balkan Times'' cambiou o ano [[2003]] o seu nome polo de ''Southeast European Times''.
 
O uso deste termo para designar a península Balcánica (e non máis que esta área) tecnicamente ignora a presenza xeográfica de [[Romanía]] e [[Ucraína]], que tamén están situades no sueste do continente europeo.
 
== Fronteiras ==
A fronteira norte da península Balcànica xeralmente se considera que está definida pola liña formada polos ríos [[Danubio]], [[Sava]] e [[Kupa]].
 
Os [[mar Adriático|mares Adriático]], [[mar Xónico|Xónico]], [[mar Exeo|Exeo]] e [[mar Negro|Nergro]] limítana polo oeste, sudoeste, suerte e leste, respectivamente.
 
== Historia ==
Os países que compoñen a compoñenrexión comparten gran parte da súa historia. Así, foron parte do [[Imperio bizantino|Imperio romano de oriente]], logo do [[Imperio bizantino]], logodespois do [[Imperio otomán]] e finalmente viviuse aló unha nova explosión nacionalista ó desaparecer [[Iugoslavia]] como país, na derradeira década do [[século XX]]. A complicada situación que se viviu no lugar dende o [[século XIX]], e maiormente na segunda metade do vinte, deu orixe ao termo [[balcanización]], que se extrapola na [[xeopolítica]] para definir a rotura dun estado de xeito violento, ou na [[informática]] para definir, por exemplo, a subdivisión da [[Internet]] en enclaves separados,<ref>[http://www.networkworld.com/news/2002/0321daigle.html New IAB chair fears Internet 'balkanization'] Network World {{en}}</ref>.
 
A complicada situación que se viviu no lugar dende o [[século XIX]], e maiormente na segunda metade do vinte, deu orixe ao termo [[balcanización]], que se extrapola na [[xeopolítica]] para definir a rotura dun estado de xeito violento, ou na [[informática]] para definir, por exemplo, a subdivisión da [[Internet]] en enclaves separados,<ref>[http://www.networkworld.com/news/2002/0321daigle.html New IAB chair fears Internet 'balkanization'] Network World {{en}}</ref>.
 
== Composicíón política actual ==
[[Ficheiro:Balkans-political1.png|thumb|200px|Mapa político dos '''Balcáns''' no [[2004]] (non aparecen delimitados nin [[Kosovo]] nin [[Montenegro]]).]]
 
Os países que se asocian coa zona dos Balcáns xeralmente son os seguintes:
:: [[Ficheiro:Flag of Albania.svg|esquerda|20px|]] [[Albania]]
:: [[Ficheiro:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|esquerda|20px|]] [[Bosnia e Herzegovina]]
:: [[Ficheiro:Flag of Bulgaria.svg|esquerda|20px|]] [[Bulgaria]]
:: [[Ficheiro:Flag of Greece.svg|esquerda|20px|]] [[Grecia]]
:: [[Ficheiro:Flag of Macedonia.svg|esquerda|20px|]] [[República de Macedonia|Macedonia]]
:: [[Ficheiro:Flag of Montenegro.svg|esquerda|20px|]] [[República de Montenegro|Montenegro]]
:: [[Ficheiro:Flag_of_Serbia.svg|esquerda|20px|]] [[República de Serbia|Serbia]]
:: [[Ficheiro:Flag of Turkey.svg|esquerda|20px|]] [[Turquía]] (só a [[Turquía|Turquía europea]], tradicionalmente denominadanada [[Rumelia]] ou [[Tracia|Tracia Oriental]])
 
Ademais, frecuentemente inclúense tamén na lista:
:::: [[Ficheiro:Flag of Romania.svg|esquerda|20px|]] [[Romanía]] e
:::: [[Ficheiro:Flag of Slovenia.svg|esquerda|20px|]] [[Eslovenia]]
 
Algunhas rexións dos países incluídos nesta lista como estados balcánicos poden ser, nalgúns aspectos, moi diferentes á rexión balcánica en xeral e, por tanto, frecuentemente algúns países da periferia desta gran rexión prefiren que non se lles chame ''países balcánicos''. É o caso de [[Romanía]] e [[Eslovenia]], pero tamén, ás veces, de [[Croacia]] e [[Grecia]].
 
[[Ficheiro:PeninBalca2008.png|right|200px|thumb|Os '''Balcáns''' en verde, no ([[2008)]].]]
 
== Países ==
[[Ficheiro:PeninBalca2008.png|right|thumb|Os Balcáns en verde (2008)]]
Actualmente forman parte dos Balcáns os seguintes países:
 
*:* [[Albania]]
** [[Bulgaria]] (incorpórase á [[UE]] no [[2007]])
*:* [[Bosnia e Hercegovina]]
** [[Grecia]] (forma parte da UE dende [[1981]])
*:* [[SerbiaBulgaria]]
*:* [[KosovoGrecia]]
:* [[Kosovo|República de Kosovo]] (estatus controvertido)<ref>O [[17 de febreiro]] de [[2008]] o Parlamento kosovar, nun acto unilateral, declaraba a escisión da entón provincia de [[Serbia]], dando lugar á creación dun novo Estado independente baixo a supervisión dos [[Estados Unidos]] e a [[Unión Europea]]. (véxse:[http://www.morningstaronline.co.uk/index.php/news/content/view/full/93190 World court backs Kosovo breakaway. Morning Star on line] e [http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/ Sejdiu says Kosovo could apply for UN membership next year. SETimes.com], {{en}} Consultadas o 16/12/2011). A diferenza da primeira declaración de independencia de Kosovo acontecida o [[7 de setembro]] de [[1990]], só recoñecida polas autoridades [[albania|albanesas]], a derradeira declaración xa foi recoñecida por máis de 47 países a data do [[7 de agosto]] do [[2008]], entre os que se achan [[Costa Rica]],[[ Afganistán]], os [[Estados Unidos]], o [[Reino Unido]], [[Francia]], [[Alemaña]], [[Turquía]], [[Bélxica]], [[Perú]], [[Polonia]], [[Suíza]], [[Austria]] e [[Dinamarca]], sen contar os demais países nos que o recoñecemento está pendente. Porén, existen 18 países, incluíndo [[Arxentina]], [[Bolivia]], [[Casaquistán]], [[Chipre]], [[España]], [[Quirguicistán]], [[Romanía]], [[Rusia]], [[Serbia]], [[Sri Lanka]], [[Taxiquistán]], [[Vietnam]] e [[Venezuela]] que rexeitaron esplicitamente o recoñecemento da república. Serbia declarou que retiraría todos os seus embaixadores dos países que recoñeceron a independencia de Kosovo.</ref>
** [[Montenegro]]
*:* [[República de Macedonia|Macedonia]]
:* [[República de Montenegro|Montenegro]]
** [[Bosnia e Hercegovina]]
:* [[República de Serbia|Serbia]]
** [[Albania]]
*:* [[Turquía]] (a parte europea de [[Istambul]])
 
== Países relacionados ==
Tamén se adoita incluír na rexión dos Balcáns, aínda que non se atopan dentro da península a:
Outros países non incluídos na rexión balcánica, pero que teñen ou tiveron un papel importante na súa cultura, [[historia]] e na súa situación [[xeopolítica]], son os seguintes:
** [[Moldavia]]
*:* [[UcraínaChipre]].
:* [[Hungría]] {{VT|Austria-Hungría}}
** [[Croacia]]
:* [[Austria]] {{VT|Austria-Hungría}}
** [[Eslovenia]] (parte da UE dende [[2004]])
:* [[Italia]] {{VT|Dalmacia|Zadar|Estado libre de Fiume}}
** [[Eslovaquia]] (forma parte de UE dende 2004)
*:* [[HungríaRusia]] (na UE dende{{VT|Historia ode 2004)Serbia}}
** [[Romanía]] (incorpórase á UE no 2007)
 
== Notas ==
{{referenciaslistaref|2}}
 
== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* Banac, Ivo (1992): "Historiography of the Countries of Eastern Europe: Yugoslavia", in ''American Historical Review'' '''97''' (4) outubro 1992, páxs. 1084–1104. University of Chicago Press.
* Banac, Ivo (1984): ''The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics''. Ithaca. NY: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-9493-2.
* Carter, Francis W., ed. (1997): ''An Historical Geography of the Balkans''. Academic Press.
* Fine, John V. A., Jr. (1983): ''The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century''
* Fine, John V. A., Jr. (1987): ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest.'' Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Jelavich, Barbara (ç1983): ''History of the Balkans''. Cambridge University Press.
* Jelavich, Charles e Jelavich, Barbara, eds. (1963): ''The Balkans In Transition: Essays on the Development of Balkan Life and Politics Since the Eighteenth Century''. University of California Press.
* Mazower, Mark (2000): ''The Balkans: A Short History''. Modern Library Chronicles. New York: Random House ISBN 0-679-64087-8.
* Stavrianos, L. S. e Traian Stoianovich (2000): ''The Balkans since 1453''. New York: New York University Press. ISBN 978-0-8147-9766-2.
 
=== Outros artigos ===
* [[Balcanización]]
* [[Balkan]]
* [[Disolución de Iugoslavia]]
* [[Guerras balcánicas]]
* [[Historia dos eslavos do sur]]
 
=== Ligazóns externas ===
{{Commons|Balkans}}
* [http://www.balkanalysis.com/ '''Balkanalysis.com'''].
 
* [http://www.libseeurope.msu.edu/sowards/balkannet/ BalkanSEEurope.net] History- byNoticias Stevendo W.Sueste Sowards]de {{en}}Europa.
* [http://www.setimesbalkantimes.com/ ''Southeast European Times''] {{en}}.
 
 
[[Categoría:Balcáns]]
26.336

edicións