XII dinastía exipcia

A Duodécima Dinastía do antigo Exipto ( XII Dinastía) combínase a miúdo coas dinastías undécima, décimo terceira e a décimo cuarta baixo o título de grupo de Reino Medio.

Exipto
Duodécima Dinastía de Exipto
[[XI Dinastía|]]
1991 a.C.–1802 a.C. [[XIII Dinastía|]]
Capital Tebas, Iti-Taui
Lingua Lingua exipcia
Relixión Relixión do Antigo Exipto
Goberno Monarquía absoluta
Historia
 • Establecido 1991 a.C.
Parte superior dunha estatuilla dunha raíña non identificada. O nariz rompeuse deliberadamente. Granito negro. Principios da XII dinastía exipcia. Museo Petrie de Arqueoloxía Exipcia, Londres

GobernantesEditar

Os gobernantes coñecidos da XII Dinastía son os seguintes:[1]

Faraóns da XII dinastía exipcia
Nome Nome de Horus Data Pirámide Raíña(s)
Amenemhat I Sehetepibre 1991 – 1962 a.C. Pirámide de Amenemhet I Raíña Neferitatjenen
Senusret I (Sesostris I) Kheperkare 1971 – 1926 a.C. Pirámide de Senusret I Raíña Neferu III
Amenemhat II Nubkhaure 1929 – 1895 a.C. Pirámide branca Raíña Kaneferu
Raíña Keminub?
Senusret II (Sesostris II) Khakheperre 1897 – 1878 a.C. Pirámide en El-Lahun Raíña Khenemetneferhedjet I
Raíña Nofret II
Raíña Itaweret?
Raíña Khnemet
Senusret III (Sesostris III) Khakaure 1878 – 1839 a.C. Pirámide en Dahshur Raíña Meretseger
Raíña Neferthenut
Raíña Khnemetneferhedjet II
Raíña Sithathoriunet
Amenemhat III Nimaatre 1860 – 1814 a.C. Pirámide negra; Pirámide en Hawara Raíña Aat
Raíña Hetepi
Raíña Khenemetneferhedjet III
Amenemhat IV Maakherure 1815 – 1806 a.C. Pirámide meridional de Mazghuna (conxectural)
Raíña Sobekneferu Sobekkare 1806 – 1802 a.C. Pirámide de Mazghuna do Norte (conxectural)

A cronoloxía da XII dinastía é a máis estable de calquera do período anterior ao Novo Reino. O canon de Turín (1290 a.C.) dalle 213 anos (1991-1778 a.C.). Manetón afirmou que estaba baseada en Tebas, pero a partir de rexistros contemporáneos está claro que o primeiro faraón mudou a súa capital a unha nova cidade chamada "Amenemhat-itj-tawy" ("Amenemhat o incautador das dúas terras "), máis simplemente chamado Iti-Taui. Non se atopou a localización de Iti-Taui, pero crese que está preto de Faium, probablemente preto dos cemiteros reais de El-Lisht. Os exiptólogos consideran que esta dinastía é o apoxeo do Reino Medio.

A orde dos seus gobernantes é coñecida mediante varias fontes, dúas listas atopadas en templos de Abidos e unha en Saqqara, así como o traballo de Manetón. Unha data rexistrada durante o reinado de Senusret III pódese correlacionar co ciclo sotíaco,[2] En consecuencia, moitos eventos durante esta dinastía poden ser asignados frecuentemente a un ano específico.

Amenemhat I e Senusret IEditar

Esta dinastía fundouna Amenemhat I, que quizais fora visir do último faraón da XI Dinastía, Mentuhotep IV. Os seus exércitos fixeron unha campaña cara ao sur ata a segunda catarata do río Nilo e cara ao sur de Canaán. Tamén restableceu relacións diplomáticas co estado cananeo de Biblos e con gobernantes helenos no Mar Exeo. O seu fillo Senusret I seguiu os triunfos do seu pai cunha expedición ao sur á Terceira Catarata, pero os seguintes gobernantes contentáronse con vivir en paz ata o reinado de Senusret III.

Senusret IIIEditar

 
Cabeza de Senusret III con características xuvenís. XII Dinastía, c. 1870 a.C. Museo Estatal de Arte Exipcia, Múnic

Ao atopar que Nubia volvérase inestable baixo os anteriores gobernantes, Senusret enviou expedicións punitivas a esa terra, tamén enviou unha expedición ao Levante. Estas campañas militares deron nacemento a unha lenda dun poderoso guerreiro chamado Sesostris, unha historia contada por Manetón, Herodoto e Diodoro Sículo. Manetón afirmou que o mítico Sesostris non só someteu as terras como fixera Senusret I, senón que conquistou partes de Canaán e cruzou a Europa para anexionarse Tracia. Non obstante, non hai rexistros da época, nin en escritos exipcios nin noutros contemporáneos que validen estas afirmacións.

Amenemhat IIIEditar

 
Parte superior dunha estatua de Amenemhat III. XII Dinastía, c. 1800 a.C. Museo Estatal de Arte Exipcia, Múnic

O sucesor de Senusret Amenemhat III reafirmou a política exterior do seu predecesor. Non obstante, despois de Amenemhat, as enerxías desta dinastía gastáronse en gran parte, e os crecentes problemas de goberno quedaron en mans da última gobernante da dinastía, a raíña Sobekneferu, para resolvelos. Amenemhat é lembrado polo templo mortuorio de Hawara que el construíu, coñecido por Heródoto, Diodoro e Estrabón como o "Labirinto". Ademais, baixo o seu reinado, o pantano explotouse por primeira vez.

Literatura exipcia antigaEditar

 
Estela de Abkau

Foi durante a duodécima dinastía que se refinou a antiga literatura exipcia. Quizais a obra máis coñecida deste período sexa a Historia de Sinuhé, da que se recuperaron varios centos de papiros. Durante esta dinastía tamén escribíronse varias obras Didácticas, como as Instrucións de Amenemhat e O conto do labrego elocuente.

Aos faraóns das dinastías XII a XVIII tamén atribueselles a preservación de algúns dos papiros exipcios máis salientables:

Cronoloxía da XII dinastíaEditar

Cronoloxía estimada polos seguintes exiptólogos:

  • Primeiro faraón: Amenemhat I
    • 1994-1964 (Dodson)
    • 1991-1962 (Redford)
    • 1991-1962 (Grimal)
    • 1991-1962 (Arnold)
    • 1985-1965 (Shaw)
    • 1980-1951 (Malek)
    • 1976-1947 (von Beckerath)
    • 1939/8-1909 (Franke)
    • 1938-1908 (Krauss)
  • Último faraón: Neferusobek
    • 1805-1801 (Malek)
    • 1799-1795 (Shaw)
    • 1798/97-1794/93 (von Beckerath)
    • 1790-1786 (Redford)
    • 1790-1785 (Grimal)
    • 1787-1783 (Arnold)
    • 1785-1781 (Dodson)
    • 1763-1759 (Franke)
    • 1760-1756 (Krauss)

CronogramaEditar

NeferusobekAmenemhat IVAmenemhat IIISenusert IIISenusert IIAmenemhat IISenusert IAmenemhat I

NotasEditar

Referencias
  1. Aidan Dodson, Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. The American University in Cairo Press, London 2004
  2. Parker, Richard A., "The Sothic Dating of the Twelfth and Eighteenth Dynasties," in Studies in Honor of George R. Hughes, 1977 [1]

Véxase taménEditar

Outros artigosEditar

Dinastía precedente Dinastía Dinastía seguinte
Undécima Dinastía Duodécima dinastía
1991 a.C.–1802 a.C.
Décimo terceira Dinastía

<