Abrir o menú principal

Coordenadas: 42°42′58″N 08°41′38″O / 42.71611, -8.69389

Pazo de Dodro
Pazo de Dodro (Vigo).png
ConcelloDodro
ProvinciaA Coruña
ComunidadeGalicia
Estilo arquitectónico
Estilo orixinal— (século XVI)
Estilo actualBarroco (séculos XVII e XVIII)
Estado actualEn ruínas,
Propiedade privada non visitable.
Véxase tamén
Pazos de Galicia
editar datos en Wikidata ]

O Pazo de Dodro é unha construción civil situada en Vigo, no concello de Dodro. Coñécese tamén co nome de Pazo de Vigo ou como Torre do marqués de Bendaña. Era propiedade do marqués de Bendaña. Na actualidade atópase en moi mal estado de conservación e practicamente só se pode apreciar a que foi a súa capela e algunha das estancias menores. É propiedade particular ó ser vendido durante a transición española.[1]

DescriciónEditar

Está situado na aldea de Vigo, considérase que o mandou erixir Marcos Fandiño e xa existía a principios do século XVI. Fíxose posteriormente de estilo barroco, en concreto compostelán, dos séculos XVII e XVIII.[2] Estaba rodeado por un bosque de piñeiros e carballos. A torre de planta rectangular que o presidía destacaba sobre o patio de honra das casas que o rodeaban, tiña a torre unha balconada que corría ó longo da fachada á altura do primeiro andar, gárgolas nas catro esquinas e un escudo historiado baixo o beiril.[3] A capela, coa bóveda de cantería, estaba dedicada a San Xosé.[2]

O brasón estaba constituído por cinco pedras armeiras divididas en seis cuarteis; unha flor de lis, orixinaria dos Florín, unha especie de reixa que substituía o axadrezado da casa de Valadares, unha torre con dous leóns, dez lanzas flanqueando o piñeiro dos Caamaño, as faixas dos Ribeira e a serea nadando nas ondas dos Mariño de Lobeira.[2][3]

HistoriaEditar

O Pazo de Dodro xa existía a principios do século XVI, non obstante fíxose despois en estilo barroco compostelán, dos séculos XVII e XVIII.[4] O Couto redondo de Dodro e Lestrobe foi potestade do marqués de Bendaña, a súa xenealoxía remontase a Marcos Fandiño, proxenitor tamén dos señores da Torre de Goiáns en Boiro.[2]

Na segunda metade do século XVII Carlos de la Torre Romai e Soutomaior herdou o Pazo de Vigo e a Torre do Monte en Padrón. A súa filla Xoana casou con Xoán Benito Piñeiro e Ulloa, que será o segundo marqués de Bendaña, a partir de aí permaneceu o título do marquesado nesta familia.[2] O concello de Dodro ostenta un piñeiro no seu escudo de armas porque o título foi parar ós Piñeiro e Ulloa a partir do segundo marqués.[3] A Casa do marqués de Bendaña tiña lazos de unión coas familias nobres máis importantes de Galicia, estaban emparentados cos Moscoso, cos Ulloa, cos Soutomaior e cos Romai.[2][3]

Polos interrogatorios do catastro de Ensenada sabemos que os veciños de Santa María de Dodro pagábanlle a vasalaxe ó marques de Bendaña: catro ferrados de centeo, unha galiña e oito marabedís de billón e máis lutuosa cada vez que morría alguén. O marqués posuía tamén dereito de pernada. No Índice de pleitos sobre mayorazgos, estados y señoríos do Consejo de Castilla hai un preito do ano 1751 “sobre tanteo del señorío, jurisdicción y vasallaje” entre os veciños de Santa María de Dodro e o V marqués de Bendaña Andrés Vicente Piñeiro e Ulloa.[2]

Frei Martín Sarmiento fai mención do pazo na súa viaxe de 1754.[5] Foi descrito polo escritor Aubrey F. G. Bell na súa obra Galicia vista por un inglés e sábese que arredor do ano 1920 o pazo e a torre seguían en pé pero medio en ruínas.[6]

Concluída a guerra civil, o gobernador da Coruña quixo ofrecerlle a Francisco Franco un agasallo da provincia; pensou no Pazo de Meirás,[7][8] e para reconstruílo desmantelou o Pazo de Vigo pedra a pedra.[9] Tralo acordo plenario do 4 de abril de 1938 a corporación municipal do concello de Dodro considerou necesario doar o pazo á causa do Caudillo,[10] o acordo ofreceulle a Franco non só os alicerces arquitectónicos senón a propiedade completa.[3] Levaron as pedras do pazo, as figuras da capela, os escudos, os gravados etc. Había en Dodro unha importante biblioteca que probablemente foi parar ó Pazo de Meirás.[11]

Coa chegada da transición o Pazo de Dodro e o terreo lindeiro son vendidos a particulares. Actualmente só se conserva a capela do pazo, e crese que as pedras da torre e os demais motivos ornamentais seguen no Pazo de Meirás.[1] Dodro reclamou a devolución de parte do seu patrimonio no ano 2008 para tentar recuperar tódolos elementos posibles dun dos seus edificios máis emblemáticos.[10][12]

NotasEditar

  1. 1,0 1,1 Refoxeiro (22-12-2010). "O pazo de Vigo". O miradoiro da Revoltiña. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Manuel Lorenzo Baleirón (2008). Toponimia de Dodro e de Laíño. Os nomes na auga (pdf). pp. 225–226. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Avelino Abuín de Tembra (05-05-2005). "Reclamación de Dodro". Galicia Hoxe (artigo de opinión). 
  4. Ángel del Castillo (1972). Inventario de la riqueza monumental y artística de Galicia. 
  5. Martín Sarmiento (1754). Viaje a Galicia de Fr. Martín Sarmiento. 
  6. Aubrey F. G. Bell (1922). Galicia vista por un inglés. 
  7. Luis Miguel Montero (17-09-2007). "El misterio del tesoro de los Franco". Interviú (en castelán). En 1938, unha comisión de ricos e notables do réxime –como Julio Muñoz Aguilar gobernador civil da Coruña; Pedro Barrié de la Maza, fundador do Banco Pastor, e Fernando Álvarez de Sotomayor, alcalde da Coruña– ideou regalarlle un pazo ó caudillo. 
  8. "Las Torres de Meirás, pazo del Caudillo". ABC (en castelán). 28-04-1938. A idea de doarlle ó Caudillo un pazo galego para os seus descansos estivais naceu no seo do Concello da Coruña e patrocinada con todo entusiasmo polo gobernador civil e membro ilustre da Junta Política e do Consejo Nacional de la Falange Española Tradicionalista, don Julio Muñoz Aguilar... 
  9. Ángel Bayod (1981). "Undécimo gobierno: —testimonio de Juan Castañón de Mena". Franco visto por sus ministros (pdf) (en castelán). Barcelona: Editorial Planeta. p. 181. ISBN 84-320-5676-6. Os elementos dun pazo moi destruído (o de Dodro) permitíronlle colocar unha magnífica balaustrada no bordo da explanada sobre o muro. A vista do Pazo de Meirás quedou así moi mellorada. Estas vellas pedras do pazo de Dodro contribuíron moitísimo a embelecer o de Meirás [...] 
  10. 10,0 10,1 Antía (19-05-2008). "Dodro pide la devolución de parte de su patrimonio expoliado para Meirás". El Correo Gallego (en castelán). 
  11. Miguel Pardo (07-08-2017). "Meirás: la punta del iceberg del macroexpolio del que se lucran los Franco". eldiario.es (en castelán). 
  12. C.G. (09-05-2008). "O donativo do espolio". Galicia Hoxe. 

Véxase taménEditar

Outros artigosEditar