Abrir o menú principal

Hippolyte Jean Giraudoux, nado en Bellac o 29 de outubro de 1882 e finado en París o 31 de xaneiro de 1944, foi un escritor e diplomático francés. Estudante brillante e soldado condecorado durante a Primeira Guerra Mundial, desenvolveu funcións diplomáticas e administrativas paralelamente á publicación de novelas (Suzanne et le Pacifique, en 1921, Siegfried et le Limousin, en 1922). Posteriormente virou cara ao teatro, logo do seu encontro co actor Louis Jouvet, quen fará a posta en escena e a interpretación das súas obras máis salientables.

Hyppolyte Jean Giraudoux
Jean Giraudoux 1927.jpg
Retrato de Jean Giraudoux
Nacemento29 de outubro de 1882
 Bellac, Alto Vienne Flag of France.svg Francia
Falecemento31 de xaneiro de 1944 (61 anos)
 París Flag of France.svg Francia
Soterradocemiterio de Passy
NacionalidadeFrancia
EtniaPobo francés
Alma máterEscola Normal Superior de Paris e Lycée Lakanal
Ocupacióndramaturgo, guionista, diplomático, novelista, ensaísta e escritor
CónxuxeSuzanne Boland
FillosJean-Pierre Giraudoux
XénerosNovela, teatro
Coñecido/a porThe Madwoman of Chaillot
Premioscomendador da Lexión de Honor e Concours général
editar datos en Wikidata ]

Hoxe coñécese a Giraudoux sobre todo polo seu teatro, xénero no que conta con pezas tan célebres como Amphitryon 38 (1928), La guerre de Troie n'aura pas lieu (1935), Électre (1937), Ondine (1939) ou mesmo La Folle de Chaillot, levada á escena en 1945, tras a súa morte. Jean Giraudoux participou, com outros dramaturgos dos anos 1930-1940 (Cocteau, Anouilh, Sartre ou Camus, por exemplo) na reescritura dos mitos antigos desde a perspectiva dunha mentalidade moderna. Soubo aliar a fantasía poética e o gusto polas imaxes insólitas, e asemade asociar o tráxico e o livián nunha lingua elegante e fina, ás veces mesmo poética, como en Intermezzo ou en Ondine.

Índice

TraxectoriaEditar

Xuventude (1882-1919)Editar

 
Portada da súa obra Églantine

Fillo menor de Léger Giraudoux[1] e d'Anne Lacoste, Jean Giraudoux naceu en Bellac un ano antes do traslado do seu pai a Bessines, por motivos laborais. En ingresa como bolseiro no instituto de ensino secundario de Châteauroux, que hoxe leva o seu nome, onde estivo interno ata o seu bacharelato, en 1900.

Logo de cursar o bacharelato de filosofía e tras cumprir o seu servizo militar en Roanne, Clermont-Ferrand e Lyon, que concluíu en 1903, continuou cos seus estudos na Escola Normal Superior de París, na sección de letras, onde se apaixonou pola cultura alemá. Despois da obtención da licenciatura de letras na Sorbona en xullo de, cun traballo sobre as odas pindáricas de Ronsard, pasou en novembro, seguindo os consellos do seu mestre Charles Andler, á sección de alemán.

Logo matriculouse na Universidade de Múnic, aproveitando unha bolsa de estudos. Durante o verán de 1905 deulle clases particulares, entre outros, ao fillo do príncipe de Saxonia, antes de facer unha viaxe por Serbia, Austria-Hungría (Trieste entre outras) e Venecia, en Italia. En 1906 obtivo a súa titulación e fixo, durante o verán, unha estadía lingüística en Alemaña[2]. De setembro de 1907 a mazo de 1908, unha nova bolsa universitaria levouno á Universidade de Harvard, nos Estados Unidos e, á volta, entrou a traballar na redacción dun xornal entanto que preparaba as oposicións para a carreira diplomática.

En 1909 publica o seu primeiro libro, Provinciales, con notas de André Gide. En acadou o primeiro posto nas oposicións de chancelarías e foi nomeado alto cargo na dirección política e comercial do ministerio francés de Asuntos Exteriores. Ademais, coñeceu a Rosalía Abreu (1886-1955), irmá do sen amigo Pierre, unha rapaza cubana herdeira dunha fortuna, cara á que tiña uns sentimentos que ela non compartía.

Foi ascendido inicialmente a agregado da oficina de estudo da prensa estranxeira, en , e a vicecónsul de terceira clase en 1913. O mesmo ano, publicou na editora Grasset L'École des indifférents e iniciou unha relación con Suzanne Boland (1881-1969), que estivera casada anteriormente co comandante Paul Pineau.

Foi alistado como sarxento no rexemento 298 de infantería en 1914 (posteriormente ascendido a vicelugartenente) e recibiu feridas de guerra en dúas ocasións, na batalla do Marne, en 1914, e na de Dardanelles en 1915, e obtivo o nomeamento de cabaleiro da Lexión de Honor. Convalecente, entrou na oficina de propaganda do ministerio francés de Asuntos Exteriores.

No entanto, continuou escribindo, e publicou Retour d'Alsace. Août 1914 (1916), Lectures pour une ombre (1917), Amica America (1918) e Simon le pathétique (1918).

Madureza (1919-1940)Editar

Tras a guerra, afástase de Alemaña. Desmobilizado en 1919, pasa ao cargo de secretario de embaixada de terceira clase e dirixe o Servizo de Obras Francesas no Estranxeiro (1920) e máis tarde o Servizo de Información e de Prensa do ministerio de Exteriores (). No ministerio reencóntrase cun dos seus amigos da infancia, o diplomático Philippe Berthelot.

En 1921 casou con Suzanne Boland, un ano despois de que esta conseguise o seu divorcio, e xuntos tiveron un fillo chamado Jean-Pierre. Este mesmo ano publicou Suzanne et le Pacifique, novela seguida o ano seguinte por Siegfried et le Limousin, que recibiu o premio Balzac[3]. En 1924 apareceu Juliette au pays des hommes. En 1926 foi nomeado oficial da Lexión de Honor.

En 1927 entra a formar parte da Comisión de avaliación dos danos aliados en Turquía, onde continúa durante sete anos. Este posto déixalle moito tempo libre, que el aproveita para escribir as súas primeiras pezas de teatro. O encontro con Louis Jouvet en 1928 sérvelle de estímulo para a súa creación teatral co éxito de de Siegfried (1928), adaptación teatral da súa novela Siegfried et le Limousin, e doutras obras como Amphitryon 38 (1929) e Intermezzo (1933), e malia o fracaso de Judith (1931).

En xuño de  outórgaselle o posto diplomático de encargado de misión no gabinete do xefe do goberno francés, Édouard Herriot [4], a quen acompaña na conferencia de Lausana. O mesmo ano escribe o prefacio da tradución do libro Catherine Soldat, da escritora francesa xermanófona Adrienne Thomas.

En 1934 noméano inspector xeral de asuntos estranxeiros e consulares. No momento en que o horizonte de Europa se ensombrecía, escribiu a obra La guerre de Troie n'aura pas lieu, unha defensa desesperada da paz, que logo foi traducida a galego por Xosé Manuel Beiras Torrado e Xosé Luís Franco Grande e publicada nesta linguaco título de Non haberá guerra de Troia na revista Grial, no número correspondente ao primeiro trimestre de 1969.

En 1936 é nomeado comandante da Lexión de Honor.

O , atópase nun estudio de radio con Isabelle Montérou, unha xornalista con quen establece unha nova relación que durará ata novembro de 1943. Xusto antes da segunda guerra, Giraudoux publicou un importante ensaio político, a modo de compilación de artigos e conferencias, titulado Pleins pouvoirs (Gallimard, 1939), no que, tomando como modelo os Estados Unidos, demanda a adopción dunha política de inmigración, co fin "non de obter na súa integridade, por purificación, un tipo físico primitivo, senón de constituír, se se necesita, pola entrada de estranxeiros, un tipo moral e cultural"[5]. A súa preferencia vai desde "unha inmigración escandinava eminentemente desexable" [6], á exclusión "desas razas primitivas ou impermeables cuxas civilizacións, pola súa mediocridade ou polo seu carácter exclusivo, só poden achegar amálgamas lamentables", simbolizadas para el polos árabes.[7]

Fronte aos perigos crecentes, Giraudoux involúcrase na política. A partir da reorganización ministerial do 29 de xullo de 1939, é nomeado por Édouard Daladier Comisario Xeral de Información, e pronúnciase contra a guerra de Hitler.

O , nunha nova transformación do Goberno, é nomeado presidente do Consello Superior de Información".

Segunda Guerra Mundial e morte (1940-1944)Editar

Durante la Batalla de Francia de xuño de, el segue o goberno a Bordeos, antes de se instalar preto da súa nai en Vichy. Foi nomeado director de Monumentos Históricos no outono de 1940 e acolleuse axiña á xubilación, en xaneiro de [8]. Logo comezou dous escritos inspirados na derrota, que non apareceron ata despois da súa morte: Armistice à Bordeaux (1945) e Sans Pouvoirs (inacabado, 1946) que foron editados en Mónaco.

Comisario Xeral de Información con Daladier, a súa situación durante a Ocupación foi moi complexa[9] e o seu papel moi discutido:

  • A súa paixón pola cultura alemá existía desde había xa tempo: "Todos os que amen o traballo, a música e o estudo son exiliados de Alemaña. Nós que amamos a Dürer e a Goethe, somos exiliados de Alemaña"[10]. Aínda que desistiu, logo duns anos, e Ondine (1939) constitúe un adeus á "alma franco-alemá".[11].
  • En Armistice à Bordeaux, oponse, frase por frase, ao segundo discurso de Pétain[12], rexeitando a reconciliación nacional[13].
  • Rexeitou o posto de ministro de Francia en Atenas proposto por Vichy logo do armisticio do 22 de xuño de 1940, aínda que mantén relacións persoais con varios membros do novo Goberno[14].
  • O seu fillo Jean-PierreSon uniuse a Londres a partir de xullo de 1940 e enrolouse nas Forzas Navais Francesas Libres.[15],[16],[17]
  • Consonte o testemuño de Gérard Heller, que o atopou en xullo de 1941, "Giraudoux perdeu axiña confianza nas boas intencións do mariscal Pétain" e "comunicou a Londres de camiño informacións sobre a actividade intelectual clandestina en Francia"[18].
  • En 1942, mentres residía en París, afirmou "a imposibilidade dun encontro verdadeiro entre as dúas entanto que durase a guerra"[18].
  • O mesmo ano, un xornalista colaboracionista reprochoulle que, nas súas funcións de Comisario Xeral de Información, aceptase "secundar os xudeus na súa guerra".
  • Propúxoselle abandonar Francia. El rexeitouno [19], argumentando a necesidade de librar en Francia unha "loita de influencia con Alemaña".[20]
 
Placa conmemorativa no número 89 de Quay d'Orsay, en Paris onde morreu Jean Giraudoux
 
Tumba no cemiterio de Passy

A súa participación na loita contra a ocupación alemá no seo da Resistencia está aínda en discusión.,[21]. En decembro de , tería proxectado "participar à súa maneira na Resistencia"[22].

Giraudoux continuou os seus traballos literarios con L'Apollon de Bellac, Sodome et Gomorrhe e La Folle de Chaillot, e, xa como director literario da editora Gaumont, participou en diversas adaptacións cinematográficas.

Tras a morte da súa nai en 1943, deteriorouse a súa saúde. Jean Giraudoux morreu o , aos sesenta e un anos. Foi enterrado inicialmente nun lugar provisional no cemiterio de Montmartre e, finalmente, foi trasladado ao de Passy, en París.

Uns días despois do seu enterro, que tivo lugar o 3 de febreiro de 1944 nunha tumba provisional do cemiterio de Montmartre, Claud Roy fixo correr o rumor de que fora envelenado pola Gestapo. Louis Aragon escribiu en Ce Soir o 20 de setembro de 1944: "Por que? Non só porque é o máis francés dos nosos escritores, senón tamén, certamente, pola súa actividade resistente gardada moi en segredo e que, pola miña parte, eu adiviñara durante a derradeira conversa que eu tivera con el cinco días antes da súa morte"[23]

Giraudoux antisemita e racista?Editar

Baseándose en diversas citas do capítulo "La France peuplée", de Pleins pouvoirs, e nalgúns casos, en extractos das réplicas de Holopherne en Judith[24], algúns autores consideran que Giraudoux era antisemita[25],[26],[27],[28],[29],[30],[31],[32],[33],[34] e racista[35],[36],[37]. O especialista en Sartre Jean-François Louette xulga tamén que Giraudoux "evoca moitos problemas" en Pleins pouvoirs, pero que "o esencial hoxe parece o capítulo titulado La France peuplée", onde se condena a "violencia racista". Para Jean-Claude Milner, "o Giraudoux racista e o Giraudoux republicano non se poden separar"[38]. Daniel Salvatore Schiffer xulga que en Pleins pouvoirs, Giraudoux está "non lonxe [...] do antisemitismo de Fichte ou de Hegel »[39]. En opinión de Claude Liauzu, Giraudoux deulle conotacións positivas á palabra "racista", no marco dunha banalización do racismo, nos anos 30[40]. Segundo Pierre Vidal-Naquet, igualmente, o racismo de Giraudoux, en 1939, é prodixiosamente banal[41].

ObrasEditar

NovelaEditar

  • Provinciales, 1909
  • L'École des indifférents (abrangue Jacques, l'égoïste; Don Manuel, le paresseux; Bernard, le faible Bernard), 1911
  • Lectures pour une ombre, 1917
  • Simon le Pathétique, 1918
  • Amica America, 1918
  • L'Adieu à la guerre, 1919, Grasset
  • Elpénor, 1919
  • Adorable Clio, 1920
  • Suzanne et le Pacifique, 1921
  • Siegfried et le Limousin, 1922
  • Juliette au pays des hommes, 1924
  • Bella, 1926
  • Églantine, 1927
  • Aventures de Jérôme Bardini, 1930
  • La France sentimentale, 1932
  • Combat avec l'ange, 1934
  • Choix des élues, 1939
  • La Menteuse (publicación póstuma) 1958

Obras diversasEditar

  • Les Cinq Tentations de La Fontaine, 1938
  • Pleins pouvoirs, 1939
  • Littérature, 1941
  • Sans pouvoirs
  • Hommage à Marivaux, 1943
  • Visitations, 1947
  • Or dans la nuit, (compilación póstuma) 1969)
  • Les Contes d'un matin
  • De pleins pouvoirs à sans pouvoirs, 1950
  • Pour une politique urbaine, 1947

TeatroEditar

  • Siegfried, 1928
  • Amphitryon 38, 1929
  • Judith, 1931
  • Intermezzo, 1933
  • Tessa, la nymphe au cœur fidèle (adaptación de Jean Giraudoux da obra de Basil Dean e Margaret Kennedy), 1934
  • La guerre de Troie n'aura pas lieu, 1935
  • Supplément au voyage de Cook, 1935
  • L'Impromptu de Paris, 1937
  • Électre, 1937
  • Cantique des cantiques, 1938
  • Ondine, 1939
  • L'Apollon de Bellac, 1942
  • Sodome et Gomorrhe, 1943
  • La Folle de Chaillot, 1945
  • Pour Lucrèce, 1953
  • Les Gracques (inacabada) 1958
  • Les Siamoises (esbozada) 1982

NotasEditar

  1. Alexandre, o irmán maior de Jean, naceu en 1880.
  2. Hervé Duchêne, Jean Giraudoux, Électre, p. 13.
  3. Premio compartido con Émile Baumann por Job le prédestiné
  4. Hervé Duchêne, Jean Giraudoux, Électre, p. 18.
  5. Jean Giraudoux, Pleins pouvoirs, Paris, Gallimard, 1939, 211 pages, p. 76.
  6. Jean Giraudoux, Pleins pouvoirs, p. 160.
  7. Jean Giraudoux, Pleins pouvoirs, 1939, p. 67.
  8. Jacques Body, Jean Giraudoux, la légende et le secret, 1986, p. 153.
  9. Denis Rolland, Louis Jouvet et le théâtre de l'Athénée Promeneurs de rêves en guerre de la France au Brésil, Paris, L'Harmattan, 2000, páxinas 127-131 (ISBN 2738494927).
  10. Cahiers Jean Giraudoux, Société des Amis de Jean Giraudoux, Paris, B. Grasset, 1972, p. 109.
  11. Jacques Body, Giraudoux et l'Allemagne, p. 405.
  12. Jacques Body, Jean Giraudoux, Gallimard, 2004
  13. Guillaume Zorgbibe, Littérature et politique en France au XXe siècle, Ellipses, 2004, p. 108 (ISBN 2729818391).
  14. Denis Rolland, Louis Jouvet et le théâtre de l'Athénée Promeneurs de rêves en guerre de la France au Brésil, p. 128
  15. Pierre Viansson-Ponté, Les gaullistes, rituel et annuaire, Paris, Le Seuil, 1963, p. 128.
  16. Biografía de Jean-Pierre Giraudoux na páxina web da Asemblea National francesa.
  17. Baixo o pseudónimo de "Montaigne", Jean-Pierre Giraudoux serviu no Pacífico a bordo do Chevreuil.
  18. 18,0 18,1 Tesetemuño de Gérard Heller, Un Allemand à Paris, 1940-1944, Paris, Le Seuil, 1981, p. 141-142, citado por Denis Rolland, Louis Jouvet et le théâtre de l'Athénée Promeneurs de rêves en guerre de la France au Brésil, p. 129-130
  19. André Beucler, Les Instants de Giraudoux, et autres souvenirs, Milieu du monde, 1948, p. 171.
  20. Pasaxe citado par Jacques Body en Jean Giraudoux, Paris, Gallimard, 2004, p. 713 (ISBN 2070761428).
  21. Para Agnès G. Raymond, en Giraudoux devant la victoire et la défaite: une interprétation politique de sa pensée après les deux guerres, Paris, A.-G. Nizet, 1963, p. 134: "que nós saibamos, Giraudoux non estaba entre os escritores da Resistencia, e con todo compartía as súas simpatías".
  22. "Biografía de Jean Giraudoux". Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 07 de abril de 2016. 
  23. Chronologie Denoël, 1944
  24. Prefacio de Chantal Meyer-Plantureux, na obra Animateurs de théâtre: Baty, Copeau, Dullin, Jouvet, les Pitoëff, de Robert Brasillach, Paris, Éditions Complexe, 2003, p. 41-42 (ISBN 2870279833).
  25. Enzo Traverso, "L'antisémitisme comme code culturel", en Pour une critique de la barbarie moderne. Écrits sur l'histoire des Juifs et de l'antisémitisme, 1997, p. 2 (nova edición revisada e aumentada)
  26. François Léotard, "Maurice, Jean et Raymond Arquivado 12 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.", Tribune juive, n° 26; Michel Wlassikoff, "Littérature et antisémitisme, des Protocoles à l'antisionisme Arquivado 12 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.", Tribune juive, n° 28
  27. Prefacio de Chantal Meyer-Plantureux á obra Animateurs de théâtre: Baty, Copeau, Dullin, Jouvet, les Pitoëff, de Robert Brasillach, p. 41-42 e p. 60-61, note 135; e Les enfants de Shylock, ou, L'antisémitisme sur scène, de Chantal Meyer-Plantureux, Paris, Éditions Complexe, 2005, p. 88 (ISBN 2804800245), que acusa a Sartre do "inocentemente" de Giraudoux.
  28. André Fontaine, Le camp d'étrangers des Milles 1939-1943: 1939-1943 : Aix-en-Provence, Édisud, 1989, p. 33 (ISBN 2857443056).
  29. Georges Zimra, Penser l'hétérogène: figures juives de l'altérité, Paris, L'Harmattan, 2007, p. 135 (ISBN 2296045200).
  30. Pierre Laborie, L'opinion française sous Vichy, Paris, Le Seuil, 1990, p. 131 (ISBN 2020120720).
  31. Béatrice Philippe, Être juif dans la société française du Moyen Age à nos jours: du Moyen Age à nos jours, Paris, Éditions Complexe, 1997, p. 282-283 (ISBN 2870276729).
  32. Ralph Schor, L'antisémitisme en France dans l'entre-deux-guerres: prélude à Vichy, Paris, Éditions Complexe, 2005, p. 38 (ISBN 2804800504).
  33. Jacques Lecarme, Drieu La Rochelle, ou, Le bal des maudits, Paris, Presses universitaires de France, 2001, p. 400 (ISBN 2130499686).
  34. Hannah Arendt, Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft, Munich, Piper, 1986, p. 66-102.
  35. Pierre Hebey, La Nouvelle Revue Française des années sombres, 1940-1941, Gallimard, 1992, p. 50, evoca un "fondo común de racismo" na fin dos anos trinte, citando Le Péril juif de Marcel Jouhandeau, France-la-doulce de Paul Morand, Gilles de Pierre Drieu la Rochelle e Plein pouvoirs de Giraudoux.
  36. Pol Vandromme, Jours d'avant, L'Âge d'Homme, 1993, (ISBN 2825103209), páxina 32, cualifica a Giraudoux como "apoloxeta do racismo no seu ensaio Pleins pouvoirs".
  37. Steven Bernas, Archéologie et évolution de la notion d'auteur, L'Harmattan, coll.
  38. Jean-Claude Milner, L'archéologie d'un échec: 1950-1993, Le Seuil, 1993, p. 45 (ISBN 2020208180).
  39. Daniel Salvatore Schiffer, Les Intellos ou la dérive d'une caste, L'Âge d'Homme, coll.
  40. Claude Liauzu, La société française face au racisme: de la Révolution à nos jours, volume 752 de Questions à l'histoire, Éditions Complexe, 1999, p. 100 (ISBN 2870277423).
  41. Pierre Vidal-Naquet, "Nun libro de Giraudoux publicado en 1939: Pleins pouvoirs", Cahiers Jean Giraudoux, n° 21: "Figures juives chez Jean Giraudoux", Grasset, 1992.

Véxase taménEditar