Cambios

Calendario chinés

602 bytes eliminados, hai 10 anos
m
O '''calendario chinés''' ([[lingua chinesa|chinés]] tradicional:農曆; chinés simplificado: 农历; [[pinyin]]: nónglì) é un calendario lunisolar, a diferenza do [[calendario gregoriano]] occidental que emprega calendario solar.
{{fusión}} [[Calendario chinés]]
O '''calendario chino''' é un [[calendario lunisolar|lunisolar]], a diferenza do [[calendario gregoriano]] occidental que emprega o [[calendario solar|sol]].
 
O calendario chinés divídese en seis meses de 29 días e seis meses de 30 días, o que resulta en anos de 354 días. De aí que o calendario chinés non coincida co calendario occidental que, en xeral, ten 365 días. Cada mes lunar iníciase na lúa nova e o Aninovo Chinés está determinado pola segunda lúa nova despois do [[solsticio]] do [[21 de decembro]] (ou solsticio de inverno), que ocorre entre finais de [[xaneiro]] e mediados de [[febreiro]] segundo o calendario gregoriano.
==Orixe==
A súa orixe asóciase co [[Emperador Amarelo]] ([[Huang Ti]],[[Huang Di]]), ó redor do año 2637 adC, cando introuducíu 5 ciclos de doce años rexidos por animais distintivos: [[Rata]], [[Boi]], [[Panthera tigris|Tigre]], [[Lebre]], [[Dragón]], [[Serpe]], [[Cabalo]], [[Ovella]], [[Mono]], [[Galo]], [[Can]] e [[Porco]]. As casas lunares ou ''shǔ'' son cada unha das 28 constelaciones do zodiaco lunar. Dependendo do día e hora de nacemento da persona, a [[lúa]] estará en algunha das casas lunares, que determina a cada persona.
 
Para axustar o ciclo lunar de 354 días ó ciclo solar de 365 débese intercalar un mes cada dous ou tres anos, á diferenza do [[calendario gregoriano]] solar que engade un día cada catro anos.
O calendario chino tradicional<ref name="cronoauta"><small>[http://crononauta.com/c_chino_intro.html Historia sobre el Calendario chino] en [http://www.crononauta.com Crononauta.com]</small></ref> é tan antigo que as súas orixes pérdense en épocas brumosas. Dí a lenda que as súas primeras orixes remóntanse ós Xia, que habitaron aquelas terras sobre o 2205 a.C., mentras que outra tradición o atribuie directamente ó mítico Huangdi, unificador e primero emperador da China, que vivíu alá polo século III a.C.
 
==Orixe==
Os historiadores sitúan as súas orixes cara a metade da dinastía Shang (1300 a.C.), cando se ten primeira constancia documental da utilización das contas cíclicas para os días.
A súa orixe asóciase ao emperador [[Huang Ti]], ó redor do ano [[-2637|2637]] aC, cando introduciu 5 ciclos de doce anos rexidos por animais distintivos: [[rata]], [[boi]], [[tigre]], [[coello]], [[dragón]], [[cobra]], [[cabalo]], [[ovella]], [[mono]], [[galo]], [[can]] e [[porco]]. As casas lunares ou [[shǔ]] son cada unha das 28 constelacións do [[zodíaco]] lunar. Dependendo da data e hora de nacemento da persoa, a [[lúa]] estará nalgunha das casas lunares, determinando así o signo da persoa.
 
O calendario chinés tradicional<ref name="cronoauta"><small>[http://crononauta.com/c_chino_intro.html Historia sobre o Calendario chinés] en [http://www.crononauta.com Crononauta.com]</small></ref> é tan antigo que non se coñecen ben as súas orixes. Di a lenda que as súas primeiras bases se remontan ós xia, que habitaron aquelas terras sobre o [[-2205|2205]] a.C., mentres que outra tradición o atribúe directamente ó mítico Huang ti, unificador e primeiro emperador da China, que viviu alá polo século III a.C. Os historiadores sitúan as orixes cara á metade da [[dinastía Shang]] ([[-1300|1300]] a.C.), data da primeira constancia documental da utilización das contas cíclicas para os días.
O problema para os sabios astrónomos chinos foi o mismo que para o resto dos pobos antigos: tentar combinar os movementos da lúa e do sol, ciclos sempre difíciles de conxeniar. O calendario chino tradicional era lunar, pero iso causaba graves problemas ós agricultores porque non había forma de fixar as estaciones nel.
 
O problema para os sabios astrónomos chineses foi o mesmo que para o resto dos pobos antigos: tentar combinar os movementos da lúa e do sol, ciclos sempre difíciles de conxeniar. O calendario chinés tradicional era lunar, pero iso causaba graves problemas ós agricultores porque non había forma de fixar as [[estación]]s nel. Como para o resto de culturas, a procura dun calendario que reflectisereflexara correctamente as estaciónsestaciones era fundamental para oa agroagricultura, polo quecal os pobos buscaron maneiras de observar o movemento dos astros (tomandoTomando aá terratierra como referente) e reflectiloreflexalo nun sistema cronolóxico de días completos.
 
Pasaron os séculos e cara o ano [[-104|104]] a.C., por medio de sistemas de observación e de medición das sombras proxectadas por un pau vertical (gnomon), os antigosantiguos astrónomos chineseschinos chegaron a estimar a duración do [[ano]] en 365,2502 días, unha aproximación excelente para a época. Xa sobre o ano [[480]] da nosa eraEra, o gran sabio [[Ju Chongzchi]] estableceunoestablecéuno en 365,2428 días, cuncon un exceso de tan só 52 segundos sobre oel valor vixentevigente (365,2422). Ata a reforma gregoriana (proclamada en [[1582]]), o noso calendario acumulaba erros de 11 minutos e 14 segundos por ano (674 segundos). Ju Chongzchi foi trece veces máis preciso once séculos antes.
 
==Principios do calendario chinés==
Para aplicarnos una cura de occidental humildad quizáis sexa bo recordar neste punto que ata a reforma Gregoriana (proclamada en 1582), o noso calendario acumulaba errores de 11 minutos e 14 segundos por ano (674 segundos). Ju Chongzchi foi 13 veces máis preciso 11 séculos antes.
O calendario chinés é lunisola<ref name="cronoauta" />. O ano chinés ordinario consta de 12 lunacións (doce meses lunares) o que supón entre 353 e 355 días. Cada certo tempo (máis ou menos, cada tres anos) intercálase un [[ano embolismal]] (un ano con 13 meses lunares) de entre 383 e 385 días.
 
Como coñecían con gran exactitude a duración dos ciclos lunares e solares, chegaron á mesma conclusión matemática que outras moitas culturas, descubrindo o ciclo de 19 anos ([[ciclo metónico]]) e considerando anos embolismais o anos 3º, 6º, 9º, 11º, 17º e 19º do ciclo, pois a norma básica é que o '''solsticio de inverno''' debe suceder sempre no 11º mes do ano.
==Principios do calendario chino==
O calendario chino é '''lunisolar'''<ref name="cronoauta" />. O año chino ordinario consta de 12 lunacións (doce meses lunares) o que supón entre 353 e 355 días. Cada certo tempo (máis ou menos, cada tres anos) se intercala un '''ano embolismal''' (un año con 13 meses lunares) de entre 383 e 385 días.
 
Os chineses medían o ano polo retorno do solsticio de inverno, e para iso valíanse do [[gnomon]], co que calibraban a lonxitude das sombras a mediodía. Considérase un ciclo de 60 anos, dividido en outro menor de 12 anos. Tamén hai un ciclo mensual meteorolóxico, con 24 puntos sinalados.
Como coñecían con gran exactitude a duración dos ciclos lunares e solares, chegaron á mesma conclusión matemática que outras moitas culturas, descubrindo o ciclo de 19 anos (ciclo metónico) e considerando anos embolismales o anos 3º, 6º, 9º, 11º, 17º e 19º do ciclo, pois a norma básica é que o '''solsticio de invierno''' debe suceder sempre no 11º mes do año.
 
Dende a introdución do [[budismo]] en China cada ano, ademais do seu número, ten o nome dun signo do zodíaco. Os signos do zodíaco chinés son: [[Shu]] (rata), [[Niu]] (búfalo), [[Hu]] (tigre), [[Mao]] (coello), [[Long]] (dragón), [[She]] (serpe), [[Ma]] (cabalo), [[Xan]] (cabra), [[Hou]] (mono), [[Ji]] (galo), [[Gou]] (can) e [[Zhu]] (Porco). O [[aninovo|ano comeza]] cando o sol entra en [[pisces]], coa primeira lúa nova.
Os chinos medían o ano polo retorno do solsticio de invierno, e para iso valíanse do '''gnomon''', co que calibraban a longitude das sombras a mediodía. Considérase un ciclo de 60 años, dividido en outro menor de 12 anos. Tamén hai un ciclo mensual meteorológico, con 24 puntos sinalados.
 
Cada mes o sol entra nunha constelación do zodíaco diferente. Se nun mes o sol non entra nunha constelación, ese acaba sendo o mes a intercalar. Chámase co nome do mes anterior antecedido do prefixo "shun-". Os meses agrúpanse en tres grupos: ''meng'' (primeiro), ''zhong'' (medio) e ''ki'' (último); e en catro estacións, ''chun'' ([[primavera]]), ''xia'' ([[verán]]), ''qiu'' ([[outono]]) e ''dong'' ([[inverno]]). O nome dos meses fórmanse combinado ámbolos dous conceptos, por exemplo "ki-tsin" é o último mes do outono. Os meses tamén se poden denominar como os anos.
Dende a introducción do budismo en china cada ano, además do seu número, ten o
nome dun signo do zodiaco, alternativamente. Os signos do zodiaco chino son: '''Shu''' (Rata), '''Niu''' (Búfalo), '''Hu''' (Tigre), '''Mao''' (Coello), '''Long''' (Dragón), '''She''' (Serpe), '''Ma''' (Cabalo), '''Xang''' (Cabra), '''Hou''' (Mono), '''Ji''' (Galo), '''Gou''' (Perro) e '''Zhu''' (Porco). O ano comeza cando o sol entra en Piscis, coa primeira lúa nova.
 
Os meses chineses están compostos por tres semanas de 10 días cada unha. O grupo dos primeiros 10 días do mes recibe o nome de ''tschu''. Os días do mes cóntanse polos seus ordinais. O día comeza a media noite e divídese en 12 ''schis''. Cada schi consta de dúas horas, a primeira hora chámase ''schi-kjao'' e a segunda ''schi-tssching''. Cada schi divídese en oito ''ko'' (cuartos de hora), o ko ten 15 ''feus'', polo que un feu equivale a un minuto. Unha hora chámase ''tschuco'', un ''jiko'' é un cuarto de hora.
Cada mes o sol entra nunha constelación do zodiaco diferente. Se nun mes o sol non entra nunha constelación, ese acaba sendo o mes a intercalar. Chámase co nome do mes anterior antecedido do prefixo "shun-".
 
===Axustes===
Os meses agrúpanse en tres grupos: '''meng''' (primeiro), '''Zhong''' (medio) e '''Ji''' (último); e en catro estacións, '''Chun''' (primavera), '''Xia''' (verán), '''Qiu''' (outono) y '''Dong''' (inverno). O nome dos meses fórmanse combinado ámbolos dous conceptos, por exemplo "ki-tsin" é o último mes do otoño. Os meses tamén se poden denominar como os anos.
Para axustar o ciclo lunar de 354 días ó ciclo solar de 365 débese intercalar un mes cada 2 ou 3 anos, a diferenza do [[calendario gregoriano]] solar que engade un día cada catro anos.
 
== Referencias ==
Os meses chinos están compostos por tres semanas de 10 días cada unha. O grupo dos primeiros 10 días do mes recibe o nome de tschu.
 
Os días do mes cóntanse polos seus ordinais. O día comeza a media noite e divídese en 12 '''schis'''. Cada schi consta de dúas horas, a primeira hora chámase '''schi-kjao''' e a segunda '''schi-tssching'''. Cada schi divídese en oito '''ko''' (catros de hora), o ko ten 15 '''feus''', polo que un feu equivale a un minuto. Unha hora chámase '''tschuco''', un '''jiko''' é un cuarto de hora.
 
===Axustes===
Para axustar o ciclo lunar de 354 días o ciclo solar de 365 débese intercalar un mes cada 2 ó 3 años, a diferenza do [[calendario gregoriano]] solar que engade un día cada catro años.
 
== Referenzas ==
{{listaref}}
 
[[Categoría:Calendario|China]]
[[Categoría:Cultura de China]]
 
 
[[als:Chinesischer Kalender]]