Diferenzas entre revisións de «Patinaxe sobre xeo»

Arranxos
(En uso)
(Arranxos)
{{en uso}}
[[Ficheiro:Eislaufen_01.ogg|miniatura|Patinador no [[lago Neusiedl]]]]
A '''patinaxe sobre xeo''' é na unha disciplina e un [[deporte]] que se leva a cabo en superficies de xeo liso. O patinador debe empregar un calzado especial, denominado "patíns de xeo", que consisten nunhas botas de coiro xa sexa natural ou sintético, que deben de ter un taco de madeira ou plástico relativamente lixeiro á vez que resistente. As coitelas forman parte dos patíns de xeo cumprindo un rol fundamental na técnica. Grazas ás coitelas, que son relativamente delgadas, é posíbel o deslizamiento fluído. As coitelas teñen dous fíos, interno e externo, estes situados a cada lado da coitela. Aínda que a patinaxe sobre xeo pode ser vista como un pasatempo, tamén é unha disciplina, na cal se require tanto fortaleza física como mental á hora de practicala. Esta tamén require que o practicante sexa alguén artístico e capaz de moverse axilmente para chamar a atención do espectador.
 
== Historia ==
Un estudo realizado por Federico Formenti da [[Universidade de Oxford]] suxire que a patinaxe sobre xeo máis antiga tivo lugar no sur de [[Finlandia]] fai máis de 3000 anos.<ref>{{Cita publicación periódica|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1095-8312.2007.00991.x|título=The first humans travelling on ice: an energy-saving strategy?|apelidos=Formenti|nome=Federico|apelidos2=Minetti|nome2=Alberto E.|data=2008|editorial=Blackwell Publishing|volume=93|número=1|páxinas=1-7|ISSN=1095-8312|doi=10.1111/j.1095-8312.2007.00991.x}}</ref> Orixinariamente, os patíns eran simplemente afiados, cun óso esmagado atado á parte inferior do pé. Os patinadores non patinaban no xeo, senón que se deslizaban sobre el. A patinaxe verdadeira xurdiu cando se empregou unha folla de aceiro con bordos afiados. Os patíns entón cortan o xeo en lugar de deslizarse sobre el. A adición de bordos aos [[Patín de xeo|patíns de xeo]] realizárona os neerlandeses nos séculos XIII ou XIV. Estes patíns de xeo eran de aceiro, con bordos afiados na parte inferior para facilitar o movemento. A construción dos patíns de xeo modernos mantívose practicamente igual dende entón. Nos [[Países Baixos]], a patinaxe sobre xeo considerábase apropiada para todas as clases de persoas, como se mostra en moitas imaxes dos mestres pintores.
 
A patinaxe sobre xeo tamén se practicou na [[China]] durante a [[dinastía Song]], e fíxose popular entre a familia gobernante da [[dinastía Qing]].<ref>{{Cita web|url=http://en.people.cn/102774/8135494.html|título='Imperial' ice skating (5)|data-acceso=28 de diciembredecembro de 2017|data=20 de febrerofebreiro de 2013|lingua=en}}</ref>
 
=== Aumento da popularidade e primeiros clubs ===
A patinaxe sobre xeo foi levada a Gran Bretaña dende os Países Baixos, onde [[Xacobe II de Inglaterra|Xacobe II]] se exiliara brevemente no século XVII. Cando regresou a [[Inglaterra]], este «novo» deporte foi introducido á aristocracia británica, e axiña foi gozado por xente de todas as condicións sociais.
 
O primeiro club de patinaxe organizado foi o Edinburgh Skating Club, formado na década de 1740, aínda que hai que afirma que o club se estableceu en 1642.<ref name=":0">{{Cita publicación periódica|título=In The Beginning...|data=Junioxuño de 1970|revista=Skating magazine}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.iceskating.org.uk/index.cfm/about/history/|título=NISA History|data-acceso=28 de diciembredecembro de 2017|lingua=en|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20170921000258/http://www.iceskating.org.uk/index.cfm/about/history/|dataarquivo=21 de septiembresetembro de 2017}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/en/article/figure-skating/|título=Figure Skating|data-acceso=28 de diciembre de 2017|lingua=en}}</ref>
 
Na segunda edición da ''[[Encyclopædia Britannica|Enciclopedia Británica]]'' (1783) apareceu unha referencia contemporánea ao club:
{{cita|A metrópolismetrópole de Escocia produciu máis casos de patinadores elegantes que quizais calquera outro país: e a institución dun club de patinaxe hai uns 40 anos non contribuíu pouco á mellora desta elegante diversión.<ref name=":0"/>{{Cita publicación periódica|título=In The Beginning...|data=Junio de 1970}}</ref>
 
Desta descrición e doutras, é evidente que a forma de patinar practicada polos membros do club era unha forma temperá de [[Patinaxe artística sobre xeo|patinaxe artística]] en lugar de [[Patinaxe de velocidade sobre xeo|patinaxe de velocidade]]. Para seren admitidos no club, os candidatos tiñan que pasar unha proba de patinaxe onde realizaban un círculo completo en cada pé (por exemplo, unha figura de oito), e despois saltaban primeiro sobre un chapeu, logo dous e tres, colocados un enriba do outro no xeo.<ref name=":0">{{Cita publicación periódica|título=In The Beginning...|data=Junio de 1970}}</ref>
A metrópolis de Escocia produciu máis casos de patinadores elegantes que quizais calquera outro país: e a institución dun club de patinaxe hai uns 40 anos non contribuíu pouco á mellora desta elegante diversión.<ref name=":0">{{Cita publicación periódica|título=In The Beginning...|data=Junio de 1970}}</ref>
 
Desta descrición e doutras, é evidente que a forma de patinar practicada polos membros do club era unha forma temperá de [[Patinaxe artística sobre xeo|patinaxe artística]] en lugar de [[Patinaxe de velocidade sobre xeo|patinaxe de velocidade]]. Para seren admitidos no club, os candidatos tiñan que pasar unha proba de patinaxe onde realizaban un círculo completo en cada pé (por exemplo, unha figura de oito), e despois saltaban primeiro sobre un chapeu, logo dous e tres, colocados un enriba do outro no xeo.<ref name=":0">{{Cita publicación periódica|título=In The Beginning...|data=Junio de 1970}}</ref>
 
Na [[Europa continental]], a participación na patinaxe sobre xeo limitábase aos membros das clases altas. O emperador [[Rodolfo II]] do [[Sacro Imperio Romano Xermánico|Sacro Imperio Romano]] gozou tanto patinando sobre xeo, que fixo construír un gran parque de xeo na súa corte para popularizar o deporte. O rei [[Luís XVI de Francia|Luís XVI]] de Francia introduciu a patinaxe sobre xeo en [[París]] durante o seu reinado. [[Madame de Pompadour]], [[Napoleón I de Francia|Napoleón I]], [[Napoleón III de Francia|Napoleón III]] e a [[Casa de Estuardo]] eran, entre outros, afeccionados reais e de clase alta á patinaxe sobre xeo.
[[Ficheiro:Glaciarium_Ice_Rink.jpg|esquerda|miniatura|Interior do ''Glaciarium'' en 1876]]
O seguinte club de patinaxe que se estableceu foi en Londres e non se fundou ata 1830.<ref name=":0">{{Cita publicación periódica|título=In The Beginning...|data=Junio de 1970}}</ref> A mediados do século XIX, a patinaxe sobre xeo era un pasatempo popular entre a clase alta e media británica (a [[Vitoria do Reino Unido|raíña Vitoria]] coñeceu o seu futuro marido, o príncipe [[Alberte de Saxonia-Coburgo e Gotha|Albert]], a través dunha serie de viaxes de patinaxe sobre xeo) e os primeiros intentos de construción de pistas de patinaxe artificial fixéronse durante a «teima das pistas» de 1841-1844.<ref>{{Cita web|url=http://www.followthebrownsigns.com/ice-skating/|título=Ice Skating|data-acceso=28 de diciembre de 2017|lingua=en}}</ref> Como a tecnoloxía para o mantemento do xeo natural non existía, estas pistas de patinaxe temperás emprgaron un substituto consistente nunha mestura de [[manteiga de porco]] e varios sales. Un artigo da edición do 8 de maio de 1844 da revista ''Living Age'' de Littell, que se titulaba ''Glaciarium'', dicía: «Este establecemento, que foi trasladado ao [[Tottenham Court Road]] do Grafton Street East, inaugurouse o luns pola tarde. A área de xeo artificial é extremadamente conveniente para aqueles que desexan participar no grácil e varonil pasatempo da patinaxe».
 
=== Xurdimento como deporte ===
[[Ficheiro:Fenskaters_ronden_ton.jpg|miniatura|James Smart dá a volta ao barril]]
A patinaxe converteuse nun deporte popular como recreación, medio de transporte e como espectáculo nos [[Fens]], Inglaterra, para persoas de todas as profesións e condicións sociais. As carreiras estaban reservadas aos traballadores, a maioría deles traballadores agrícolas. Non se sabe cando se celebraron os primeiros campionatos de patinaxe, pero a principios do século XIX as carreiras estaban ben establecidas e os resultados das competicións publicábanse na prensa.<ref>{{Cita libro|apelidos=Goodman|nome=Neville|título=Handbook of Fen Skating|url=https://archive.org/details/handbookfenskat00goodgoog|dataacceso=28 de diciembredecembro de 2017|ano=1882|editorial=Longmans, Green and Co.|lingua=en|apelidos2=Goodman|nome2=Albert}}</ref> A patinaxe como deporte desenvolveuse nos lagos de [[Escocia]] e nas canles dos [[Países Baixos]]. Nos séculos XIII e XIV substituíuse a madeira polo óso nas follas dos patíns, e en 1572 fabricáronse os primeiros patíns de metal.<ref>{{Cita web|url=https://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/ice-skating/|título=Ice Skating|data-acceso=28 de diciembredecembro de 2017|apelidos=Greiff|nome=James|lingua=en}}</ref> Cando as augas se conxelaban, celebrábanse torneos de patinaxe en vilas e aldeas de todo Fens. Nestes torneos locais os homes (e ás veces as mulleres ou os nenos) competían por premios de cartos, roupa ou comida.<ref name=":1">''Cycling'', 19 de eneroxaneiro de 1895, p 19.</ref>
 
Os gañadores dos torneos locais eran convidados a participar nos grandes campionatos nos que patinadores de todo o Fens competían por premios en efectivo ante miles de espectadores. Os encontros do campionato adoptaron a forma dunha competencia principal galesa ou «último home de pé». Os competidores, 16 ou ás veces 32, eran emparellados en series e o gañador de cada serie pasaba á seguinte rolda. Medíase un percorrido de 660 [[iarda]]<nowiki/>s sobre o xeo, e colocábase un barril cunha bandeira en cada extremo. Durante unha carreira dunha [[milla]] e media, os patinadores completaban dúas roldas do percorrido, con tres voltas ao redor do barril.<ref name=":1">''Cycling'', 19 de enero de 1895, p 19.</ref>
== Notas ==
{{Listaref|30em}}
 
== Véxase tamén ==
{{Commonscat}}
=== Ligazóns externas ===
* [https://www.skridsko.net/klubbar/data/science.html Scientific Papers]
 
{{Control de autoridades}}
37.653

edicións