Diferenzas entre revisións de «Osíxeno»

Recuperando 23 fontes e etiquetando 0 como mortas.) #IABot (v2.0.2
m (Lingua grega antiga)
(Recuperando 23 fontes e etiquetando 0 como mortas.) #IABot (v2.0.2)
É un gas [[cor|incoloro]], inodoro e [[sabor|insípido]]. Unha gran parte das clases maiores de moléculas [[química orgánica|orgánicas]] dos organismos vivos conteñen osíxeno, como as [[proteína]]s, [[ácido nucleico|ácidos nucleicos]], [[carbohidrato]]s e [[graxa]]s, así como nos constituíntes maioritarios [[química inorgánica|inorgánicos]] de cascas animais, [[dente]]s e [[óso]]s. A maior parte da masa dos organismos vivos ten o osíxeno, un dos compoñentes da [[auga]], como o principal constituínte das formas de vida. Participa de forma moi importante no ciclo enerxético dos [[ser vivo|seres vivos]], esencial na [[respiración celular]] dos [[Organismo aerobio|organismos aerobios]].
 
Debido á súa reactividade química, o osíxeno non pode permanecer na [[atmosfera terrestre]] como elemento libre sen ser reabastecido constantemente pola [[fotosíntese|acción fotosintética]] dos organismos que utilizan a enerxía solar para producir osíxeno. O osíxeno elemental O<sub>2</sub> soamente empezou a acumularse na atmosfera logo da aparición destes organismos, aproximadamente fai 2500 millóns de anos.<ref>{{cita publicación periódica|título=NASA Research Indicates Oxygen on Earth 2.5 Billion Years ago|url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2007/sep/HQ_07215_Timeline_of_Oxygen_on_Earth.html|editor=[[NASA]]|data=27 de setembro de 2007|dataacceso=22 de xullo de 2012|lingua=inglés}}</ref> O [[alótropos do osíxeno|alótropo]] [[ozono]] ({{chem|O|3}}) é un forte absorbente de [[radiación ultravioleta]], e a [[Ozonosfera|capa de ozono]] a grande altitude da [[Terra]] axuda a protexer a biosfera desta radiación. Porén, o ozono é un axente contaminante preto da superficie terrestre, dándose como produto derivado do ''[[smog]]''. A altitudes de [[órbita baixa terrestre]], o osíxeno atómico presente causa a [[corrosión]] das [[nave espacial|naves espaciais]].<ref>{{cita web|data-acceso=8 de agosto de 2009|url=http://www.spenvis.oma.be/spenvis/help/background/atmosphere/erosion.html|título=Atomic oxygen erosion|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20070613121048/http://www.spenvis.oma.be/spenvis/help/background/atmosphere/erosion.html|data-arquivo=13 de xuño de 2007|urlmorta=siyes}}</ref>
 
O osíxeno foi descuberto de forma independente polo [[químico]] [[Suecia|sueco]] [[Carl Wilhelm Scheele]] en [[Uppsala]] cara ao ano 1773, e polo [[científico]] [[Gran Bretaña|británico]] [[Joseph Priestley]] en [[Wiltshire]] no ano 1774,<ref name="Priestley"/> pero Priestley adoita nomearse de forma prioritaria xa que a súa obra publicouse primeiro. En 1777 [[Antoine Lavoisier]] deulle o seu nome, e grazas os seus experimentos axudou a desacreditar a ata entón popular [[teoría do floxisto]] da [[combustión]] e [[corrosión]]. O nome provén das raíces [[Lingua grega antiga|gregas]] ὀξύς (oksýs) («ácido», literalmente «punzante», en referencia ao [[sabor]] dos [[ácido]]s) e γόνος (-gónos) («produtor», literalmente «enxendrador»), porque na época en que se lle deu esta denominación críase, incorrectamente, que todos os ácidos requirían osíxeno para a súa composición. As aplicacións máis habituais do osíxeno son entre outras o seu uso en [[calefacción]]s residenciais e [[motor de combustión interna|motores de combustión interna]], na produción de [[aceiro]], [[plástico]]s e [[téxtil]]es, aplicacións de corte industrial e [[soldadura]] de aceiros e outros metais, como propulsor para [[foguete]]s, para [[terapia de osíxeno|terapias de osíxeno]] e [[sistema de soporte vital|sistemas de soporte vital]] en [[aeronave]]s, [[submarino]]s, [[nave espacial|naves espaciais]] tripuladas e no [[mergullo]].
== Características ==
=== Estrutura molecular e propiedades ===
En [[condicións normais]] de presión e temperatura o osíxeno é un [[gas]] incoloro e inodoro con [[Fórmula química|fórmula molecular]] O<sub>2</sub>, no que dous átomos de osíxeno se [[enlace químico|enlazan]] cunha [[configuración electrónica]] en [[estado triplete]]. Este enlace ten unha [[orde de enlace]] de dous e adóitase simplificar nas descricións como un [[orde de enlace|enlace dobre]]<ref>{{cita web|url=http://chemed.chem.purdue.edu/genchem/topicreview/bp/ch8/mo.html#bond|título=Molecular Orbital Theory|editorial=Purdue University|dataacceso=24 de agosto de 2014|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20080510235736/http://chemed.chem.purdue.edu/genchem/topicreview/bp/ch8/mo.html#bond|dataarquivo=10 de maio de 2008|urlmorta=siyes|lingua=en}}</ref> ou como unha combinación dun enlace de dous electróns e dous [[Enlace químico#Enlace de un e tres electróns|enlaces de tres electróns]].<ref name="pauling">{{cita libro |título=The nature of the chemical bond and the structure of molecules and crystals : An introduction to modern structural chemistry |apelidos=Pauling|nome=L. |ano=1960 |editorial=Cornell University Press |edición=3ª |isbn=0-8014-0333-2}}</ref>
 
[[Ficheiro:Paramagnetism of liquid oxygen.jpeg|miniatura|esquerda|Un fío de osíxeno líquido desvíase por un campo magnético, ilustrando a súa propiedade paramagnética.]]
O [[osíxeno triplete]]{{Efn|group=lower-alpha|Non confundir co [[ozono]], O<sub>3</sub>.}} é o [[estado fundamental]] da molécula O<sub>2</sub>,<ref name="BiochemOnline">{{cita web|páxina-web=Biochemistry Online|url=http://employees.csbsju.edu/hjakubowski/classes/ch331/oxphos/oldioxygenchem.html |título=Chapter 8: Oxidation-Phosphorylation, the Chemistry of Di-Oxygen|nome=Henry|apelidos=Jakubowski|data-acceso=28 de xaneiro de 2008|editorial=Saint John's University}}</ref> que conta con dous electróns desemparellados que ocupan dous [[Orbital molecular|orbitais moleculares]] [[Dexeneración (física)|dexenerados]].{{Efn|group=lower-alpha|Un orbital é un concepto de [[mecánica cuántica]] que modela un electrón como unha [[dualidade onda-partícula]] que ten unha distribución espacial ao redor dun átomo ou molécula.<ref>{{Cita libro|título=Chemistry|nome1=John|apelidos1=McMurry|nome2=Robert C.|apelidos2=Fay|edición=3ª|editorial=Prentice Hall|ano=2001|isbn=9780130872050|páxina=193}}</ref>}} Estes orbitais clasifícanse como [[Orbital de antienlace|antienlaces]] -debilitan a orde de enlace de tres a dous-, de maneira que o enlace do diosíxeno é máis débil que o triplo enlace do [[nitróxeno]] diatómico, no que todos os orbitais dos enlaces moleculares se reenchen, pero algúns [[orbitais de antienlace]] non o están.<ref name="BiochemOnline"/><ref name=Barrett2002>{{Cita libro|nome=Jack|apelidos=Barrett|ano=2002|título=Atomic Structure and Periodicity|serie=Basic concepts in chemistry|volume=9|editorial=Royal Society of Chemistry|lugar=Cambridge, Reino Unido|páxina=153|ISBN=0854046577}}</ref>
 
Na súa forma normal de triplete, as moléculas de O<sub>2</sub> son [[Magnetismo|paramagnéticas]]; é dicir, que en presenza dun [[campo magnético]] forman un [[imán]], debido ao [[momento magnético]] do [[spin]] dos electróns desemparellados na molécula e a [[interacción de cambio]] negativa entre moléculas de O<sub>2</sub> contiguas.<ref name="NBB303">{{Harvnb|Emsley|2001|p=303}}</ref> Un imán atrae o osíxeno líquido ata tal punto que, en demostracións de laboratorio, un fío de osíxeno líquido pode sosterse contra o seu propio peso entre os polos dun imán potente.<ref>{{Cita web|url=http://genchem.chem.wisc.edu/demonstrations/Gen_Chem_Pages/0809bondingpage/liquid_oxygen.htm|título=Demonstration of a bridge of liquid oxygen supported against its own weight between the poles of a powerful magnet|editorial=University of Wisconsin-Madison Chemistry Department Demonstration lab|dataacceso=22 de xullo de 2012|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20071217064218/http://genchem.chem.wisc.edu/demonstrations/Gen_Chem_Pages/0809bondingpage/liquid_oxygen.htm|dataarquivo=17 de decembro de 2007|urlmorta=siyes}}</ref>{{Efn|group=lower-alpha|O paramagnetismo do osíxeno pode usarse analíticamente en analizadores de osíxeno gaseoso paramagnético que determinan a puridade do gas.<ref>{{cita web|url = http://www.servomex.com/oxygen_gas_analyser.html|título = Company literature of Oxygen analyzers (triplet)|páxina-web = Servomex|dataacceso = 21 de setembro de 2014|urlarquivo = https://web.archive.org/web/20080308213517/http://www.servomex.com/oxygen_gas_analyser.html|dataarquivo = 08 de marzo de 2008|urlmorta = siyes}}</ref>}}
 
O [[osíxeno singlete|osíxeno molecular singlete]] é un nome dado a varias especies de O<sub>2</sub> de maior enerxía, nas que todos os spins dos electróns se emparellan. É moito máis reactivo con [[materia orgánica|moléculas orgánicas]] habituais que o osíxeno molecular en si mesmo. Na natureza, o osíxeno singlete adóitase formar coa auga na [[fotosíntese]], usando a [[enerxía solar]].<ref>{{cita publicación periódica|nome=Anja|apelidos=Krieger-Liszkay |revista=Journal of Experimental Botanics|ano=2005|volume=56|editorial=Oxford Journals|páxinas=337–346|data=13 de outubro de 2004|título=Singlet oxygen production in photosynthesis|doi=10.1093/jxb/erh237|pmid=15310815|número=411}}</ref> Tamén se produce na [[troposfera]] por mor da [[fotólise]] do ozono pola luz de [[onda curta]],<ref name="harrison">{{cita libro|apelidos=Harrison |nome=Roy M.|ano=1990|título=Pollution: Causes, Effects & Control|edición=2ª |lugar=Cambridge|editorial=Royal Society of Chemistry|isbn=0-85186-283-7}}</ref> así como polo [[sistema inmunitario]] como unha fonte de osíxeno activo.<ref name="immune-ozone">{{cita publicación periódica|revista=Science|título=Evidence for Antibody-Catalyzed Ozone Formation in Bacterial Killing and Inflammation|data=13 de decembro de 2002|volume=298|páxinas=2195–2219|doi=10.1126/science.1077642|nome1=Paul|apelidos1=Wentworth Jr.|pmid=12434011 |apelidos2=McDunn|nome2=JE| apelidos3=Wentworth|nome3=AD|apelidos4=Takeuchi|nome4=C |apelidos5=Nieva| nome5=J|apelidos6=Jones|nome6=T|apelidos7=Bautista|nome7=C|apelidos8=Ruedi|nome8=JM|apelidos9=Gutierrez|nome9=A|número=5601|bibcode = 2002Sci...298.2195W}}</ref> Nos organismos fotosintéticos -e posiblemente tamén nos animais- os [[carotenoide]]s xogan un papel fundamental na absorción de enerxía do osíxeno singlete e a conversión deste ao seu estado non excitado antes de que poida causar dano aos tecidos.<ref>{{cita publicación periódica|título=Singlet oxygen quenching ability of naturally occurring carotenoids|revista=Lipids|nome=Osamu|apelidos=Hirayama|apelidos2=Nakamura|nome2=Kyoko|apelidos3=Hamada|nome3=Syoko|apelidos4= Kobayasi|nome4=Yoko|editorial=Springer|volume=29|número=2|ano=1994|doi=10.1007/BF02537155|páxinas=149–150|pmid=8152349}}</ref>
{{Artigo principal|Alótropos do osíxeno}}
[[Ficheiro:Ozone-1,3-dipole.png|miniatura|O ozono é un gas pouco común na Terra e encóntrase na súa maior parte na [[estratosfera]].|alt=El átomo central está cargado positivamente e os átomos exteriores.]]
O [[Alotropía|alótropo]] máis normal do osíxeno elemental é o chamado [[Osíxeno molecular|diosíxeno]] (O<sub>2</sub>), que ten unha lonxitude de enlace de 121&nbsp;[[Picómetro|pm]] e unha enerxía de enlace de 498&nbsp;[[quilojoule por mol|kJ•mol<sup>−1</sup>]],<ref>{{cita web|apelidos=Chieh|nome=Chung|título=Bond Lengths and Energies|url=http://www.science.uwaterloo.ca/~cchieh/cact/c120/bondel.html|páxina-web=University of Waterloo|dataacceso=11 de outubro de 2014|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20071214215455/http://www.science.uwaterloo.ca/~cchieh/cact/c120/bondel.html|dataarquivo=14 de decembro de 2007|urlmorta=siyes}}</ref> menor que a enerxía dos outros [[dobre enlace|enlaces dobres]] ou pares de enlaces simples presentes na biosfera, e responsable da [[reacción exotérmica]] do O<sub>2</sub> con calquera molécula orgánica.<ref name="Weiss2008">{{Cita publicación periódica|título=Appreciating Oxygen|apelidos=Weiss|nome=Hilton M.|revista=J. Chem. Educ.|ano=2008|volume=85|número=9|páxina=1218|doi=10.1021/ed085p1218}}</ref><ref name="Schmidt-Rohr2015">{{Cita publicación periódica|apelidos=Schmidt-Rohr|nome=K.|ano=2015|título=Why Combustions Are Always Exothermic, Yielding About 418 kJ per Mole of O<sub>2</sub>|revista=J. Chem. Educ.|volume=92|páxinas=2094-2099|doi=10.1021/acs.jchemed.5b00333}}</ref> Esta é a forma que usan as formas de vida complexas, como os animais, na súa [[#Papel biolóxico|respiración celular]] e é a forma que ten unha grande importancia na composición da [[#Abundancia|atmosfera terrestre]].
 
O triosíxeno (O<sub>3</sub>) coñécese habitualmente como [[ozono]] e é un alótropo moi reactivo, daniño para o tecido pulmonar.<ref name="GuideElem48">{{cita libro|título=Guide to the Elements|nome=Albert|apelidos=Stwertka|editorial=Oxford University Press|ano=1998|isbn=0-19-508083-1|páxinas=48–49}}</ref> O ozono prodúcese na [[ozonosfera|atmosfera superior]] cando o O<sub>2</sub> se combina co osíxeno atómico a causa da división do O<sub>2</sub> pola [[radiación ultravioleta]].<ref name="mellor"/> Xa que o ozono é un poderoso absorbente na rexión ultravioleta do [[espectro electromagnético]], a [[Ozonosfera|capa de ozono]] da atmosfera superior funciona como un escudo protector da radiación que recibe o planeta.<ref name="mellor" /> Preto da superficie terrestre, non obstante, é un [[Contaminación atmosférica|contaminante]] formado como subproduto das emisións de automóbiles (do [[smog]]).<ref name="GuideElem48"/> En 2001 descubriuse a molécula [[metaestabilidade|metaestable]] do [[tetraosíxeno]] (O<sub>4</sub>),<ref name="o4">{{cita publicación periódica|apelidos=Cacace|nome=Fulvio|apelidos2=de Petris|nome2=Giulia|apelidos3=Troiani|nome3=Anna |ano=2001|título=Experimental Detection of Tetraoxygen|revista=Angewandte Chemie International Edition|volume=40|número=21|páxinas=4062–65|doi = 10.1002/1521-3773(20011105)40:21<4062::AID-ANIE4062>3.0.CO;2-X|pmid=12404493}}</ref><ref name="newform">{{cita novas|apelidos=Phillip|nome=Ball|url=http://www.nature.com/news/2001/011122/pf/011122-3_pf.html|título=New form of oxygen found|axencia=Nature News|data=16 de setembro de 2001|dataacceso=22 de xullo de 2012|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20131021083801/http://www.nature.com/news/2001/011122/pf/011122-3_pf.html|data-arquivo=21 de outubro de 2013|urlmorta=siyes}}</ref> e deuse por descontado que existía nunha das seis fases do [[osíxeno sólido]]. En 2006 demostrouse que esta fase, creada mediante a presurización do O<sub>2</sub> a 20&nbsp;[[Pascal (unidade)|GPa]], é, de feito, un [[clúster (física)|clúster]]{{Efn|group=lower-alpha|En química inorgánica, o termo clúster utilízase para indicar un composto caracterizado pola presenza dun ou máis enlaces metálicos.<ref>{{Cita libro|título=Introduction to Cluster Chemistry|nome=D. M. P.|apelidos=Mingos|nome2=David J.|apelidos2=Wales|isbn=9780134790497|editorial=Prentice Hall|ano=1990}}</ref>}} O<sub>8</sub> do [[sistema cristalino trigonal|sistema trigonal]].<ref>{{cita publicación periódica|url=http://www.nature.com/nature/journal/v443/n7108/abs/nature05174.html|
título=Observation of an O<sub>8</sub> molecular lattice in the phase of solid oxygen|revista=Nature|volume=443|issue=7108|páxinas=201–04|doi=10.1038/nature05174|nome=Lars F. |apelidos=Lundegaard|pmid=16971946| apelidos2=Weck|nome2=Gunnar|apelidos3=McMahon|nome3=Malcolm I.|apelidos4= Desgreniers|nome4=Serge|apelidos5=Loubeyre|nome5=Paul|ano=2006|bibcode = 2006Natur.443..201L}}</ref> Este clúster ten potencial para ser un [[oxidante]] moito máis potente que o O<sub>2</sub> e o O<sub>3</sub> e podería, polo tanto, ser usado como [[propulsor]] de [[foguete]]s.<ref name="o4" /><ref name="newform" /> En 1990 descubriuse unha fase metálica cando o osíxeno sólido se somete a unha presión superior a 96 GPa<ref>{{cita publicación periódica|apelidos=Desgreniers |nome=S |apelidos2=Vohra|nome2=Y. K. |apelidos3=Ruoff|nome3=A. L.|título=Optical response of very high density solid oxygen to 132 GPa|revista=J. Phys. Chem.|volume=94|páxinas=1117–22|ano=1990|doi=10.1021/j100366a020|número=3}}</ref> e demostrouse en 1998 que a temperaturas moi baixas se converte en [[Supercondutividade|supercondutor]].<ref>{{cita publicación periódica|apelidos=Shimizu|nome=K.|apelidos2=Suhara|nome2= K.|apelidos3= Ikumo|nome3= M.|apelidos4= Eremets|nome4= M. I. |apelidos5= Amaya|nome5= K.|título=Superconductivity in oxygen|revista=Nature|volume=393|páxinas=767–69|ano=1998|doi=10.1038/31656|número=6687|bibcode = 1998Natur.393..767S}}</ref>
 
{{VT|Silicato}}<!-- {{VT|Silicato|Metalicidade|Cosmoquímica|Astroquímica}} -->
[[Ficheiro:Cat's Eye Nebula - GPN-2000-000955.jpg|miniatura|esquerda|A [[nebulosa Ollo de gato]] ten rexións ricas en osíxeno [[ión|ionizado]], mostrado de cor verde na imaxe.]]
O osíxeno é o [[elemento químico]] máis abundante, por [[masa]], na [[biosfera]], o aire, o mar e o chan terrestre. É, así mesmo, o terceiro máis abundante no universo, tralo [[hidróxeno]] e o [[helio]].<ref name="NBB297"/> Ao redor do 0,9 % da masa do [[Sol]] é osíxeno, que constitúe tamén o 49,2 % da masa da [[codia terrestre]] (arredor dun 46,7%), e é o principal compoñente dos [[océano]]s (arredor do 87% como compoñente da [[auga]])<ref name="ECE500"/> O osíxeno gaseoso é o segundo compoñente máis abundante na [[atmosfera terrestre|atmosfera]] xa que supon un 20,8 % do seu volume e o 23,1 % da súa masa (unhas 10<sup>15</sup> toneladas).<ref name="lanl">{{cita web|url=http://periodic.lanl.gov/elements/8.html|editorial=Los Alamos National Laboratory|título=Oxygen|dataacceso=22 de xullo de 2012|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20071026034224/http://periodic.lanl.gov/elements/8.html|dataarquivo=26 de outubro de 2007|urlmorta=siyes}}</ref><ref name="ECE500"/><ref name="NBB298">{{Harvnb|Emsley|2001|p=298}}</ref>{{Efn|group=lower-alpha|As cifras ofrecidas son para valores de ata 80 km sobre a superficie.}} A Terra é unha excepción entre os planetas do [[Sistema Solar]] pola alta concentración de osíxeno gaseoso na súa atmosfera; por exemplo, [[Marte]] (cun 0,1 % de O<sub>2</sub> do total do seu volume) e [[Venus]] teñen concentracións moito menores. Con todo, o O<sub>2</sub> que rodea a estes planetas provén exclusivamente das reaccións que sofren moléculas que conteñen osíxeno, como o dióxido de carbono, por efecto da radiación ultravioleta.<ref>{{Cita publicación periódica|título=A Search for O2 on Mars and Venus: a Possible Detection of Oxygen in the Atmosphere of Mars|apelidos1=Belton|nome1=M. J. S.|apelidos2=Hunten|nome2= D. M.|revista=Astrophysical Journal|volume=153|páxina=963|bibcode=1968ApJ...153..963B|ano=1968}}</ref>
 
Os [[óxido]]s de [[Metal (material)|metais]], [[silicato]]s (SiO<sub>4</sub><sup>4-</sup>) e [[carbonato]]s (CO<sub>3</sub><sup>2-</sup>) atópanse a miúdo en [[rocha]]s e [[Solo|chan]]. Na atmosfera atópase como osíxeno molecular, O<sub>2</sub>, [[dióxido de carbono]] e en menor proporción como [[monóxido de carbono]] (CO), ozono (O<sub>3</sub>), dióxido de nitróxeno (NO<sub>2</sub>), [[monóxido de nitróxeno]] (NO) ou dióxido de xofre (SO<sub>2</sub>). Nos planetas exteriores (os que están máis lonxe do [[Sol]]) e en [[cometa]]s atópase auga xeada e outros compostos de osíxeno, por exemplo, en [[Marte]] hai dióxido de carbono xeado.<ref>{{Cita libro|título=Mars|apelidos=Elikns-Tanton|nome=Linda T.|editorial=Infobase Publishing|ano=2006|isbn=9781438107264|páxina=82}}</ref> O espectro deste elemento tamén se aprecia con frecuencia nas [[Estrela (astronomía)|estrelas]].<ref>{{Cita tese|título=Late stages of stellar evolution: carbon-oxygen stars and neutron stars|nome=Allen Hayne|apelidos=Boozer|editorial=Cornell University|ano=1970|bibcode=1970PhDT........11B|obra=Dissertation Abstracts International|volume=31-12|páxina=7067}}</ref>
Un dos primeiros experimentos coñecidos sobre a relación entre a combustión e o aire desenvolveuno o escritor sobre mecánica da [[Antiga Grecia]] [[Filón de Bizancio]], no [[Século -II|século II a. C.]] Na súa obra ''Pneumatica'', Filón observou que invertendo un recipiente sobre unha candea prendida e rodeando o pescozo deste con auga, unha parte do líquido subía polo pescozo.<ref>{{cita libro|título = Story of Human Error|nome = Joseph |apelidos = Jastrow|páxina= 171 |ano = 1936|editorial= Ayer Publishing|isbn = 0-8369-0568-7}}</ref> Supuxo, de forma incorrecta, que algunhas porcións do aire no recipiente convertíanse no elemento clásico [[lume]] e, entón, era capaz de escapar a través de poros no cristal. Moitos séculos despois, [[Leonardo da Vinci]] observou que unha porción do aire consómese durante a [[combustión]] e a [[respiración]].<ref name="ECE499">{{Harvnb|Cook|Lauer|1968|p=499}}</ref>
 
A finais do [[século XVII]], [[Robert Boyle]] probou que o aire é necesario para a combustión. O químico inglés [[John Mayow]] perfeccionou o seu traballo mostrando que só requiría dun compoñente do aire, que chamou ''spiritus nitroaereus'' ou simplemente ''nitroaereus''.<ref name="EB1911">{{cita enciclopedia|enciclopedia=Encyclopaedia Britannica|título=John Mayow|edición=11ª |ano=1911|url=http://www.1911encyclopedia.org/John_Mayow|autor=Contribuidores da ''Britannica''|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130825011055/http://www.1911encyclopedia.org/John_Mayow|data-arquivo=25 de agosto de 2013|urlmorta=siyes|data-acceso=20 de xuño de 2015}}</ref> Nun experimento, descubriu que, colocando un [[rato]] ou unha candea acesa nun contedor pechado sobre auga, facía que esta subise e substituíse un catorceavo do volume do aire antes de que se apagase a candea e morrese o rato. Debido a isto, supuxo que o ''nitroaereus'' consómese tanto pola respiración coma pola combustión.<ref name="WoC">{{cita enciclopedia|enciclopedia=World of Chemistry|título=John Mayow|ano=2005|editorial=Thomson Gale|url=http://www.bookrags.com/John_Mayow|autor=Contribuídores de ''World of Chemistry''|isbn=0-669-32727-1}}</ref>
 
Mayow observou que o [[antimonio]] incrementaba o seu peso ao quentarse e inferiu que o ''nitroaereus'' combinárase con el.<ref name="EB1911"/> Pensou tamén que os pulmóns separaban o ''nitroaereus'' do aire e pasábano ao [[sangue]], e que a calor animal e o movemento muscular eran produto da reacción do ''nitroaereus'' con certas substancias no corpo.<ref name="EB1911"/> Publicou informes sobre estes experimentos e outras ideas en [[1668]], na súa obra ''Tractatus duo'', no tratado «De respiratione».<ref name="WoC"/>
=== Historia posterior ===
[[Ficheiro:Goddard and Rocket.jpg|miniatura|[[Robert Hutchings Goddard|Robert Goddard]] e un [[Motor foguete|foguete]] de combustible de osíxeno líquido.]]
A [[Modelo atómico de Dalton|hipótese atómica]] orixinal de [[John Dalton]] asumía que todos os elementos eran monoatómicos e que os átomos dos compostos terían normalmente as relacións atómicas máis simples. Por exemplo, Dalton pensaba que a fórmula da auga era HO, presentando a [[masa atómica]] do osíxeno como 8 veces a do hidróxeno, no canto de 16, o valor que se lle dá hoxe en día.<ref>{{cita libro|título=The Interactive Textbook of PFP96|capítulo=Do We Take Atoms for Granted?|url=http://www.physics.upenn.edu/courses/gladney/mathphys/subsubsection1_1_3_2.html|nome=Dennis|apelidos=DeTurck|apelidos2=Gladney|nome2=Larry|apelidos3=Pietrovito|nome3=Anthony|editorial=University of Pennsylvania|data=1997|dataacceso=28 de xaneiro de 2008|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20080117230939/http://www.physics.upenn.edu/courses/gladney/mathphys/subsubsection1_1_3_2.html|dataarquivo=17 de xaneiro de 2008|urlmorta=siyes}}</ref> En 1805, [[Louis Joseph Gay-Lussac]] e [[Alexander von Humboldt]] mostraron que a auga está formada por dous volumes de hidróxeno e un de osíxeno e, en 1811, [[Amedeo Avogadro]] deu coa correcta interpretación da composición do líquido, baseada na que hoxe se denomina [[Lei de Avogadro]] e na suposición de moléculas diatómicas elementais.<ref>{{cita libro|título=A Treatise on Chemistry|nome=Henry Enfield |apelidos=Roscoe |apelidos2=Schorlemmer|nome2= Carl|páxina=38|ano=1883|editorial=D. Appleton and Co.}}</ref> {{Efn|Estes resultados ignoráronse na súa maior parte ata 1860. Parte deste rexeitamento debíase á crenza de que os átomos dun elemento non terían [[afinidade química]] cara aos átomos do mesmo elemento, e outra parte debíase ás aparentes excepcións á Lei de Avogadro que non foran explicadas en termos de disociación de moléculas.<ref name="Chemical Atomism in the Nineteenth Century">{{Cita libro|nome=Alan J.|apelidos=Rocke |ano=1984 |título=Chemical Atomism in the Nineteenth Century |editorial=Ohio State University Press}}</ref>|group=lower-alpha}}
 
A finais do [[século XIX]], os investigadores déronse conta de que o aire podía licuarse e os seus compoñentes illarse mediante compresión e arrefriamento. Utilizando un método de [[fervenza (enxeñaría química)|fervenza]], o químico e físico [[Suíza|suízo]] [[Raoul Pictet]] [[Evaporación|evaporou]] [[dióxido de xofre]] para licuar dióxido de carbono, que pola súa banda era evaporado para arrefriar o osíxeno gaseoso o suficiente para pasalo a líquido. Enviou un telegrama á [[Academia de Ciencias de Francia]] o 22 de decembro de 1877 anunciando o seu descubrimento do [[osíxeno líquido]].<ref name="BES707">{{cita libro|título=Biographical Encyclopedia of Scientists|apelidos=Daintith|nome=John|ano=1994|editorial=CRC Press|isbn=0-7503-0287-9|páxina=707}}</ref> Só dous días despois, o físico francés [[Louis Paul Cailletet]] anunciou o seu propio método para licuar osíxeno molecular.<ref name="BES707"/> En ambos os casos só se produciron unhas poucas pingas do líquido, polo que non se puido levar a cabo unha análise concluínte. O osíxeno foi licuado de forma estable por primeira vez o [[29 de marzo]] de [[1883]] polos científicos [[Polonia|polacos]] da [[Universidade Iaguelónica de Cracovia|Universidade Iaguelónica]] [[Zygmunt Wróblewski]] e [[Karol Olszewski]].<ref>{{Cita web|url=http://www.poland.gov.pl/Karol,Olszewski,and,Zygmunt,Wroblewski:,condensation,of,oxygen,and,nitrogen,1987.html|título=Poland&nbsp;– Culture, Science and Media. Condensation of oxygen and nitrogen|data=4 de outubro de 2008|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20101004133000/http://www.poland.gov.pl/Karol,Olszewski,and,Zygmunt,Wroblewski:,condensation,of,oxygen,and,nitrogen,1987.html|data-arquivo=404 de outubro de 2010|urlmorta=siyes|data-acceso=20 de xuño de 2015}}</ref>
 
En [[1891]], o químico escocés [[James Dewar]] puido producir a suficiente cantidade de osíxeno líquido para estudalo.<ref name="NBB303"/> O primeiro proceso viable comercialmente para producir osíxeno líquido foi desenvolvido en 1895 de forma independente polos enxeñeiros [[Carl von Linde]], [[Alemaña|alemán]], e [[William Hampson]], [[Reino Unido|británico]]. Reduciron a temperatura do aire ata que se licuou e, entón, [[destilación|destilaron]] os compoñentes gaseosos facéndoos chegar á ebulición un a un e capturándoos.<ref name="HPAM">{{cita web|título=How Products are Made - Oxygen|páxina-web=Answers.com|ano=2002|url=http://www.answers.com/topic/oxygen|dataacceso=22 de xullo de 2012}}</ref> Máis tarde, en 1901, a [[soldadura]] de [[oxiacetileno]] demostrouse por primeira vez ao queimar unha mestura de [[acetileno]] e O<sub>2</sub> comprimido. Este método de soldaxe e cortado do metal converteríase despois no habitual.<ref name="HPAM"/> O físico [[William Thomson]], en 1898, calculou que o osíxeno que permanece no planeta ten só uns 400 ou 500 anos, baseándose no ritmo de uso dos combustibles fósiles na combustión.<ref>{{cita web|url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=EP18980730.2.105 |título=Papers Past — Evening Post — 30 July 1898 — A Startling Scientific Prediction |páxina-web=Paperspast.natlib.govt.nz |dataacceso=2 de xuño do 2015}}</ref><ref>{{cita novas|url=http://news.google.com/newspapers?nid=1982&dat=19010716&id=yCYiAAAAIBAJ&sjid=AaQFAAAAIBAJ&pg=5236,534844|xornal=The Evening News|título=The Oxygen Famine|data=16 de xullo de 1901|dataacceso=20 de xuño do 2015}}</ref>
 
En 1923, o científico estadounidense [[Robert Hutchings Goddard|Robert Goddard]] converteuse na primeira persoa en desenvolver un [[motor foguete]], que usaba [[gasolina]] como combustible e osíxeno líquido como [[oxidante]]. O 16 de marzo, fixo voar con éxito un pequeno foguete propulsado por combustible líquido durante 56&nbsp;m a 97&nbsp;km/h, en [[Auburn, Massachusetts]].<ref name="HPAM"/><ref>{{cita web|título=Goddard-1926|url=http://grin.hq.nasa.gov/ABSTRACTS/GPN-2002-000132.html|editorial=NASA|dataacceso=20 de xuño do 2015|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20151106093243/http://grin.hq.nasa.gov/ABSTRACTS/GPN-2002-000132.html|data-arquivo=606 de novembro de 2015|urlmorta=siyes}}</ref>
 
== Produción industrial ==
Os tratamentos son o suficientemente flexibles como para ser usados en hospitais, na vivenda do paciente ou, cada vez máis, con instrumentos móbiles. Así, as [[Tenda de osíxeno|tendas de osíxeno]] adoitábanse usar como suplementos de osíxeno, pero foronse substituindo polas [[Máscara de osíxeno|máscaras de osíxeno]] e as [[Cánula nasal|cánulas nasais]].<ref name="pmid18540928">{{cita publicación periódica|apelidos1=Sim|nome1=MA|apelidos2= Dean|nome2=P|apelidos3= Kinsella|nome3=J|apelidos4= Black|nome4= R|apelidos5= Carter|nome5= R|apelidos6= Hughes|nome6=M |título=Performance of oxygen delivery devices when the breathing pattern of respiratory failure is simulated |revista=Anaesthesia |volume=63 |número=9 |páxinas=938–40 |ano=2008 |pmid=18540928 |doi=10.1111/j.1365-2044.2008.05536.x}}</ref>
 
A [[medicina hiperbárica]] (de alta presión) usa cámaras especiais de osíxeno para aumentar a [[presión parcial]] do O<sub>2</sub> no paciente e, cando son necesarias, no persoal médico.<ref name="pmid8931286">{{cita publicación periódica|apelidos1=Stephenson|nome1=RN|apelidos2=Mackenzie|nome2=I|apelidos3=Watt|nome3=SJ|apelidos4=Ross|nome4=JA|título=Measurement of oxygen concentration in delivery systems used for hyperbaric oxygen therapy|revista=Undersea Hyperb Med|url=http://archive.rubicon-foundation.org/2245|volume=23|número=3|páxinas=185–8|ano=1996|pmid=8931286|data=|data-acceso=21 de xuño de 2015|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20110811175247/http://archive.rubicon-foundation.org/2245|dataarquivo=11 de agosto de 2011|urlmorta=siyes}}</ref> A [[intoxicación por monóxido de carbono]], a [[mionecrose]] (gangrena gaseosa) e a [[síndrome de descompresión]] ás veces trátanse con estes aparellos.<ref>{{cita web |url=http://www.uhms.org/Default.aspx?tabid=270 |título=Indications for hyperbaric oxygen therapy |páxina-web=Undersea and Hyperbaric Medical Society |dataacceso=20 de xuño do 2015|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20110525130923/http://www.uhms.org/Default.aspx?tabid=270|data-arquivo=25 de maio de 2011|urlmorta=siyes}}</ref> O aumento da concentración de O<sub>2</sub> nos pulmones axuda a desprazar o [[monóxido de carbono]] do hemogrupo da [[hemoglobina]].<ref>{{cita web|url=http://www.uhms.org/ResourceLibrary/Indications/CarbonMonoxidePoisoning/tabid/272/Default.aspx|título=Carbon Monoxide|páxina-web=Undersea and Hyperbaric Medical Society|dataacceso=22 de xullo de 2012|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20080725005744/http://www.uhms.org/ResourceLibrary/Indications/CarbonMonoxidePoisoning/tabid/272/Default.aspx|dataarquivo=25 de xullo de 2008|urlmorta=siyes}}</ref><ref name="pmid15233173">{{cita publicación periódica|apelidos1=Piantadosi|nome1=CA |título=Carbon monoxide poisoning |revista=Undersea Hyperb Med |volume=31 |número=1 |páxinas=167–77 |ano=2004 |pmid=15233173}}</ref> O osíxeno é tóxico para a [[Organismo anaerobio|bacteria anaerobia]] que causa a gangrena gaseosa, de maneira que aumentar a súa presión parcial axuda a acabar con elas.<ref>{{cita publicación periódica |apelidos1=Hart |nome1=GB |apelidos2=Strauss |nome2=MB |url=http://archive.rubicon-foundation.org/4428 |título=Gas Gangrene&nbsp;– Clostridial Myonecrosis: A Review |revista=J. Hyperbaric Med |volume=5 |número=2 |páxinas=125–144 |ano=1990 |data= |data-acceso=21 de xuño de 2015 |urlarquivo=https://web.archive.org/web/20110203090838/http://archive.rubicon-foundation.org/4428 |dataarquivo=03 de febreiro de 2011 |urlmorta=siyes }}</ref><ref>{{cita publicación periódica|apelidos1=Zamboni|nome1=WA|apelidos2=Riseman|nome2=JA|apelidos3=Kucan|nome3=JO|url=http://archive.rubicon-foundation.org/4431|título=Management of Fournier's Gangrene and the role of Hyperbaric Oxygen|revista=J. Hyperbaric Med|volume=5|número=3|páxinas=177–186|ano=1990|data=|data-acceso=21 de xuño de 2015|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20110203090958/http://archive.rubicon-foundation.org/4431|dataarquivo=03 de febreiro de 2011|urlmorta=siyes}}</ref> A síndrome de descompresión sucédelles aos mergulladores que saen demasiado rápido do mar, o que resulta na formación de burbullas de gas inerte, sobre todo nitróxeno, no seu sangue.<ref name="ECE510"/><ref>{{cita web |url=http://www.uhms.org/ResourceLibrary/Indications/DecompressionSickness/tabid/275/Default.aspx |título=Decompression Sickness or Illness and Arterial Gas Embolism |páxina-web=Undersea and Hyperbaric Medical Society |dataacceso=22 de xullo de 2012 |urlarquivo=https://web.archive.org/web/20080705210353/http://www.uhms.org/ResourceLibrary/Indications/DecompressionSickness/tabid/275/Default.aspx |dataarquivo=05 de xullo de 2008 |urlmorta=siyes }}</ref><ref>{{cita publicación periódica|apelidos=Acott |nome=C. |título=A brief history of diving and decompression illness |revista=South Pacific Underwater Medicine Society Journal |volume=29 |número=2 |ano=1999 |issn=0813-1988 |oclc=16986801}}</ref>
 
Tamén se usa osíxeno para pacientes que necesitan [[ventilación mecánica]], normalmente a concentracións superiores o 21 % atopado no aire ambiental. Por outra banda, o isótopo 15Ou usouse de forma experimental na [[PET|tomografía por emisión de positróns]].<ref>{{cita publicación periódica|título=Positron emission tomography with oxygen-15 of stunned myocardium caused by coronary artery vasospasm after recovery |pmc=483759 |nome=D.|apelidos=Agostini|nome2=H.|apelidos2=Iida|nome3= A.|apelidos3= Takahashi |revista=British Heart Journal |ano=1995 |volume=73 |número=1 |páxinas=69–72 |doi=10.1136/hrt.73.1.69 |pmid=7888266}}</ref>
Unha aplicación notable do O<sub>2</sub> como [[gas respirable]] de baixa presión atópase nos [[Traxe espacial|traxes espaciais]] modernos, que envolven o corpo dos seus ocupantes con aire presurizado. Estes dispositivos usan osíxeno case puro a unha presión de ao redor dun terzo da común, resultando nunha presión parcial normal no O<sub>2</sub> do sangue. Este intercambio de osíxeno de alta concentración para unha baixa presión é necesario para manter a flexibilidade dos traxes espaciais.<ref name="pmid11541018">{{cita publicación periódica|apelidos1=Morgenthaler|nome1= GW|apelidos2= Fester|nome2= DA|apelidos3= Cooley|nome3=CG| título=As assessment of habitat pressure, oxygen fraction, and EVA suit design for space operations|revista=Acta Astronaut|volume= 32|número=1|páxinas=39–49|ano=1994|pmid=11541018|doi=10.1016/0094-5765(94)90146-5}}</ref><ref name="pmid2730484">{{cita publicación periódica|apelidos1=Webb|nome1=JT|apelidos2= Olson|nome2=RM|apelidos3= Krutz|nome3=RW|apelidos4= Dixon|nome4=G|apelidos5= Barnicott|nome5=PT|título=Human tolerance to 100% oxygen at 9.5 psia during five daily simulated 8-hour EVA exposures|revista=Aviat Space Environ Med|volume=60|número=5|páxinas=415–21|ano=1989|pmid=2730484}}</ref>
 
Os [[buceo|mergulladores]] e os tripulantes de [[submarino]]s tamén usan O<sub>2</sub> artificialmente proporcionado, pero a maioría usan unha presión normal ou unha mestura de osíxeno e aire. O uso de O<sub>2</sub> puro ou case puro en mergullo a presións por encima do nivel do mar limítase xeralmente aos descansos, descompresións e tratamentos de urxencia a relativamente pouca profundidade (~6 metros ou menos). O mergullo a maior profundidade require unha dilución significativa de O<sub>2</sub> con outros gases, como nitróxeno ou helio, para axudar a previr a [[toxicidade do osíxeno]].<ref name="Acott">{{cita publicación periódica|apelidos=Acott|nome=C.|título=Oxygen toxicity: A brief history of oxygen in diving|revista=South Pacific Underwater Medicine Society Journal|volume=29|número=3|ano=1999|issn=0813-1988|oclc=16986801|url=http://archive.rubicon-foundation.org/6014|data=|data-acceso=21 de xuño de 2015|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20101225073221/http://archive.rubicon-foundation.org/6014|dataarquivo=25 de decembro de 2010|urlmorta=siyes}}</ref><ref name="Longphre">{{cita publicación periódica|apelidos=Longphre|nome=J. M.|apelidos2=Denoble|nome2=PJ|apelidos3=Moon|nome3=RE|apelidos4=Vann|nome4=RD|apelidos5=Freiberger|nome5=JJ|título=First aid normobaric oxygen for the treatment of recreational diving injuries|revista=Undersea Hyperb Med.|volume=34|número=1|páxinas=43–49|ano=2007|issn=1066-2936|oclc=26915585|pmid=17393938|url=http://archive.rubicon-foundation.org/5514|data=|data-acceso=21 de xuño de 2015|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20080613163501/http://archive.rubicon-foundation.org/5514|dataarquivo=13 de xuño de 2008|urlmorta=siyes}}</ref>
 
Os escaladores de montaña e os que viaxan en [[Avión (medio de transporte)|avións]] non presurizados ás veces teñen un suplemento de O<sub>2</sub>.{{Efn|A razón é que, incrementando a proporción de osíxeno no gas respiratorio a baixa presión, aumenta a presión parcial do O<sub>2</sub> inspirado ata preto da do nivel do mar.|group=lower-alpha}} Os pasaxeiros de avións comerciais (presurizados) teñen un fornecemento de O<sub>2</sub> para urxencias, que se lles pon automaticamente á súa disposición en caso de despresurización da cabina. Unha perda repentina de presión na cabina activa [[xerador químico de osíxeno|xeradores químicos de osíxeno]] sobre cada asento e fanse caer [[máscara de osíxeno|máscaras de osíxeno]]. Ao tirar da máscara para comezar o fluxo de osíxeno, tal e como indican as instrucións de seguridade, fórzanse as limaduras de ferro no [[clorato de sodio]] dentro do recipiente. Prodúcese, entón, un chorro constante de osíxeno debido á [[reacción exotérmica]].<ref name="NBB301"/>
 
O osíxeno, como substancia cun suposto efecto eufórico suave, ten unha historia de uso recreativo en [[deporte]]s e [[bar de osíxeno|bares de osíxeno]]. Estes son establecementos que apareceron en [[Xapón]], [[California]] e [[Las Vegas, Nevada|Las Vegas]] a finais dos anos 1990 que ofertan exposicións a niveis de O<sub>2</sub> superiores ao normal a cambio dunha determinada tarifa.<ref name="FDA-O2Bars">{{cita web|url=http://www.fda.gov/Fdac/features/2002/602_air.html|título=Oxygen Bars: Is a Breath of Fresh Air Worth It?|apelidos=Bren|nome=Linda|páxina-web=FDA Consumer magazine|editorial=U.S. Food and Drug Administration|data=2002|dataacceso=22 de xullo de 2012|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20071018041754/http://www.fda.gov/Fdac/features/2002/602_air.html|dataarquivo=18 de outubro de 2007|urlmorta=siyes}}</ref> Os atletas profesionais, especialmente en [[fútbol americano]], tamén saen do campo en ocasións, durante os descansos, para poñerse máscaras de osíxeno e obter unha estimulación no seu xogo. O efecto farmacolóxico é dubidoso e o [[efecto placebo]] é a explicación máis factible.<ref name="FDA-O2Bars"/> Existen estudos que apoian esa estimulación con mesturas de O<sub>2</sub> enriquecido, pero só se se inhalan ''durante'' o exercicio aerobio.<ref>{{cita web|url=http://www.pponline.co.uk/encyc/ergogenic-aids-can-increasing-oxygen-levels-improve-sports-performance-95|título=Ergogenic Aids|dataacceso=22 de xullo de 2012|páxina-web=Peak Performance Online|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20070928051412/http://www.pponline.co.uk/encyc/1008.htm|dataarquivo=28 de setembro de 2007|urlmorta=siyes}}</ref>
 
=== Industria ===
=== Toxicidade ===
{{Artigo principal|Efecto de Paul Bert}}
[[Ficheiro:Symptoms of oxygen toxicity-gl.svg|miniatura|esquerda|Os principais síntomas da toxicidade do osíxeno.<ref>{{cita publicación periódica|apelidos1=Dharmeshkumar|nome1=N |apelidos2=Ashish |nome2=Goel |nome3=SB|apelidos3=Agarwal|nome4=Praveenkumar|apelidos4= Garg |nome5=Krishna K|apelidos5= Lakhani |título=Oxygen Toxicity |revista=Indian Academy of Clinical Medicine|volume=4 |número=3 |páxinas=234 |ano=2003 |url=http://medind.nic.in/jac/t03/i3/jact03i3p234.pdf|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20150922093352/http://medind.nic.in/jac/t03/i3/jact03i3p234.pdf|data-arquivo=22 de setembro de 2015|urlmorta=siyes|data-acceso=28 de xuño de 2015}}</ref>]]
[[Ficheiro:Scuba-diving.jpg|miniatura|A toxicidade do osíxeno ten lugar cando os pulmóns toman unha [[presión parcial]] do O<sub>2</sub> maior do normal, o que pode suceder durante o [[mergullo]].]]
O osíxeno gaseoso pode ser [[toxicidade|tóxico]] a [[presión parcial|presións parciais]] elevadas, producindo [[convulsión]]s e outros problemas de saúde.<ref name="Acott" />{{Efn|Xa que a presión parcial do O<sub>2</sub> é a proporción de O<sub>2</sub> multiplicado pola presión total, a elevada presión parcial pode ocorrer ben por unha alta concentración de O<sub>2</sub> no gas respiratorio, ben pola alta presión do gas ou por unha combinación de ambas.|group=lower-alpha}}<ref name="ECE511">{{Harvnb|Cook|Lauer|1968|p=511}}</ref> A toxicidade xeralmente comeza a aparecer con presións parciais de máis de 50 k[[Pascal (unidade)|Pa]] ou 2,5 veces a presión parcial do O<sub>2</sub> a nivel do mar (21 kPa; igual a ao redor do 50 % da composición do osíxeno a presión normal). Isto non resulta un problema excepto para pacientes con [[ventilación mecánica]], debido a que o gas administrado a través das máscaras de osíxeno componse típicamente de só un 30 %-50 % de O<sub>2</sub> por volume (sobre 30 kPa a presión normal), aínda que estas cifras varían sensiblemente dependendo do tipo de máscara.<ref name="NBB299"/>
Durante un tempo, os [[Parto pretermo|bebés prematuros]] colocábanse en incubadoras que contiñan aire rico en O<sub>2</sub>, pero esta práctica cesou despois de que algúns destes nenos perdesen a visión.<ref name="NBB299"/><ref name="pmid9603802">{{cita publicación periódica|apelidos=Drack|nome= AV |título=Preventing blindness in premature infants |revista=N. Engl. J. Med. |volume=338 |número=22 |pages=1620–1 |ano=1998 |pmid=9603802 |doi= 10.1056/NEJM199805283382210}}</ref>
 
A respiración de O<sub>2</sub> puro en aplicacións espaciais, como nalgúns traxes aeroespaciais modernos ou en naves pioneiras como a [[Nave Apollo|Apollo]], non causa danos debido ás baixas presións totais utilizadas. No caso dos traxes, a presión parcial do O<sub>2</sub> no gas respiratorio atópase, en xeral, sobre 30 kPa (1,4 veces o normal) e a presión parcial resultante no sangue arterial do astronauta só está marxinalmente por encima do normal ao nivel do mar.<ref name="pmid11541018"/><ref>{{cita web|apelidos = Wade|nome = Mark|ano = 2007|urlmorta = siyes|título = Space Suits|páxina-web = Encyclopedia Astronautica|dataacceso = 28 de xuño do 2015|url = http://www.astronautix.com/craftfam/spasuits.htm|url-arquivo = https://web.archive.org/web/20071213122134/http://www.astronautix.com/craftfam/spasuits.htm|dataarquivo = 13 de decembro de 2007}}</ref>
 
A toxicidade do osíxeno para os pulmóns e o [[sistema nervioso central]] tamén pode darse no mergullo profundo e no [[mergullo profesional]].<ref name="NBB299"/><ref name="Acott"/> A respiración prolongada dunha mestura de aire cunha presión parcial de O<sub>2</sub> maior a 60 kPa pode chegar a producir unha [[fibrose pulmonar]] permanente.<ref name="BMJ">{{cita publicación periódica|apelidos=Wilmshurst|nome= P |título=Diving and oxygen |revista=BMJ |volume=317 |número=7164 |páxinas=996–9 |ano=1998 |pmid=9765173 |pmc=1114047 |doi=10.1136/bmj.317.7164.996}}</ref>
149.640

edicións