Diferenzas entre revisións de «Fonética»

sen resumo de edición
A '''Fonética''' é a disciplina da Lingüística que estuda a producciónprodución, as calidades físicas e a percepción dos [[son]]s dunha lingua, en canto realidades físicas concretas. A Fonética persegue o coñecemento do son lingüístico en xeral.
 
Tanto a [[Fonoloxía]] como a Fonética teñen como obxecto de estudo os aspeitosaspectos sonoros do [[signo lingüístico]] e o nome das dúas deriva da palabra grega ''phonos'' ("voz" ou "son"). A Fonoloxía estuda os sons desde o punto de vista da [[lingua]], do [[sistema]], da [[forma lingüística|forma]]. Para a Fonoloxía o son é unha unidade de lingua virtual, relevante e significativa que posúe un valor determinado. Sen embargo, as unidades da Fonoloxía, os [[fonema]]s, son abstractas, son sons inmateriais que son recoñecidos no seo dunha [[comunidade de fala]]. A Fonética estuda o son como parte da [[fala]] e define unidades [[actualización|actualizadas]] (isto é, efectivamente realizadas). As unidades da fonética, os sons, pódense definir por medios físicos.
 
:Por exemplo, nas palabras ''vai'' e ''avó'' as [[consoantes]] son distintas do punto de vista [[articulación|articulatorio]] e das características físicas, pois aindaaínda que as dúas son [[bilabial|bilabiais]] e [[sonoro|sonoras]], a primeira é [[oclusiva]] e a segunda [[fricativa]]. Son foneticamente dous sons diferentes. Sen embargo, desde o punto de vista do sistema do galego esta diferenza non é distintiva e polo tanto ambas as dúas realizacións realizan un único fonema desde o punto de vista da fonoloxía. Noutros idiomas a distinción si podería ser pertinente. Así, por exemplo, a distinción entre e [[aberto]] e e [[fechado]] é estudada pola Fonoloxía en galego, pois hai palabras como presa (apuro e barraxe) que se diferencian por ese fonema, pero non o é en español, onde só é obxecto de descrición fonética.
 
Porén, ambas as dúas disciplinas están interconectadas, porque sen a Fonoloxía non se podería descobrirdescubrir o verdadeiramente sistemático da lingua e sen a fonética a fonoloxía non se podería ter desenvolvido. Encanto a Fonética se ocupa de todas as variacións e de todas as posibilidades que ofrece a [[materia]] fónica, a Fonoloxía ocúpase dos sons que posúen un valor diferenciador de [[significado]]s.
 
A Fonética manexa procedimentos físicos de medición de son.
 
O estudo do medio fónico pódese levar a cabo desde tres puntos de vista:
* auditivo, que estuda o modo como é que o ouvido e o cérebro do ouvinte percebenperciben e identifican os sons da fala;
* acústico, que estuda a estrutura física do sons da fala, isto é, as propiedades das ondas sonoras;
* articulatorio ou fisiolóxico, que se ocupa do aparello fonador e do modo mediante o cal producimos sons. É o punto de vista con maior tradición.
=== Fonética articulatoria ===
 
DescrebeDescribe as posicións que se adoptan na articulación dos sons para modiicar a saída do ar. Non só se descrebendescriben os sons, senón que se lles asignan rasgostrazos segundo o modo e loo lugar da articulación. O principal método usado é a auto-observación, pero teñen aparecido outros, entre os que destacan:
 
* a palatografía: créase un padal artificial, que tras ser recobertorecuberto por un pó coloreado que reacionareacciona ao reciberrecibir humidade, introdúcese da boca do voluntario. Serve fundamentalmente para recoñecer os sons palatais.
* o linguograma: introdución na boca dun padal artificial que colorea a lingua. Permite recoñecer os sons linguais.
* a plastografía: conxunto de fíos de estaño delgados ligados á dentadura que se curvan coa elevación da lingua e toman a súa forma. Permiten obter o perfil da lingua e, por medio dela, unha imaxe da forma da cavidade bucal diante e detrás da zona de articulación.
* os raiox X. Sácanse fotos do movemento das cordas vocais utilizando cámaras de gran velocidade.
 
Un dos intereses da Fonética Articulatoria actual é a determinación da forma e o volume dos resonadoresresoadores que se forman na cavidade bucal na realización das diferentes articulacións.
 
=== Fonética acústica ===
 
A Fonética Acústica estuda os componentescompoñentes das [[ondas]] complexas dos sons articulados e busca caiscales son os imprescindíbeisimprescindibeis. Usa ou ten usado algunhas destas técnicas:
* a quinografía. É un cilindro rotatorio envolto en papel no que incide un estilete movido polas vibracións da voz.
* o oscilógrafo ou osciloscopio, que converte a onda sonora en onda laminosa por medio de tubos catódicos.
* o espectógrafo ou sonógrafo, que volve a fala visíbel: os sons aparecen en bandas delimitadas e diferenzadasdiferenciadas. Conta cun sistema de filtros situados unsauns a continuación de outros. Cada un dos filtros só reacciona diante de certo tipo de frecuencia. permitePermite analizar os sons nos seus componentescompoñentes ou formatesformantes.
Hoxe en día estes aparellos son substituídos ou complementados por computadores e software.
 
A Fonética Acústica descrebedescribe esencialmente o timbre e o ton fundamentais máis os seus harmónicos. Por exemplo as [[vogal|vocais]] [a] e [e] poden ter o mesmo ton, mais os seus harmónicos son distintos.
 
== Transcrición fonética ==
 
A transcrición fonética é a representación por meiomedio de signos gráficos dos sons efectivamente realizados. O alfabeto máis extendido a nível mundial é o [[Alfabeto Fonético Internacional]], ou AFI, cuxa primeira versión apareceu en 1888 auspiciada pola International Phonetic Association (Asociación Fonética Internacional ou IPA, siglas que tamén se usan para referirse ao alfabeto mesmo). Para o galego usou-seusouse até hai pouco unha adaptación do alfabeto fonético da ''Revista de Filología Española''. Os sons transcrébensetranscríbense entre corchetes.
 
[[Category:fonética]]