Diferenzas entre revisións de «Feliciana Enríquez de Guzmán»

sen resumo de edición
{{WikificarBiografía}}
'''Feliciana Enríquez de Guzmán,''' nada en [[Sevilla]] no [[1569]] e finada no [[1644]], foi unha dramaturga e poeta española do [[Século de Ouro]].
{{ortografía}}
{{títulos}}
{{sen notas}}
{{autotrad}}
 
{{biografía}}
'''Feliciana Enríquez de Guzmán,''' nada en [[Sevilla]] no [[1569]] e finada no [[1644]], foi unha dramaturga e poeta española do [[Século de Ouro]]
 
== Vida ==
Temos poucos datos sobre a súa vida, salvo que tivo dúas irmás, ámbalas dúas monxas no convento de Santa Ynés de Sevilla, a quen dedica a primeira parte da súa obra principal, ''[[Tragicomedia de los jardines y campos Sabeos]]''. A segunda parte a dedica aao seu segundo marido, Francisco de León Garavito. O seu primeiro marido foi Cristóbal Ponce de Solís y Farfán, que fundou unha capelanía da que ela foi patronapatroa.<ref>{{Cita web |título=Feliciana Enríquez de Guzmán en escritoras.com |url=https://escritoras.com/escritoras/Feliciana-Enriquez-de-Guzman |páxina-web=escritoras.com |data-acceso=2019-10-21/10/2019 |lingua=es-ES}}</ref> As cláusulas do seu [[testamento]] mostran unha personalidade forte, piadosa e atenta cos máis necesitados. Non se ten a certezaseguridade de que sexa certa a historia, que recolleu [[Lope de Vega]] na [[Silva (estrofa)|silva]] 3.ª do seu ''[[Laurel de Apolo]]''.<ref>{{Cita web |nome=Javier |apelidos=Huerta Calvo |título=Feliciana Enríquez de Guzmán. Real Academia de la Historia |url=http://dbe.rah.es/biografias/6675/feliciana-enriquez-de-guzman |páxina-webeditorial=dbe.rah.es[[Real Academia da Historia]] |data-acceso=21-/10-/2019}}</ref> Nela fai alusión ás aventuras dunha tal dona Feliciana que estudou na [[Universidade de Salamanca]] disfrazada de home<ref name=":0">{{Cita web |título=Personajes históricos de la Universidad de Salamanca. Feliciana Enríquez de Guzmán. Sala de Prensa |url=https://saladeprensa.usal.es/node/114634 |páxina-webeditorial=saladeprensa.usal.esUniversidade de Salamanca |data-acceso=2019-10-21/10/2019}}</ref> e no seu terceiro ano namorouse dun estudante (probablemente o seu segundo marido), graduándose en [[teoloxía]] e [[astroloxía]]. Descuberta, tivo que declarar o seu sexo e volver a Sevilla, o que parece case un dos argumentos do propio Lope, quen non simpatizaba coas ideas dramáticas da autora, pero si coa dama en persoa, como adoitaba:
 
: ''Mentindo o seu nome/ e transformada en home,/ oíu Filosofía / e, por curiosidade, Astroloxía [...] / E, daquela científica academia / mereceu os loureiros con que premia, / non doutra sorte que a Platón divino/ aquela celebrada Mantinea / que en forma de home a Grecia veu [...] / tan bizarro galán e xentil home, / que, con notable graza entretiña / damas que, con amores e desvelos / a unhas daba favores e a outros celos / facendo que morresen na fonte / que de Narciso, polo seu erro, noméase / namoradas da súa propia sombra.''<ref>''Cf''. Cayetano Alberto de la Barrera, "Feliciana Enríquez de Guzmán", no seu [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/catalogo-bibliografico-y-biografico-del-teatro-antiguo-espanol-desde-sus-origenes-hasta-mediados-del-siglo-xviii--0/html/fef7c9f2-82b1-11df-acc7-002185ce6064_44.html ''Catálogo bibliográfico y biográfico del teatro antiguo español: desde sus orígenes hasta mediados del Siglo XVIII'']</ref>
 
Con todo, o feito está autentificado por un discípulo de Lope, [[Tirso de Molina]] –Gabriel Téllez-, quen aludiu a el na súa obra ''El'' ''amor médico'':<ref>{{Cita web |título=El amor médico / Tirso de Molina; edición de B. Oteiza. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |url=http://www.cervantesvirtual.com/obra/el-amor-medico--1/ |páxina-web=www.cervantesvirtual.com |data-acceso=2019-10-21/10/2019}}</ref> "Sempre han de estar as mulleres / sen pasar a raia estreita / da agulla e a almohadilla? / Celebre algunha Sevilla / que nas ciencias aproveita"; o argumento desta obra é similar, se ben fai estudar á protagonista en Coimbra, en lugar de en Salamanca.
 
Tamén parece que estaría inspirado en dona Feliciana o argumento da peza de [[Antonio Mira de Amescua]] ''La Fénix de Salamanca'',<ref>{{Cita web |título=La Fénix de Salamanca / Antonio Mira de Amezcua. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/la-fenix-de-salamanca--0/html/fee8ef04-82b1-11df-acc7-002185ce6064_1.htm#I_1_ |páxina-web=www.cervantesvirtual.com |data-acceso=21/10/2019}}</ref> cuxa protagonista, vestida de home, burla as prohibicións da época que impedían facer estudos universitarios ás mulleres.
 
== Obra ==
A súa obra principal foi ''Tragicomedia de los jardines y campos sabeos, primera y segunda parte, con diez coros y cuatro entreactos'' (Coimbra: Jácome Carvalho, 1624, a primeira parte; Lisboa: Pedro Crasbeeck, 1624, a segunda; aínda que hai reimpresións posteriores). Está dividida en dúas partes, compostas cada unha de cinco actos en versos polimétricos. Engade dous divertidos entremeses para cada parte en prosa e verso, dez coros un para cada acto, dous prólogos en verso, poemas dedicatorios, un [[caligrama]] co nome do seu amado e unha premática burlesca contra os malos poetas.<ref>{{Cita web |título=Los entreactos de Feliciana Enríquez de Guzmán: el teatro profano, ed. de Julio Vélez Sainz y Gemma Rodríguez Ibarra CORTBE |url=http://betawebs.net/corpus-dramaturgas/?q=node/65 |páxina-web=betawebs.net |data-acceso=2019-10-21/10/2019}}</ref> O seu prólogo, en verso solto, teoriza sobre o teatro e é importante porque nel se opón radicalmente á ''Arte nuevo de hacer comedias'' (1609) de Lope de Vega e, segundo observa don [[Marcelino Menéndez Pelayo|Marcelino Menéndez e Pelayo]] na súa ''Historia de las ideas estéticas en España'', cap. X, ao contrario que os outros neoclásicos españois do século XVI "deu tanta importancia á unidade de lugar como á de tempo"; tamén fai unha crítica ás comedias da súa época nunha ''Carta ejecutoria'' con que conclúe a traxicomedia, que ten un argumento propio dun [[libro de cabalarías]]. Os entreactos en prosa, titulados ''Las gracias mohosas'', en que prefigura o feísmo [[Expresionismo|expresionista]] de [[Ramón María del Valle-Inclán|Valle-Inclán]] facendo desfilar ridículos pretendentes a unhas damas non menos ridículas son o máis orixinal.
 
Outras comedias súas non se atoparon, aínda que consta que escribiu ademais unha peza titulada ''Las doncellas de Simancas''. Como poeta é moi destra e ben inspirada, de feito mereceu -por iso- os eloxios do propio Lope de Vega. Na súa comedia inclúe un complexísimo ''[[Labirinto]]'' que contén unha homenaxe cifrada ao seu segundo marido. Recolléronse, entre outros poemas, unhas décimas que incluíu nunha obra do seu segundo marido, ''Información en Derecho por la puríssima y limpíssima Concepción de la Virgen María'' (1625), o soneto ''asAs Bodas de Maya y Clarisel'', a xa mencionada ''Censura de las antiguas comedias españolas'' en verso solto e o [[madrigal]] ''El sueño de Gelita''.<ref name=":0" />
 
En 2012 a profesora Piedad Bolaños Donoso publicou o libro ''Doña Feliciana Enríquez de Guzmán.'' ''Crónica de un fracaso vital (1569-1644)'', un estudio, básicamentebasicamente biográfico, que se completa co perfil cultural da autora da Tragicomedia de los jardines y campos sabeos, no que se ofrece un complexo entramado da vida e a obra de dona Feliciana.''<ref>{{Cita publicación periódica |título=Piedad Bolaños, Doña Feliciana Enríquez de Guzmán. Crónica de un fracaso vital (1569-1644), Sevilla, Universidad de Sevilla, 2012, 376 pp. |url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5804225|revista=Pygmalion: Revista de teatro general y comparado |data=2014 |ISSN=2171-3820 |páxina=203–207 |número=6 |nome=Julio |apelidos=Vélez-Sainz}}</ref>
 
== Notas ==
{{Listaref|30em}}
 
== EnlacesVéxase externostamén ==
=== Ligazóns externas ===
*{{Cita publicación periódica|url=http://hemerotecadigital.bne.es/issue.vm?id=0003824608&page=40&search=%22Feliciana+Enr%C3%ADquez+de+Guzmán%22&lang=es|título=Comediantes del siglo de Oro La Amantis|apelidos=Díaz de Escobar|nome=Narciso|número=11|data-acceso=17 de diciembre de 2017|doi=|PMID=}}
* {{Cita publicación periódica |url=http://hemerotecadigital.bne.es/pdfissue.rawvm?queryid=id:00005426970003824608&langpage=en40&logsearch=00000000-00000-00001/%22Feliciana+Enr%C3%ADquez+de+Guzmán%22&lang=es |título=OtrosComediantes documentos-Méritodel siglo de laOro La Amantis obra|apelidos=Díaz de Escobar |nome=Narciso |número=13.92611 |data-acceso=17 de diciembredecembro de 2017|doi=|PMID=}}
* {{Cita publicación periódica |url=http://hemerotecadigital.bne.es/pdf.raw?query=id:0000542697&lang=en&log=00000000-00000-00001/ |título=Otros documentos-Mérito de la obra |número=13.926 |data-acceso=17 de decembro de 2017}}
* [http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000170890&page=1 Papeles varios]. Biografías e versos nos que participa Feliciana Enríquez de Guzmán xunto con outros autores.
*{{Cita publicación periódica|url=http://hemerotecadigital.bne.es/details.vm?o=&w=Feliciana+Enr%C3%ADquez+de+Guzmán&f=text&t=%2Bcreation&l=600&l=700&lang=es&s=32|título=Bajo los austrias. La mujer española en la minerva literaria|apelidos=Pérez de Guzmán|nome=Juan|número=118|data-acceso=17 de diciembre de 2017|doi=|PMID=}}
* {{Cita publicación periódica |url=http://hemerotecadigital.bne.es/details.vm?o=&w=Feliciana+Enr%C3%ADquez+de+Guzmán&f=text&t=%2Bcreation&l=600&l=700&lang=es&s=5132 |título=Bajo los austrias. La Bellamujer española en la minerva literaria Amantis|apelidos=DíazPérez de EscobarGuzmán |nome=NarcisoJuan |número=451118 |data-acceso=17 de diciembredecembro de 2017|doi=|PMID=}}
* {{Cita publicación periódica |url=http://hemerotecadigital.bne.es/issuedetails.vm?ido=0003824608&pagew=40&search=%22FelicianaFeliciana+Enr%C3%ADquez+de+Guzmán&f=text&t=%222Bcreation&l=600&l=700&lang=es&s=51 |título=Comediantes del siglo de Oro La Bella Amantis |apelidos=Díaz de Escobar |nome=Narciso |número=11451 |data-acceso=17 de diciembredecembro de 2017|doi=|PMID=}}
* {{Cita publicación periódica |url=http://pares.mcu.es/ParesBusquedas/servlets/ImageServlet?accion=41&txt_id_imagen=1&txt_rotar=0&txt_contraste=0&txt_zoom=10&appOrigen=&cabecera=N |título=Archivo General de Indias|apelidos=|nome=|data-acceso=|doi=|PMID=}}.{{dead link}}  Expediente de información e licenza de pasaxeiro a indias de Francisco José de Villavicencio, conde de Cañete do Piñeiral, a Perú, con únaasuna serie de persoas entre elas Feliciana Enríquez de Guzmán.
{{control de autoridades}}
{{ORDENAR:Enriquez}}
 
[[Categoría:Nados en 1569]]
[[Categoría:Finados en 1644]]
[[Categoría:Nados en Sevilla]]
{{sencat}}
184.675

edicións