Diferenzas entre revisións de «Feliciana Enríquez de Guzmán»

Arranxos varios
(Arranxos varios)
 
{{biografía}}
'''Feliciana Enríquez de Guzmán,''' nada en [[Sevilla]] no [[1569]] e finada no [[1644]], foi unha dramaturga e poeta española dosdo [[Século de Ouro|Séculos]] XVI e XVII
 
== Vida ==
Temos poucos datos sobre a súa vida, salvo que tivo dúas irmás, ámbalas dúas monxas no convento de Santa InésYnés de Sevilla, a quen dedica a primeira parte da súa obra principal, ''[[Tragicomedia de los jardines y campos Sabeos]]''. A segunda parte a dedica a seu segundo marido, D. Francisco de León Garavito. O seu primeiro marido foi D Cristóbal Ponce de Solís y Farfán, que fundou unha capelanía da que ela foi patrona.<ref>{{Cita web|título=Feliciana Enríquez de Guzmán en escritoras.com|url=https://escritoras.com/escritoras/Feliciana-Enriquez-de-Guzman|páxina-web=escritoras.com|data-acceso=2019-10-21|lingua=es-ES}}</ref> As cláusulas do seu testamento mostran unha personalidade forte, piadosa e atenta cos máis necesitados. Non se ten a certeza de que sea certa a historia, que recolleu [[Lope de Vega]] na [[silva]] 3.ª do seu ''[[Laurel de Apolo]]''.<ref>{{Cita web|título=Feliciana Enríquez de Guzmán. Real Academia de la Historia|url=http://dbe.rah.es/biografias/6675/feliciana-enriquez-de-guzman|páxina-web=dbe.rah.es|data-acceso=21-10-2019}}</ref> Nela fai alusión ás aventuras dunha tal dona Feliciana que estudou na [[Universidade de Salamanca]] disfrazada de home<ref name=":0">{{Cita web|título=PERSONAJES HISTÓRICOS DE LA UNIVERSIDAD DE SALAMANCA. FELICIANA ENRÍQUEZ DE GUZMÁN. Sala de Prensa|url=https://saladeprensa.usal.es/node/114634|páxina-web=saladeprensa.usal.es|data-acceso=2019-10-21}}</ref> e no seu terceiro ano namorouse dun estudiante (probablemente o seu segundo marido), graduándose en teoloxía e astroloxía. Descuberta, tivo que declarar o seu sexo e volver a Sevilla, o que parece case un dos argumentos do propio Lope, quen non simpatizaba coas ideas dramáticas da autora, pero si coa dama en persoa, como adoitaba:
 
: Mentindo o s''e''u nome/ e transformada en home,/ oíu Filosofía / e, por curiosidade, Astroloxía [...] / E, daquela científica academia / mereceu os loureiros con que premia, / non doutra sorte que a Platón divino/ aquela celebrada Mantinea / que en forma de home a Grecia veu [...] / tan bizarro galán e xentil home, / que, con notable graza entretiña / damas que, con amores e desvelos / a unhas daba favores e a outros celos / facendo que morresen na fonte / que de Narciso, polo seu erro, noméase / namoradas da súa propia sombra.<ref>''Cf''. Cayetano Alberto de la Barrera, "Feliciana Enríquez de Guzmán", en su ''Catálogo bibliográfico y biográfico del teatro antiguo español: desde sus orígenes hasta mediados del Siglo XVIII'': http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/catalogo-bibliografico-y-biografico-del-teatro-antiguo-espanol-desde-sus-origenes-hasta-mediados-del-siglo-xviii--0/html/fef7c9f2-82b1-11df-acc7-002185ce6064_44.html</ref>
 
Con todo, o feit''o'' está autentificado por un discípulo de Lope, [[Tirso de Molina]] –Gabriel Téllez-, quen aludiu a el nona súa obra ''El'' ''amor médico'':<ref>{{Cita web|título=El amor médico / Tirso de Molina; edición de B. Oteiza. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra/el-amor-medico--1/|páxina-web=www.cervantesvirtual.com|data-acceso=2019-10-21}}</ref> "Sempre han de estar as mulleres / sen pasar a raia estreita / da agulla e a almohadilla? / Celebre algunha Sevilla / que nas ciencias aproveita"; o argumento desta obra é similar, se ben fai estudar á protagonista en Coimbra, en lugar de en Salamanca. Tamén parece que estaría inspirado en dona Feliciana o argumento da peza de Antonio Mira de Amescua ''La Fénix de Salamanca''<ref>{{Cita web|título=La Fénix de Salamanca / Antonio Mira de Amezcua. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/la-fenix-de-salamanca--0/html/fee8ef04-82b1-11df-acc7-002185ce6064_1.htm#I_1_|páxina-web=www.cervantesvirtual.com|data-acceso=2019-10-21}}</ref>, cuxa protagonista, vestida de home, burla as prohibicións da época que impedían facer estudos universitarios ás mulleres. O caso é que, tras varios fracasos sentimentais, Feliciana Enríquez de Guzmán casou dúas veces, a primeira con Cristóbal Ponce de Solís e Farfán -fundador dunha capellanía da que a súa muller foi patroa- e a segunda en 1619 cun famoso avogado, Francisco de León Garavito, que segundo parece a fixo moi feliz e de quen en 1630 xa era viúva.
 
Tamén parece que estaría inspirado en dona Feliciana o argumento da peza de [[Antonio Mira de Amescua]] ''La Fénix de Salamanca''<ref>{{Cita web|título=La Fénix de Salamanca / Antonio Mira de Amezcua. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/la-fenix-de-salamanca--0/html/fee8ef04-82b1-11df-acc7-002185ce6064_1.htm#I_1_|páxina-web=www.cervantesvirtual.com|data-acceso=2019-10-21}}</ref>, cuxa protagonista, vestida de home, burla as prohibicións da época que impedían facer estudos universitarios ás mulleres.
 
== Obra ==
ImprimiuA asea súaobra principal foi ''TraxicomediaTragicomedia dosde xardínslos ejardines y campos sabédevos''sabeos, -primeiraprimera ey segunda parte-, con dezdiez coros ey catrocuatro entreactos'' (Coimbra: Jácome Carvalho, 1624, a primeira parte; Lisboa: Pedro Crasbeeck, 1624, a segunda; ainda que hai reimpresións posteriores). Esta pezaEstá estabadividida dedicada aen dúas irmáspartes, monxascompostas quecada estabanunha de cinco actos en versos polimétricos. Engade dous divertidos entremeses para cada parte en prosa e verso, dez coros un nopara conventocada acto, dous prólogos en verso, poemas dedicatorios, un caligrama co nome do seu amado e unha premática burlesca contra os malos poetas.<ref>{{Cita web|título=Los entreactos de SantaFeliciana InésEnríquez de SevillaGuzmán: el teatro profano, ed. de Julio Vélez Sainz y Gemma Rodríguez Ibarra CORTBE|url=http://betawebs.net/corpus-dramaturgas/?q=node/65|páxina-web=betawebs.net|data-acceso=2019-10-21}}</ref> O seu prólogo, en verso solto, teoriza sobre o teatro e é importante porque nel se opón radicalmente á ''Arte novanuevo de facerhacer comedias'' (1609) de [[Lope de Vega]] e, segundo observa don [[Marcelino Menéndez Pelayo|Marcelino Menéndez e Pelayo]] na súa ''Historia das ideas estéticas en España'', cap. X, ao contrario que os outros neoclásicos españois do século XVI "deu tanta importancia á unidade de lugar como á de tempo"; tamén fai unha critica ás comedias da súa época nunha ''Carta executoria'' con que conclúe a traxicomedia, que ten un argumento propio dun libro de cabalarías. Os entreactos en prosa, titulados ''As grazas mohosas'', en que prefigura o feísmo [[Expresionismo|expresionista]] de [[Ramón María del Valle-Inclán|ValValle-Inclán]] facendo desfilar ridículos pretendentes a unhas damas non menos ridículas son o máis orixinal. Outras comedias súas non se atoparon, aínda que consta que escribiu ademais unha peza titulada ''As doncelas de Símancas''. Como poeta é moi destra e ben inspirada, de feito mereceu -por iso- os eloxios do propio [[Lope de Vega|Lope de Veiga]]. Na súa comedia inclúe un complexísimo ''[[Labirinto]]'' que contén unha homenaxe cifrada ao seu segundo marido. Recolléronse, entre outros poemas, unhas décimas que incluíu nunha obra do seu segundo marido, ''Información en Dereito pola puríssima e limpíssima Concepción da Virxe María'' (1625), o soneto ''As Vodas de Maya e Clarisel'', a xa mencionada ''Censura das antigas comedias españolas'' en verso solto e o precioso [[madrigal]] ''O soño de Gelita''.
 
Outras comedias súas non se atoparon, aínda que consta que escribiu ademais unha peza titulada ''Las doncellas de Simancas''. Como poeta é moi destra e ben inspirada, de feito mereceu -por iso- os eloxios do propio Lope de Vega. Na súa comedia inclúe un complexísimo ''[[Labirinto]]'' que contén unha homenaxe cifrada ao seu segundo marido. Recolléronse, entre outros poemas, unhas décimas que incluíu nunha obra do seu segundo marido, ''Información en Derecho por la puríssima y limpíssima Concepción de la Virgen María'' (1625), o soneto ''as Bodas de Maya y Clarisel'', a xa mencionada ''Censura de las antiguas comedias españolas'' en verso solto e o [[madrigal]] ''El sueño de Gelita''.<ref name=":0" />
== Notas ==
{{Listaref}}
 
En 2012 a profesora Piedad Bolaños Donoso publicou o libro ''Doña Feliciana Enríquez de Guzmán.'' ''Crónica de un fracaso vital (1569-1644), un estudio, básicamente biográfico, que se completa co perfil cultural da autora da Tragicomedia de los jardines y campos sabeos, no que se ofrece un complexo entramado da vida e a obra de dona Feliciana.''<ref>{{Cita publicación periódica|título=Piedad Bolaños, Doña Feliciana Enríquez de Guzmán. Crónica de un fracaso vital (1569-1644), Sevilla, Universidad de Sevilla, 2012, 376 pp.|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5804225|revista=Pygmalion: Revista de teatro general y comparado|data=2014|ISSN=2171-3820|páxina=203–207|número=6|nome=Julio|apelidos=Vélez-Sainz}}</ref>
== Bibliografía ==
 
== Notas ==
*Piedad Bolaños, ''Doña Feliciana Enríquez de Guzmán. Crónica de un fracaso vital (1569-1644)'', 2012.
{{Listaref}}
*Enríquez de Guzmán, Feliciana (1627). ''Tragicomedia los jardines y campos sabeos. Primera y segunda parte, con diez coros y cuatro entreactos''.
 
== Enlaces externos ==
445

edicións