Diferenzas entre revisións de «Mesopotamia (provincia romana)»

m
Arranxos varios, replaced: {{cite book → {{Cita libro (4), |thumb| → |miniatura| (3)
m (Arranxos varios, replaced: {{cite book → {{Cita libro (4), |thumb| → |miniatura| (3))
| código_ISO =
}}
[[Ficheiro:Asia Minor in the 2nd century AD - general map - Roman provinces under Trajan - bleached - English legend.jpg|thumbminiatura|300px|As provincias romanas do Leste baixo Traxano, incluída a Mesopotamia.]]
[[Ficheiro:Dioecesis Orientis 400 AD.png|thumbminiatura|right|250px|A tardia [[Diocese de Oriente]] romana, incluída a provincia de Mesopotamia.]]
 
'''Mesopotamia''' foi o nome de dúas provincias romanas distintas, unha de curta duración creada polo [[emperador romano]] [[Traxano]] no 116–117 e outra establecida por Emperador [[Septimio Severo]] ca. 198, que se extendía entre o [[imperio romano]] e o [[imperios sasánida]], ata as conquistas musulmás do século VII.
 
== A provincia de Traxano ==
No 113, o emperador Traxano (98–117) lanzou unha guerra contra o por longo tempo rival de Roma, o Imperio de Partia. No 114, conquistou a [[Armenia (provincia romana)|Armenia romana]], convertida nunha provincia, e ao final do 115, conquistaría o norte de Mesopotamia. Tamén a organizou como provincia a principios do 116, cando se acuñaron moedas para celebrar o feito.<ref> Bennett (1997), pp. 196, 198-199 </ref>
 
Máis tarde, o mesmo ano, Traxano marchou cara a Mesopotamia central e meridional (ampliando e completando a provincia de Mesopotamia) e cruzando o río [[Tigris]] a [[Adiabene]], que anexou a outra provincia romana [[Asiria (provincia romana) | Asiria]].<ref> Bennett (1997), p. 201 </ref> Pero non se detivo alí. Nos últimos meses do 116, capturou a gran cidade persa de [[Susa]]. Derrocou ao rei partio [[Osroes I]] e puxo ao seu propio gobernante títere [[Partamaspates de Partia|Partamaspates]] no trono do Partia. Nunca máis o Imperio romano avanzaría tan ao leste.
 
Cando morreu Tracano, o seu sucesor [[Adriano]] (117-138) renunciou ás súas conquistas ao leste do [[río Éufrates]], que volveu ser o límite oriental do Imperio romano.<ref> Bennett (1997), pp. 206-207 </ref> <ref> Mommsen, Dickson e Purdie (2004), p. 72 </ref>
 
== A provincia de Severo ==
 
=== A campaña de Lucio Vero ===
A Mesopotamia do Norte, incluíndo [[Osroene]], volveu a estar baixo control romano na [[Guerra Romano-Partia de 161–166 | expedición]] de [[Lucio Vero]] no 161–166, pero non foron organizadas formalmente en provincias, no seu lugar, quedaron baixo gobernantes vasalos locais, aínda que se mantiveron guarnicións romanas, especialmente en [[Nisibis]].
 
=== Ano dos cinco emperadores ===
=== Reconquista por Severo ===
Seguidamente, Severo iniciou unha guerra contra Partia, que concluíu con éxito co [[Batalla de Ctesiphon (198) | Saqueo]] da capital dos Partos [[Ctesiphon]]. Emulando a Traxano, restableceu a provincia de Mesopotamia no 198, con Nisibis, elevada ao status de "colonia (completa)", como capital. <ref> Mommsen, Dickson & Purdie (2004), pp. 78–79 </ref> <ref> Southern (2001), p. 42 </ref>
 
A diferenza da provincia de Traxano, que abarcaba toda a Mesopotamia ocupada polos romanos entre os ríos Éufrates e Tigris, a nova provincia estaba limitada entre a provincia de [[Osroene (provincia romana) | Osroene]] ao sur, o Éufrates e o Tigris ao ao norte e o río Chaboras (moderno [[Khabur (Éufrates)|Khabur]]) ao leste.<ref name="ODB">Kazhdan (1991), p. 1348</ref>
 
=== Zona de guerra ===
[[Ficheiro:1864 Johnson Map of the Roman Empire - Geographicus - RomanEmpire-johnson-1864.jpg|thumbminiatura|right|200px| Mapa que mostra a provincia de Mesopotamia]]
 
Durante o resto da súa existencia, a nova provincia seguiría sendo un óso de discordia entre os romanos e os seus veciños orientais, que sufrirían moito nas recurrentes guerras romanas. No tumulto que seguiu ao [[Ano dos Seis Emperadores]], entre 239 e 243, [[Ardashir I]] (224-241), o fundador do novo Imperio sasánida que substituíu ao moribundo. Os partos atacaron e invadiron a zona, pero foi recuperada por [[Timesteo| Gaius Furius Sabinius Aquila Timesitheus]] antes da súa morte no 243.<ref>Southern (2001), p. 70–71</ref> Nos anos 250, o shah persa [[Shapur I]] atacou Mesopotamia e loitou co emperador romano [[Valeriano]] (253-260), a quen [[Batalla de Edessa | capturou]] en [[Edessa, Mesopotamia | Edessa]] no 260.<ref>Mommsen, Dickson & Purdie (2004), p. 100</ref> No ano seguinte, con todo, Shapur foi fuertemente derrotado por [[Odaenathus]] de [[Palmira]] e expulsado de Mesopotamia.<ref>Mommsen, Dickson & Purdie (2004), pp. 103–104</ref>
 
== Reorganización ==
Baixo as reformas de [[Diocleciano]] (284-305) e [[Constantino I]] (306–337), pasou a formar parte da Diocese de Oriente, que á súa vez estaba subordinada á prefectura pretoriana do Oriente.
[[Ficheiro: Notitia Dignitatum - Dux Mesopotamiae.jpg | thumbnail | right | Mapa dos cuarteis militares romanos en Mesopotamia dun manuscrito de 1436]]
[[Nisibis]] e [[Singara]], xunto co territorio de [[Adiabene]] conquistado por Diocleciano, perderonse despois da debacle do emperador [[Xuliano]] na [[Batalla de Ctesifonte (363)| expedición persa]] no 363, e a capital trasladouse a [[Amida]], mentres que a sede do comandante militar, o dux Mesopotamiae, estaba situada en [[Constantina (Osrhoene)|Constantina]]. Outras cidades eran [[Silvan, Turquía|Martiropolis]] e Kephas.<ref name="ODB"/>
 
Despois dos problemas que se enfrontaron as forzas romanas na [[Guerra Anastácia]] do 502-506, o emperador romano oriental [[Anastasio I, Emperador| Anastasio I]] construíu a fortaleza de [[Dara, Mesopotamia | Dara]] como auxilar de Nisibis e como nova base do dux Mesopotamiae.
 
Durante as reformas de Xustiniano I (527-565), a provincia dividiuse: os distritos do norte con Martiropolis foron á nova provincia de [[Armenia IV]], mentres que o resto dividiuse en dous distritos eclesiásticos, un (a rexión ao sur do Tigris) con capital en Amida e outro (a rexión de [[Tur Abdin]] con capital en Dara. A provincia sufriu moito durante as guerras case constantes con Persia no século VI. No 573, os persas ata tomaron Dara, aínda que os romanos do leste recuperárona baixo a paz do 591. A perderon de novo na [[Guerra bizantina-sasánida de 602–628 | gran guerra de 602–628]], e logo a recuperaron só para perder toda a rexión permanentemente ante ás conquistas musulmás no 633-640. <ref name = "ODB" />
 
==Notas==
{{Commonscat}}
===Bibliografía===
* {{citeCita booklibro | last=Bennett | first=Julian |title=Trajan: Optimus Princeps | publisher=Routledge |year=1997 | isbn=0-415-16524-5}}
* {{citeCita booklibro | editor-first = Alexander | editor-last = Kazhdan |editor-link=Alexander Kazhdan | title = [[Oxford Dictionary of Byzantium]] | publisher = Oxford University Press | year = 1991 | isbn = 978-0-19-504652-6}}
* {{citeCita booklibro | last=Mommsen | first=Theodor | last2=Dickson | first2=William Purdie | last3=Haverfield | first3=Francis | title=The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Diocletian, Vol. II | publisher=Gorgias Press LLC | year= 2004 | isbn= 978-1-59333-026-2 | url=https://books.google.com/books?id=hJwa2cjamJMC}}
* {{citeCita booklibro | last=Southern | first=Pat | title= The Roman Empire from Severus to Constantine | publisher=Routledge | year= 2001 |isbn= 978-0-203-45159-5}}
 
===Outros artigos===
 
===Ligazóns externas===
 
[[Categoría:Provincias romanas]]
389.261

edicións