Diferenzas entre revisións de «Factor X»

m
Arranxos varios, replaced: {{cite book → {{Cita libro, {{cite journal → {{Cita publicación periódica (23), {{cite news → {{Cita novas
(Recuperando 3 fontes e etiquetando 0 como mortas. #IABot (v2.0beta9))
m (Arranxos varios, replaced: {{cite book → {{Cita libro, {{cite journal → {{Cita publicación periódica (23), {{cite news → {{Cita novas)
A [[deficiencia de factor X]] conxénita é moi rara (1:1 000 000 persoas), e pode presentarse con [[epistaxe]] (hemorraxia nasal), [[hemartrose]] (hemorraxias nos [[xeonllo]]s) e perda de sangue gastrointestinal. Ademais de na deficiencia conxénita, niveis baixos de factor X poden darse ocasionalmente en diversas doenzas. Por exemplo, pode observarse na [[amiloidose]], na que o factor X queda adsorbido nas fibrilas [[amiloide]]s na vasculatura.
 
A deficiencia de [[vitamina K]] ou o antagonismo por [[warfarina]] (ou medicamento similar) causa a produción de factor X inactivo. Na terapia con warfarina isto é desexable porque prevén a [[trombose]]. En 2007, varios axentes terapéuticos anticoagulantes emerxentes tiñan como diana este encima.<ref name="WSJOct2007">{{citeCita newsnovas
| author = Ron Winslow |author2=Avery Johnson
| title = Race Is on for the Next Blood Thinner
Os modelos tradicionais de coagulación desenvolvidos na década de 1960 concibían dúas fervenzas de reaccións, a vía extrínseca do [[factor tisular|factor tisular (TF)]] e a vía intrínseca. Estas vías converxían nun punto común, a formación do complexo factor Xa/Va, que xunto co [[calcio]] e unidos a unha superficie con [[fosfolípido]]s xeraban [[trombina|trombina (factor IIa)]] a partir da [[protrombina|protrombina (factor II)]].
 
Un novo modelo chamado modelo de anticoagulación baseado na célula parece explicar mellor todos os pasos da coagulación. Este modelo consta de tres etapas: 1) iniciación da coagulación en células que teñen o factor tisular (TF), 2) amplificación do sinal procoagulante pola trombina xerada nas células que teñen TF e 3) propagación da xeración de trombina na superficie das [[plaqueta]]s. O factor Xa xoga un papel clave nas tres etapas.<ref name="HOCNA">{{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Hoffman M, Monroe DM | title = Coagulation 2006: a modern view of hemostasis | journal = Hematology/Oncology Clinics of North America | volume = 21 | issue = 1 | pages = 1–11 | date = February 2007 | pmid = 17258114 | doi = 10.1016/j.hoc.2006.11.004 }}</ref>
 
Na etapa 1, o [[factor VII]] únese á [[proteína transmembrana]] TF na superficie das células e é convertido no factor VIIa. O resultado é un complexo factor VIIa/TF que cataliza a activación do factor X e do [[factor IX]]. O factor Xa formado na superficie da célula que leva o TF interacciona co [[factor V]]a para formar o [[protrombinase|complexo protrombinase]], que xera pequenas cantidades de trombina na superficie das células que levan TF.
Na etapa 3 ou de xeración da trombina, o [[factor XI]]a activa o factor IX libre sobre a superficie de plaquetas activadas. O factor IXa activado co [[factor VIII]]a forma o [[tenase|complexo "tenase"]] (ou Xase, do inglés ''ten'', 'dez', xa que activa o factor X). Este complexo "tenase" activa máis factor X, o cal, á súa vez, forma novos complexos protrombinase co factor Va. O factor Xa é o principal compoñente do complexo protrombinase, que converte grandes cantidades de protrombina (a chamada "explosión de trombina"). Cada molécula do factor Xa pode xerar mil moléculas de trombina. Esta grande explosión de trombina é a responsable da [[polimerización]] da [[fibrina]] para formar un [[trombo]].
 
A inhibición da síntese ou da actividade do factor X é o mecanismo de acción de moitos anticoagulantes que se usan hoxe. A warfarina, un derivado sintético da [[coumarina]], é o anticoagulante oral máis comunmente usado nos EUA, mentres que nos países europeos se usan outros derivados da coumarina, como o [[fenprocoumón]] e o [[acenocoumarol]]. Estes axentes coñecidos como [[antagonista da vitamina K|antagonistas da vitamina K]], inhiben a [[carboxilación]] dependente da [[vitamina K]] dos factores II (protrombina), VII, IX e X nos [[hepatocito]]s. Esta carboxilación despois da [[tradución de proteínas|tradución]] é esencial para a actividade fisiolóxica.<ref>{{citeCita booklibro |last=Golan |first=D. E. |year=2012 |title=Principles of Pharmacology The Pathophysiologic Basis of Drug Therapy |location=Philadelphia |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=387 |isbn=978-1-4511-1805-6}}</ref>
 
A heparina (heparina non fraccionada) e os seus derivados [[heparina de baixo peso molecular|heparinas de baixo peso molecular]] (LMWH) únense a un cofactor [[plasma sanguíneo|plasmático]], a [[antitrombina|antitrombina (AT)]] para inactivar varios factores de coagulación, o IIa, Xa, XIa e XIIa. A afinidade da heparina non fraccionada e as varias LMWH polo factor Xa varía considerablemente. A eficacia dos anticoagulantes baseados na heparina increméntase a medida que se incrementa a selectividade polo factor Xa. A LMWH mostra un aumento da inactivación do factor Xa comparado coa heparina non fraccionada, mentres que o fondaparinux, un axente baseado na secuencia pentasacárida esencial da heparina, mostra máis selectividade que a LMWH. Esta inactivación do factor Xa polas heparinas denomínase "indirecta", xa que depende da presenza de antitrombina e non dunha interacción directa co factor Xa.
 
Recentemente, desenvolvéronse unha nova serie de inhibidores do factor Xa que actúan de forma directa e específica. Entre estes están os fármacos [[rivaroxaban]], [[apixaban]], [[betrixaban]], LY517717, [[darexaban]] (YM150), [[edoxaban]] e 813893. Estes axentes teñen varias vantaxes teóricas sobre as terapias actuais. Poden administrarse oralmente. Inician de forma rápida a súa acción. Poden ser máis efectivos contra o factor Xa porque inhiben tanto o factor Xa libre coma o factor Xa do complexo da protrombinase.<ref name="ATVB">{{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Turpie AG | title = Oral, direct factor Xa inhibitors in development for the prevention and treatment of thromboembolic diseases | journal = Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology | volume = 27 | issue = 6 | pages = 1238–47 | date = June 2007 | pmid = 17379841 | doi = 10.1161/ATVBAHA.107.139402 }}</ref>
 
== Interaccións ==
 
O factor X presenta [[interacción proteína-proteína|interaccións]] co [[inhibidor da vía do factor tisular]].<ref name=pmid3422166>{{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Broze GJ, Warren LA, Novotny WF, Higuchi DA, Girard JJ, Miletich JP | title = The lipoprotein-associated coagulation inhibitor that inhibits the factor VII-tissue factor complex also inhibits factor Xa: insight into its possible mechanism of action | journal = Blood | volume = 71 | issue = 2 | pages = 335–43 | date = February 1988 | pmid = 3422166 }}</ref>
 
== Notas ==
 
=== Bibliografía ===
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Cooper DN, Millar DS, Wacey A, Pemberton S, Tuddenham EG | title = Inherited factor X deficiency: molecular genetics and pathophysiology | journal = Thrombosis and Haemostasis | volume = 78 | issue = 1 | pages = 161–72 | date = July 1997 | pmid = 9198147 | doi = }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Hassan HJ, Leonardi A, Chelucci C, Mattia G, Macioce G, Guerriero R, Russo G, Mannucci PM, Peschle C | title = Blood coagulation factors in human embryonic-fetal development: preferential expression of the FVII/tissue factor pathway | journal = Blood | volume = 76 | issue = 6 | pages = 1158–64 | date = September 1990 | pmid = 1698100 | doi = }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Messier TL, Pittman DD, Long GL, Kaufman RJ, Church WR | title = Cloning and expression in COS-1 cells of a full-length cDNA encoding human coagulation factor X | journal = Gene | volume = 99 | issue = 2 | pages = 291–4 | date = March 1991 | pmid = 1902434 | doi = 10.1016/0378-1119(91)90141-W }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Krishnaswamy S | title = Prothrombinase complex assembly. Contributions of protein-protein and protein-membrane interactions toward complex formation | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 265 | issue = 7 | pages = 3708–18 | date = March 1990 | pmid = 2303476 | doi = }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = España F, Berrettini M, Griffin JH | title = Purification and characterization of plasma protein C inhibitor | journal = Thrombosis Research | volume = 55 | issue = 3 | pages = 369–84 | date = August 1989 | pmid = 2551064 | doi = 10.1016/0049-3848(89)90069-8 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Fung MR, Hay CW, MacGillivray RT | title = Characterization of an almost full-length cDNA coding for human blood coagulation factor X | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 82 | issue = 11 | pages = 3591–5 | date = June 1985 | pmid = 2582420 | pmc = 397831 | doi = 10.1073/pnas.82.11.3591 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Jagadeeswaran P, Reddy SV, Rao KJ, Hamsabhushanam K, Lyman G | title = Cloning and characterization of the 5' end (exon 1) of the gene encoding human factor X | journal = Gene | volume = 84 | issue = 2 | pages = 517–9 | date = December 1989 | pmid = 2612918 | doi = 10.1016/0378-1119(89)90529-5 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Reddy SV, Zhou ZQ, Rao KJ, Scott JP, Watzke H, High KA, Jagadeeswaran P | title = Molecular characterization of human factor XSan Antonio | journal = Blood | volume = 74 | issue = 5 | pages = 1486–90 | date = October 1989 | pmid = 2790181 | doi = }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Kaul RK, Hildebrand B, Roberts S, Jagadeeswaran P | title = Isolation and characterization of human blood-coagulation factor X cDNA | journal = Gene | volume = 41 | issue = 2-3 | pages = 311–4 | year = 1986 | pmid = 3011603 | doi = 10.1016/0378-1119(86)90112-5 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Broze GJ, Warren LA, Novotny WF, Higuchi DA, Girard JJ, Miletich JP | title = The lipoprotein-associated coagulation inhibitor that inhibits the factor VII-tissue factor complex also inhibits factor Xa: insight into its possible mechanism of action | journal = Blood | volume = 71 | issue = 2 | pages = 335–43 | date = February 1988 | pmid = 3422166 | doi = }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Gilgenkrantz S, Briquel ME, André E, Alexandre P, Jalbert P, Le Marec B, Pouzol P, Pommereuil M | title = Structural genes of coagulation factors VII and X located on 13q34 | journal = Annales De Genetique | volume = 29 | issue = 1 | pages = 32–5 | year = 1986 | pmid = 3487272 | doi = }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Leytus SP, Foster DC, Kurachi K, Davie EW | title = Gene for human factor X: a blood coagulation factor whose gene organization is essentially identical with that of factor IX and protein C | journal = Biochemistry | volume = 25 | issue = 18 | pages = 5098–102 | date = September 1986 | pmid = 3768336 | doi = 10.1021/bi00366a018 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Leytus SP, Chung DW, Kisiel W, Kurachi K, Davie EW | title = Characterization of a cDNA coding for human factor X | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 81 | issue = 12 | pages = 3699–702 | date = June 1984 | pmid = 6587384 | pmc = 345286 | doi = 10.1073/pnas.81.12.3699 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = McMullen BA, Fujikawa K, Kisiel W, Sasagawa T, Howald WN, Kwa EY, Weinstein B | title = Complete amino acid sequence of the light chain of human blood coagulation factor X: evidence for identification of residue 63 as beta-hydroxyaspartic acid | journal = Biochemistry | volume = 22 | issue = 12 | pages = 2875–84 | date = June 1983 | pmid = 6871167 | doi = 10.1021/bi00281a016 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Marchetti G, Castaman G, Pinotti M, Lunghi B, Di Iasio MG, Ruggieri M, Rodeghiero F, Bernardi F | title = Molecular bases of CRM+ factor X deficiency: a frequent mutation (Ser334Pro) in the catalytic domain and a substitution (Glu102Lys) in the second EGF-like domain | journal = British Journal of Haematology | volume = 90 | issue = 4 | pages = 910–5 | date = August 1995 | pmid = 7669671 | doi = 10.1111/j.1365-2141.1995.tb05214.x }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Morgenstern KA, Sprecher C, Holth L, Foster D, Grant FJ, Ching A, Kisiel W | title = Complementary DNA cloning and kinetic characterization of a novel intracellular serine proteinase inhibitor: mechanism of action with trypsin and factor Xa as model proteinases | journal = Biochemistry | volume = 33 | issue = 11 | pages = 3432–41 | date = March 1994 | pmid = 8136380 | doi = 10.1021/bi00177a037 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Heeb MJ, Rosing J, Bakker HM, Fernandez JA, Tans G, Griffin JH | title = Protein S binds to and inhibits factor Xa | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 91 | issue = 7 | pages = 2728–32 | date = March 1994 | pmid = 8146182 | pmc = 43443 | doi = 10.1073/pnas.91.7.2728 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Inoue K, Morita T | title = Identification of O-linked oligosaccharide chains in the activation peptides of blood coagulation factor X. The role of the carbohydrate moieties in the activation of factor X | journal = European Journal of Biochemistry | volume = 218 | issue = 1 | pages = 153–63 | date = November 1993 | pmid = 8243461 | doi = 10.1111/j.1432-1033.1993.tb18361.x }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Padmanabhan K, Padmanabhan KP, Tulinsky A, Park CH, Bode W, Huber R, Blankenship DT, Cardin AD, Kisiel W | title = Structure of human des(1-45) factor Xa at 2.2 A resolution | journal = Journal of Molecular Biology | volume = 232 | issue = 3 | pages = 947–66 | date = August 1993 | pmid = 8355279 | doi = 10.1006/jmbi.1993.1441 }}
* {{citeCita journalpublicación periódica | vauthors = Sinha U, Wolf DL | title = Carbohydrate residues modulate the activation of coagulation factor X | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 268 | issue = 5 | pages = 3048–51 | date = February 1993 | pmid = 8428982 | doi = }}
 
{{control de autoridades}}
 
 
[[Categoría:Hidrolases]]
393.002

edicións