Diferenzas entre revisións de «Idade Contemporánea»

Recuperando 4 fontes e etiquetando 0 como mortas. #IABot (v2.0beta8)
m (→‎Bibliografía: +control autoridades using AWB)
(Recuperando 4 fontes e etiquetando 0 como mortas. #IABot (v2.0beta8))
* As Waterman, ''Identity Formation: Discovery or Creation?'' The Journal of Early Adolescence, 1984; Carol Hanisch, "The Persoal is Political," in Shulamith Firestone, ''The Dialectic of Sex''. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2003 (first pub. 1970). ISBN 978-0-641-71168-8 e outras fontes citadas en [[:en:Identity formation]] ([[formación da identidade]]) e en [[:en:Identity politics]] ([[política da identidade]]) da wikipedia en inglés.</ref> persoais ou individuais,<ref>* ''The century of the self: Happiness Machines'', [[Adam Curtis]], [[BBC]] (documental), 2002. Citado en [http://mikifm.blogspot.com/2009/09/el-siglo-del-individualismo-documental.html ''El siglo del individualismo'']
* [[Vere Claiborne Chappell]], ''The Cambridge Companion to Locke''. Cambridge University Press, 1994. 343 pages. ISBN 0-521-38772-8 ; [[Harold W. Noonan]], ''Persoal Identity''. Routledge, 2003. 296 pages. ISBN 0-415-27315-3 ; [[Daniel Dennett]], ''Where am I?'' ; [[Derek Parfit]], Reasons and Persons, part 3. ; [[Bernard Williams]], ''The Self and the Future'', Philosophical Review 79. ; [[John Locke]], ''Of Ideas of Identity and Diversity'' (bibliografía do artigo [[:en:Persoal identity (philosophy)]] na wikipedia en inglés).</ref>
[[identidade colectiva|colectivas ou grupales]],<ref>* [http://www.globalautonomy.ca/global1/glossary_entry.jsp?id=CO.0075 Globalization and Autonomy Glossary Entry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023071253/http://www.globalautonomy.ca/global1/glossary_entry.jsp?id=CO.0075 |date=23 de outubro de 2007 }}; [http://repositories.cdlib.org/csd/01-07/ Collective Identity and Expressive Forms]; [http://ssh.dukejournals.org/cgi/content/refs/28/3/439 What a Mighty Power We Can Be] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090408042333/http://ssh.dukejournals.org/cgi/content/refs/28/3/439 |date=08 de abril de 2009 }}; [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_hb3518/is_200212/ai_n8309369 Perception of the minority's collective identity and voting behavior: The case of the Palestinians in Israel]; [http://www.uni-kiel.de/psychologie/ispp/references.php references in social pychology]; http://www.history.ucsb.edu/faculty/marcuse/present/972ident.htm ; http://blogs.zdnet.com/Ratcliffe/index.php?p=26.
[[identidade colectiva|colectivas ou grupales]],<ref>
* [http://www.globalautonomy.ca/global1/glossary_entry.jsp?id=CO.0075 Globalization and Autonomy Glossary Entry]; [http://repositories.cdlib.org/csd/01-07/ Collective Identity and Expressive Forms]; [http://ssh.dukejournals.org/cgi/content/refs/28/3/439 What a Mighty Power We Can Be]; [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_hb3518/is_200212/ai_n8309369 Perception of the minority's collective identity and voting behavior: The case of the Palestinians in Israel]; [http://www.uni-kiel.de/psychologie/ispp/references.php references in social pychology]; http://www.history.ucsb.edu/faculty/marcuse/present/972ident.htm ; http://blogs.zdnet.com/Ratcliffe/index.php?p=26.
* [[Benedict Anderson]] (1983) ''Imagined Communities. Reflections on the Origin and Spread of Nationalism''. London: Verso (traducido en castelán como ''[[Comunidades Imaxinadas]]''). Véxanse tamén todas as demais fontes na bibliografía do artigo [[:en:Identity (social science)]] na wikipedia en inglés.
* Roccas, S. & Brewer M. B. (2002). ''Social identity complexity''. Personality and Social Pscyhology Review, 6, 88 - 106; Tajfel, H. & Turner, J. C. (1986). ''The social identity theory of intergroup behavior''. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.) Psychology of intergroup relations (2nd ed., 7 - 24). Chicago, IL: Nelson Hall. (bibliografía do artigo [[:en:Social identity complexity]] na wikipedia en inglés).</ref> moitas veces competitivas entre si ([[crenzas relixiosas|relixiosas]], [[identidade sexual|sexuais]], [[movementos xuvenís|de idade]], [[identidade nacional|nacionais]], [[identidade estética|estéticas]],<ref>William G. Roy [http://www.springerlink.com/content/48yv6c2gx6j6w016/ ''Aesthetic Identity, Race, and American Folk Music''], Qualitative Sociology, setembro de 2002.</ref> [[identidade cultural|culturais]], [[deporte|deportivas]], ou xeradas por unha actitude -[[pacifismo]], [[Movemento ecoloxista|ecoloxismo]], [[altermundialismo]]- ou por calquera tipo de condición, ata as problemáticas -[[Discapacidade|minusvalías]], [[Anormalidade|disfuncións]], [[pautas de consumo]]-). Particularmente, o [[consumo]] define dunha forma tan importante a imaxe que de si mesmos fanse individuos e grupos que o termo [[sociedade de consumo]] pasou a ser sinónimo de sociedade contemporánea.<ref>Sandhusen, Richard L. (2000) [http://books.google.com/books?id=8qlKaIq0AccC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false ''Marketing''] pgs. 218 y ss., bibliografía citada en [[:en:Consumer behaviour]] da wikipedia en inglés. O estudo do [[consumo]] e as súas implicacións económicas e sociais deu orixe a diferentes formulacións, que inclúen as perspectivas innovadoras sobre o [[comportamento social]] que están na base de disciplinas moi recentes, como as denominadas [[econofísica]] e [[neuroeconomía]]. Obras de divulgación sobre estes temas son a de [[Philip Ball]] (2008) ''Masa crítica. Cambio, caos e complexidade'' Turner
Atribuíndo ao Estado a inevitable tendencia a arroiar estes dereitos (pola [[corrupción política|corrupción]] propia do exercicio do poder), os ilustrados concibiron garantir a [[liberdade individual]] limitándoo mediante unha "[[Constitución|constitución política]]", preferindo o [[imperio da lei]] ao goberno do rei. Aínda que podían diferir sobre as súas preferencias en canto á definición do sistema político, desde a maior autoridade do rei ata o principio de [[separación de poderes]] ([[Montesquieu]], ''[[O espírito das leis]]'', 1748 -De l'esprit des lois, {{fr}}-) e, no seu extremo, o principio de [[vontade xeral]], [[soberanía nacional]] e [[soberanía popular]] ([[Jean Jacques Rousseau]], ''[[O contrato social]]'', 1762 -Du contrat social, {{fr}}-), entendían que debía rexerse por unha ''Lei Suprema'' que atendese ás esixencias da razón e que proporcionase máis ''[[felicidade]]'' pública (ou máis ben: permitise a ''[[procura da felicidade]]'' individual de cada individuo). Tal constitución, na súa interpretación máis radical, debía ser xerada polo [[pobo]] e non pola [[monarquía]] ou o gobernante, xa que se trata dunha expresión da [[soberanía]] que reside na [[nación]] e nos [[cidadán]]s (non no monarca, como predicaban os defensores do [[absolutismo]] desde o século XVII: [[Thomas Hobbes|Hobbes]] ou [[Jacques-Bénigne Bossuet|Bossuet]]). Para garantir o equilibrio dos poderes, o [[poder xudicial]] habería de ser independente, e o [[lexislativo]] exercido por un [[parlamento]] que represente á nación e sexa elixido polo pobo, ou polo menos no seu nome, por un [[corpo electoral]] cuxa representatividade podía entenderse máis ou menos ampla ou restrinxida. Estas formulacións, baseadas na práctica do [[parlamentarismo]] británico posterior á ''[[Revolución Gloriosa]]'' ("the Glorious Revolution" {{en}}) de 1688, convertéronse no corpo doctrinal do [[Liberalismo|liberalismo político]].
 
Foi transcendental a influencia que sobre os teóricos políticos da Ilustración tivo ese exemplo, recoñecido nos escritos de Voltaire ou Montesquieu. Tamén a [[Constitución dos Estados Unidos de América]] (1787), está fortemente imbuída na tradición xurídica [[dereito ordinario|ordinaria]] británica. A opción por unha constitución escrita no canto de ordinaria explícase tanto pola influencia da ideoloxía da [[Ilustración]] nos constituíntes americanos como polo feito de que o proceso xurídico británico produciuse no lapso duns 600 anos, mentres que o seu equivalente estadounidense produciuse en apenas unha década. O texto escrito fíxose indispensable para crear todo un novo sistema político desde a nada, ao contrario do caso británico, que evolucionara con sucesivas adicións e decidido co paso dos séculos. Reflexábase no prestixio de varios textos legais (algúns medievais, como a ''[[Carta Magna]]'' de 1215, outros modernos como o ''[[Bill of Rights]]'' de 1689 -Declaración de dereitos {{gl}}-), a [[xurisprudencia]] de tribunais con xuíces independentes e [[xurado]]s e os usos políticos, que implicaban un equilibrio de poderes entre Coroa e Parlamento (elixido por circunscricións desiguais e [[Sufraxio censitario|sufraxio restrinxido]]), fronte ao que o ''Goberno da súa Maxestade'' respondía. As primeiras constitucións escritas no continente europeo foron a polaca (3 de maio de 1791)<ref>[http://www.meksyk.polemb.net/index.php?document=204 ''Aniversario da primeira Constitución de Polonia'' {{es}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626063405/http://www.meksyk.polemb.net/index.php?document=204 |date=26 de xuño de 2010 }}.</ref> e [[Constitución francesa de 1791|a francesa]] (3 de setembro de 1791). No entanto, o primeiro documento legal moderno do seu tipo (máis ben un exercicio teórico e utopista que non se aplicou) foi o ''Proxecto de Constitución para Córsega'' que [[Jean Jacques Rousseau]] redactou para a breve [[República Corsa]] (1755-1769).<ref>Jean-Jacques Rousseau, Antonio Fermosa Andujar (1988)
[http://dialnet.unirioja.es/servlet/libro?codigo=217394 ''Proxecto de constitución para Córsega. Consideracións sobre o goberno de Polonia''] en [[Dialnet]]. Tecnos, ISBN 84-309-1664-4.</ref> As primeiras españolas apareceron como consecuencia da [[Guerra da Independencia española]]: [[Estatuto de Baiona|a redactada en Bayona]] polos [[afrancesado]]s (8 de xullo de 1808) e [[Constitución de Cádiz|a elaborada polos seus rivais do bando patriota]] nas [[Cortes de Cádiz]] (12 de marzo de 1812 [[Constitución española de 1812|chamada popularmente ''Pepa'']]), tomada como modelo por outras en Europa. Na América Hispánica as primeiras constitucións foron creadas entre 1811 e 1812, como consecuencia do [[movemento xuntista]], que foi a primeira fase do [[Guerras de independencia hispanoamericanas|movemento independentista latinoamericano]]. O [[Congreso de Angostura]], coa inspiración de [[Simón Bolívar]], redactou a Constitución da ''[[Gran Colombia]]'' (incluía as actuais Colombia, Ecuador, Panamá e Venezuela) o 15 de febreiro de 1819.
 
|align=center
|Ficheiro:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|[[Jean-Jacques Rousseau]] ([[Maurice Quentin de La Tour|Quentin de la Tour]], 1753) é o pai intelectual das revolucións de finais do século XVIII. Ve na sociedade corrupta do [[Antigo Réxime]] menos valores que no ''[[bo salvaxe]]'' (avanzado no seu ''Discours sur les Sciences et les Arts'' -"Discurso sobre as Ciencias e as Artes"- e popularizado coa novela ''[[Emilio, ou Da educación|Emilio]]''). A súa doutrina de ''[[Contrato social]]'', baseado nese concepto da bondade natural do home, levará á procura da soberanía nacional, e máis adiante, da democracia, pero tamén está na orixe intelectual do estado uniformador e totalitario das ditaduras do século XX.
|Ficheiro:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|Presentación ao Congreso Continental pola comisión dos "cinco homes" da proposta de [[Declaración de Independencia dos Estados Unidos de América]] (4 de xullo de 1776). Aparecen entre outros [[Thomas Jefferson]], [[Benjamin Franklin]] e [[John Adams]] (Cadro de [[John Trumbull]], 1817).<ref>[{{Cita web |url=http://artgallery.yale.edu/pages/collection/popups/pc_amerps/details01.html |título=Ficha en artgallery.yale.edu] |data-acceso=27 de xaneiro de 2011 |urlarquivo=https://web.archive.org/web/20070608070524/http://artgallery.yale.edu/pages/collection/popups/pc_amerps/details01.html |dataarquivo=08 de xuño de 2007 |urlmorta=si }}</ref> Neste texto aplicáronse os valores da Ilustración á construción do primeiro sistema político contemporáneo. A recepción desta experiencia en Europa, principalmente en Francia, foi unha mestura de simpatía e paternalismo: o mito do bo salvaxe contribuíu a iso, e tamén a habilidade diplomática do propio Franklin, embaixador en París. Os estadounidenses presentáronse a si mesmos como resistentes á tiranía, con referencias neoclásicas á antiga República Romana, da que se verán herdeiros de alí en diante ([[Nova Roma]])
|Ficheiro:Lafayette and washington.jpg|O xeneral e primeiro presidente [[George Washington]] despide ao nobre francés e tamén xeral [[Marqués de La Fayette]] (1784). O fronte de tropas da monarquía francesa apoiara a independencia das Trece Colonias fronte a Inglaterra, do mesmo xeito que fixo o gobernador de Luisiana [[Bernardo de Gálvez y Madrid]] con tropas da monarquía española, nun axuste de contas da anterior [[Guerra dos Sete Anos]]. La Fayette, influído pola súa experiencia americana, foi partidario das reformas moderadas e dunha monarquía constitucional durante os posteriores acontecementos revolucionarios en Francia.
|Ficheiro:Thomas Paine.jpg|O británico [[Thomas Paine]] tivo unha traxectoria vital ligada ás revolucións americana e francesa. Expulsado de Inglaterra, tamén tivo problemas co réxime terrorista de [[Robespierre]], e acabou a súa vida en chan norteamericano. Foi autor de tres importantes libros: o liberal ''Common Sense'' ("O Sentido Común") onde defende a independencia de Estados Unidos, o polemista ''The Rights of Man'' ("Os Dereitos do Home") respondendo o ataque aos excesos revolucionarios de Francia de [[Edmund Burke]] (quen, pola contra, defendera a americana, aínda que con argumentos máis conservadores que os radicais de Paine); e o anticlerical e [[Voltaire|volteriano]] ''The Age of Reason'' (''[[A idade da razón]]'').
132.467

edicións