Diferenzas entre revisións de «División territorial de España en 1833»

Recuperando 8 fontes e etiquetando 1 como mortas. #IABot (v2.0beta8)
m (→‎Ligazóns externas: +control autoridades using AWB)
(Recuperando 8 fontes e etiquetando 1 como mortas. #IABot (v2.0beta8))
 
Confioulle a misión a [[Francisco Cea Bermúdez]], líder dun goberno que durou apenas tres meses.
Mediante unha simple circular en novembro de [[1833]], o seu secretario de estado de Fomento, [[Javier de Burgos]], creou un estado centralizado<ref name=Moreno-12>Luis Moreno: [http://www.ipp.csic.es/doctrab1/dt-9310.pdf "Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223002701/http://www.ipp.csic.es/doctrab1/dt-9310.pdf |date=23 de decembro de 2009 }}, Instituto de Estudios Sociales Avanzados ([[CSIC]]) Working Paper 93-10, p. 12. Acceso 30 de decembro de 2000. {{en}}.</ref> dividido en 49 provincias. As provincias recibiron o nome das súas capitais, agás catro que conservaron as antigas denominacións: [[Navarra]], con capital en [[Pamplona]], [[Áraba]] con [[Gasteiz]], [[Guipúscoa]] con [[Donostia]] e [[Biscaia]] con [[Bilbao]].<ref name=Decreto>[[:s:es:Real Decreto de 30 de noviembre de 1833|''Real Decreto de 30 de noviembre de 1833'']] {{es}}.</ref>
 
O proxecto de Javier de Burgos é practicamente o mesmo que o de [[Proxectos de división territorial de España|1822]], pero sen as provincias de [[Provincia de Calatayud|Calatayud]], [[Provincia do Bierzo|Bierzo]] e [[Provincia de Xàtiva|Xàtiva]]; amais, outras provincias cambian de nome ao mudar a capital<ref>Jesús Larios Martín: ''Dinastías reales de España: Geografía política y eclesiástica'' (1986), Ediciones Hidalguia. p. 48. {{es}}.</ref>.
* [[Pamplona]], [[Gasteiz]], [[Bilbao]] e [[Donostia]] son as capitais das provincias de '''[[Navarra]]''', '''[[Áraba]]''', '''[[Biscaia]]''' e '''[[Guipúscoa]]'''.
 
Amais do proposto de [[1822]], o modelo de Javier de Burgos eran os departamentos franceses<ref name=Moreno-12 /><ref name="pérez">{{cita libro | nome=Joseph | apelidos=Pérez | ligazónautor=Joseph Pérez | título=Historia de España | editorial=Crítica | isbn=84-8432-091-X | ano=1999 | lugar=Barcelona | páxinas=464}}</ref> e se ben moitas das decisións de límites e adscricións a provincias puideron parecer arbitrarias (de acordo a criterios históricos e xeográficos), non o foron tanto, posto que seguían certos criterios «racionais»: extensión (desde o punto máis afastado da provincia debería poder chegarse á capital nun día), poboación (as provincias deberían ter entre 100.000 e 400.000 habitantes) e coherencia xeográfica<ref name="pérez"/>. Á cabeza de cada provincia, o goberno do estado designaba un representante, que ostentaba o título de «xefe político»<ref name=jefe>[http://www.dipualba.es/archivo/Archivo/Gobierno/Gobernadores.%20Historia.htm "Jefes Políticos y Gobernadores Civiles"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091226102031/http://www.dipualba.es/archivo/Archivo/Gobierno/Gobernadores.%20Historia.htm |date=26 de decembro de 2009 }}, Deputación de Albacete. Data de acceso 2000-12-30.</ref>.
 
Recupéranse os nomes tradicionais das provincias do [[País Vasco]], pero persisten moi poucos [[enclave]]s, sendo os máis importantes o [[Rincón de Ademuz]] (provincia de Valencia) e o [[Condado de Treviño]] (provincia de Burgos)<ref name=Barrenechea>Eduardo Barrenechea: [http://www.elpais.com/articulo/espana/gibraltares/regiones/otras/elpepiesp/19830208elpepinac_4/Tes/ "Los 'gibraltares' de unas regiones en otras: Treviño, Llivia, Rincón de Ademuz..."], ''[[El País]]'', 8 de febreiro de 1983. Acceso 30 de decembro de 2000. {{es}}.</ref>.
 
Esta división provincial consolidouse e triunfou rapidamente<ref name=Barrenechea /><ref name=Conversi>Daniele Conversi, [http://easyweb.easynet.co.uk/conversi/Telos "The Spanish Federalist Tradition and the 1978 Constitution"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207122203/http://easyweb.easynet.co.uk/conversi/Telos |date=07 de decembro de 2008 }}, p. 12, nota a pé de páxina 63. Acceso 31 de decembro de 2000. {{en}}.</ref><ref name=Pastrana>Santiago Pastrana: [http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/revli.htm "El siglo XIX y la revolución liberal"] en ''Páginas didácticas sobre geografía''.</ref>, pois inmediatamente dotouse ás capitais de provincias das institucións de goberno básicas<ref name=Pastrana />, creándose ao tempo a figura dos xefes políticos (posteriormente gobernadores civís, actualmente delegados e subdelegados do Goberno)<ref name=jefe />. Amais, a división provincial converteuse no soporte para todas as ramas da [[administración pública]]<ref name=Pastrana /> e as futuras divisións<ref name=Barrenechea /><ref name=Pastrana />. Todos os [[Municipio|concellos]], e a súa periferia debían estar integramente dentro dunha provincia.
 
En [[1834]] dividíronse as provincias en [[partido xudicial|partidos xudiciais]], localizándose nas capitais dos mesmos os xulgados de primeira instancia e instrución, e máis tarde deron pé aos distritos electorais e a contribución<ref name=Pastrana />. En [[1868]] existían 463 partidos xudiciais e uns 8.000 municipios. Nas eleccións municipais de [[1999]] había 8.037 concellos, algúns deles de recente creación<ref name=Pastrana />.
Esta división sufriu leves modificacións dos límites e da nomenclatura<ref name=jefe />.
* En [[1836]] ampliouse Valencia á custa de Alacant, e esta última á custa de Albacete (Villena) e Murcia (Sax)<ref name=Alicante>[http://www.jarique.com/evolucion_1833.htm "División provincial de Javier de Burgos de 1833"], na web de Jarique. Acceso 31 de decembro de 2009. {{es}}.</ref>.
* En [[1841]] ampliouse temporalmente a [[provincia de Logroño]]<ref>[http://www.bermemar.com/politica/reinisa/provrest.htm 1833. "Restablecimiento de la provincia de Logroño"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513084000/http://www.bermemar.com/politica/reinisa/provrest.htm |date=13 de maio de 2010 }}, www.bermemar.com. Acceso 31 de decembro de 2009.</ref>.
* Entre [[1844]] e [[1854]] a capital de Guipúscoa pasou de Donostia a [[Tolosa, Guipúscoa|Tolosa]]<ref>[http://www.tolosakoudala.net/es/html/1/1149.shtml "Historia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328135716/http://www.tolosakoudala.net/es/html/1/1149.shtml |date=28 de marzo de 2009 }}, web do concello de Tolosa. Acceso 31 de decembro de 2009 {{es}}.</ref>.
* En [[1846]] rectificáronse os límites entre Cidade Real e Albacete, coa incorporación de [[Villarrobledo]] a esta última.<ref name=Alicante />
* En [[1851]] [[Requena]] e [[Utiel]] pasan de Cuenca a Valencia.<ref>Ignacio Latorre Zacarés: [http://www.bibliotecaspublicas.es/requena/imagenes/contenido16882.pdf "El Archivo Municipal de Requena Abre sus Puertas"], web da biblioteca pública de Requena. Acceso 31 de decembro de 2009. {{es}}.</ref>.
* En [[1927]] dividíronse as [[illas Canarias]] nas dúas provincias actuais. (R.D. nº 1586 de 21 de setembro), [[provincia das Palmas|As Palmas]] e [[provincia de Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz de Tenerife]], aumentándose así o número de provincias de 49 a 50.
* En [[1980]] mudou a denominación da provincia de Logroño pola de provincia de La Rioja<ref name="La Rioja">[http://www.sispain.org/english/politics/autonomo/rioja/rioaut.html "The Autonomy Process of La Rioja"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615091403/http://sispain.org/english/politics/autonomo/rioja/rioaut.html |date=15 de xuño de 2010 }}, SiSpain.org. Acceso 2009-12-31. {{en}}.</ref><ref>[http://www.typicallyspanish.com/news/publish/article_13274.shtml "La Rioja: the Autonomous Community"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105104949/http://www.typicallyspanish.com/news/publish/article_13274.shtml |date=05 de xaneiro de 2009 }}, TypicallySpanish.com. Acceso 2009-12-31. {{en}}.</ref>
* En [[1982]], como parte da transformación en comunidade autónoma, modificouse a denominación da provincia de Santander pola de provincia de [[Cantabria]]<ref>[http://www.boe.es/aeboe/consultas/bases_datos/doc.php?id=BOE-A-1982-635 Ley Orgánica 8/1981, de 30 de diciembre, de Estatuto de Autonomía para Cantabria]{{Ligazón morta|data=agosto de 2018 }}, ''[[BOE]]'', 11 de xaneiro de 1982. (BOE-A-1982-635). Aínda que a lei foi aprobada en decembro de 1981, publicouse e entrou en vigor en 1982</ref>.
* En [[1983]] mudou a denominación da provincia de Oviedo pola de provincia de [[Asturias]]<ref name=Asturias>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/l1-1983.html Ley 1/1983, de 5 de abril, sobre cambio de denominación de la actual provincia de Oviedo por la de provincia de Asturias].</ref>.
* En [[1986]] aprobouse a lei que permite o cambio de denominación das provincias.
* Até [[1992]] as provincias de Girona e Lleida tiñan o exopónimo castelán de "Gerona" e "Lérida"<ref>[http://www.derecho.com/l/boe/ley-2-1992-pasan-denominarse-oficialmente-girona-lleida-provincias-gerona-lerida/ Ley 2/1992, de 28 de febrero, por la que pasan a denominarse oficialmente Girona y Lleida las provincias de Gerona y Lérida] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710004940/http://www.derecho.com/l/boe/ley-2-1992-pasan-denominarse-oficialmente-girona-lleida-provincias-gerona-lerida/ |date=10 de xullo de 2010 }}.</ref>. Isto implicou o cambio das letras identificativas da placa de matrícula en Girona, pasando de ser GE a GI<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/rd567-1992.html Real Decreto 567/1992, de 29 de mayo, por el que se cambian las siglas de los permisos de circulación y de las placas oficiales de matricula de los automóviles de la provincia de Girona, modificando el artículo 233 del Código de la Circulación].</ref>.
* En [[1995]] o municipio de [[Gátova]] pasou da [[provincia de Castelló]] á de [[Provincia de Valencia|Valencia]]<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo15-1995.html Ley Orgánica 15/1995, de 27 de diciembre, sobre alteración de los límites provinciales consistente en la segregación del municipio de Gátova de la provincia de Castellón y su agregación a la de Valencia].</ref>
* En [[1997]] a provincia de Palma de Mallorca pasou a chamarse provincia de Illes Balears<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/l13-1997.html Ley 13/1997, de 25 de abril, por la que pasa a denominarse oficialmente Illes Balears la provincia de Baleares].</ref>. Do mesmo modo a placa de matrícula quedou modificada cambiando as siglas PM por IB<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/rd1209-1997.html Real Decreto 1209/1997, de 18 de julio por el que se modifican las siglas de los permisos de circulación y de las placas oficiales de matrícula de los vehículos de la provincia de Illes Balears, modificando el artículo 233 del Código de la Circulación].</ref>.
113.930

edicións