Abrir o menú principal

Cambios

arranxiños varios
| goberno = Nación con [[autogoberno|autonomía]]
| dirixentes_títulos = [[Xefe de Goberno]]
| dirixentes_nomes = [[AlexNicola SalmondSturgeon]] ([[Partido Nacional Escocés|SNP]])
|fundación = Fundación
| fundación_fitos = &nbsp;• [[Reino de Escocia]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Unión das Coroas|Unión&nbsp;con&nbsp;Inglaterra]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Lei de Unión (1707)|Acta de Unión]]
 
== Orixe etimolóxica ==
A ''[[Crónica anglosaxoa]]'' do [[século X]] é o documento máis antigo no que aparece o termo ''Scotland'', formado a partir do termo [[Lingua latinalatín|latino]] ''Scoti'', de orixe dubidosa, empregado como unha referencia aos habitantes de [[Hibernia]] (a actual [[Irlanda]]). A palabra ''Scotia'', aparecida no [[latín vulgar]], empregouse só para referirse á zona de Escocia na que se falaba [[LinguasLingua gaélica goidélicasescocesa|gaélico]]; ademais, este termo alternaba con ''Albania'', procedente do termo gaélico para Escocia, ''Alba''. O emprego do termo ''Scotland'' para referirse a todo o territorio escocés só se xeneralizou na [[baixa Idade Media]]. Nos tempos modernos o termo ''Scot'' aplícase a todos os habitantes de Escocia, independentemente da súa orixe étnica, xa que a identidade escocesa é primordialmente cívica e non étnica ou lingüística. O termo ''scot'' tamén se emprega para referirse ao [[Lingua escocesa|escocés]], falado nalgunhas zonas dos ''Lowlands'' ou [[Terras Baixas Escocesas]].
 
== Historia ==
A guerra viu o xurdimento dun movemento político chamado "[[Red Clydeside]]", dirixido por militantes sindicalistas. Antigamente fortemente [[Partido Liberal (Reino Unido)|liberais]], os distritos industriais pasaron a ser [[Partido Laborista (Reino Unido)|laboristas]] en 1922, con gran base nos distritos de irlandeses católicos de clase traballadora. As mulleres eran especialmente activas na solidariedade veciñal e en temas de vivenda. Porén, os "Reds" incluíronse no Partido Laborista e tiveron pouca influencia no Parlamente, polo que o estado de ánimo pasou á desesperación pasiva nos anos 1920.<ref>Iain McLean, ''The Legend of Red Clydeside'' (1983)</ref>
 
A industria naval medrou con renovada prosperidade, mais unha crise afectou seriamente á economía en 1922, e o sector non se recuperou plenamente ata 1939. Os anos de entreguerra estiveron marcados polo estancamento económico e o alto desemprego.<ref>Finlay, ''Modern Scotland 1914–2000'' (2006), pp 34–72</ref> De feito, a guerra trouxo canda si desestruturacións sociais, culturais, económicas e políticas. A alta dependencia e a obsolescencia da industria e da minería foron problemas moi importantes, e ninguén ofreceu solucións factibles. Finlay (1994) reflicte a desesperanza como o sentimento xeneralizado que preparou ós líderes empresariais e políticos a aceptar a nova ortodoxia de goberno centralizado cando chegou a [[Segunda Guerraguerra Mundialmundial]].<ref>Richard J. Finlay, "National identity in Crisis: Politicians, Intellectuals and the 'End of Scotland', 1920–1939," ''History,'' June 1994, Vol. 79 Issue 256, pp 242–59</ref>
 
A [[Segunda Guerraguerra Mundial]]mundial trouxo nova prosperidade, malia os grandes bombardeos a cidades pola [[Luftwaffe]]. Produciuse a invención do [[radar]] por [[Robert Watson-Watt]], que foi moi valioso na [[Batalla de Inglatera]].<ref>Finlay, ''Modern Scotland 1914–2000'' (2006), pp 162–197</ref>
 
=== Dende 1945 ===
 
== Política ==
{{Artigo principal|Política de Escocia}}[[Ficheiro:Edinburgh Scottish Parliament01crop2 2006-04-29.jpg|miniatura|esquerda|340px|Vista exterior do novo [[Parlamento Escocés]]]]
Dado que Escocia é un dos [[países constituíntes]] do [[Reino Unido]], o [[xefe de estado]] escocés é o [[Coroa británica|monarca británico]], é dicir, a raíña [[Sabela II do Reino Unido]] dende a súa coroación en [[1952]]. En Escocia, a raíña utiliza o título de ''Queen Elizabeth'' ("Raíña Sabela") en vez do de "Sabela II", dado que nunca houbo unha raíña "Sabela I de Escocia".
 
Constitucionalmente, o Reino Unido é un estado unitario cun [[Parlamento]] e un [[goberno]] soberanos. Trala devolución de poderes producida en [[1997]], Escocia goza dun auto-goberno limitado: o [[Parlamento do Reino Unido|Parlamento Británico]] segue conservando a capacidade de reformar, cambiar, ampliar ou abolir o sistema de goberno escocés a vontade, polo que pode considerarse que o [[Parlamento escocés]] non é realmente soberano.
 
[[Ficheiro:Edinburgh Scottish Parliament01crop2 2006-04-29.jpg|miniatura|esquerda|340px|Vista exterior do novo [[Parlamento Escocés]]]]
O [[poder executivo]] do Reino Unido recae no que xuridicamente denomínase ''Queen-in-Council'' ("A raíña e os seus conselleiros"), mentres coque o [[poder lexislativo]] osténtao o ''Queen-in Parliament'' ("A raíña e o parlamento"). Na práctica política, o poder executivo osténtao o [[Política do Reino Unido|Goberno do Reino Unido]], co [[Primeiro ministro|Primeiro Ministro]] á cabeza, e o lexislativo, o [[Parlamento do Reino Unido]]. Baixo o réxime da devolución de poderes, certas áreas do lexislativo e do executivo foron transferidas ao [[Goberno de Escocia]]<ref>http://www.scotland.gov.uk/Home Páxina oficial do Goberno de Escocia</ref><ref>http://www.scotland.org/about/fact-file/government/index.html|título Goberno de Escocia</ref> e ao [[Parlamento escocés|Parlamento de Escocia]],<ref>http://www.scottish.parliament.uk/home.htm Páxina oficial do Parlamento de Escocia</ref> en [[Holyrood]] ([[Edimburgo]]). O Parlamento do Reino Unido, pola súa parte, mantén o seu poder sobre os [[impostos]], [[seguridade social]], [[exército]], [[relacións internacionais]], [[medios de comunicación]] e outras áreas explicitamente indicadas na ''[[Scotland Act]]'' de [[1998]] como "materias reservadas".
 
O Parlamento Escocés ten autoridade lexislativa para todas aquelas áreas relacionadas con Escocia, ata para variar levemente os [[imposto]]s, aínda que nunca exerceu dito poder. Tamén pode remitir asuntos relacionados coas competencias devoltas ao Parlamento Británico, para ser consideradas no conxunto da lexislación do Reino Unido. En determinados asuntos, a lexislación escocesa optou por solucións distintas ás adoptadas no conxunto do estado: por exemplo, a [[educación]] [[universidade|universitaria]] e os coidados para anciáns son de balde para os escoceses, mentres que no resto de Reino Unido débense pagar unhas taxas polos mesmos servizos. Escocia foi tamén o primeiro país do Reino Unido en prohibir o [[tabaco]] en espazos públicos.
[[Ficheiro:Scottish_Parliament_current.png|miniatura|dereita|250px|Repartición de escanos no [[Parlamento Escocés]] despois das derradeiras eleccións de [[2007]]. '''Lenda''': ''amarelo=SNP; vermello=Laboristas; laranxa=Liberal Demócratas; azul=Conservadores; verde=Partido Verde Escocés; gris=Independentes'']]
 
O Parlamento Escocés é [[unicameral]], e está composto por 129 membros, 73 dos cales representan a un distrito electoral ou ''constituency'', e son elixidos polo sistema de [[escrutinio uninominal maioritario]], os restantes 56 membros son elixidos en só oito distritos electorais, mediante o sistema de representación proporcional; os cargos electos teñen unha duración de catro anos. Trala elección do Parlamento, este propón a un dos seus membros para ser nomeado [[Primeiro Ministro de Escocia]] (''First Minister of Scotland'' ou ''Prìomh Mhinistear na h-Alba'') pola Raíña. O resto dos ministros tamén son propostos polo Parlamento e aprobados pola Raíña, e forman, xunto co Primeiro Ministro, o [[Goberno de Escocia]], é dicir, o poder executivo escocés.
Nas [[eleccións ao Parlamento escocés de 2007]], o [[Partido Nacional Escocés]] (''Scottish National Party'' ou SNP) obtivo a [[maioría simple]]. O líder do partido, [[Alex Salmond]], foi elixido como ''First Minister'' dun goberno en minoría o [[6 de maio]] de [[2007]]. Outros partidos con representación na cámara son o [[Partido Laborista (Reino Unido)|Partido Laborista]], dirixido por Wendy Alexander; o [[Partido Conservador Escocés]], encabezado por Annabelle Goldie; o Partido Liberal-demócrata de Nicol Stephen e o Partido Verde Escocés, codirixido por Robin Harper. [[Margo MacDonald]] é ademais a única independente en obter un asento como membro do Parlamento Escocés.
 
Escocia ten ademais representación na [[Cámara dos Comúns (Reino Unido)|Cámara dos Comúns do Reino Unido]], con 59 representantes elixidos en función dos distritos electorais escoceses. A ''[[Scotland Office]]'' ou "Oficina de Escocia", dirixida polo [[Secretario de Estado de Escocia]], é o departamento do [[Política do Reino Unido|Goberno Británico]] dedicado a tratar os asuntos relacionados con Escocia. Dende xuño de [[2007]], o cargo de Secretario de Estado para Escocia ocúpao Des Browne.
 
==== Galería ====
[[Ficheiro:ScotlandLabelled.png|miniatura|200px|esquerda|Mapa de Escocia coa división en 32 concellos]]
<gallery>
[[Ficheiro:Scottish_Parliament_currentScottish Parliament 1999 dissolution.png|miniatura|dereita|250px|Repartición de escanos no [[Parlamento Escocés]] despois das derradeiras eleccións deen [[2007]]1999. '''Lenda''': ''amarelo=SNP; vermello=Laboristas; laranxa=Liberal Demócratas; azul=Conservadores; verde=Partido Verde Escocés; gris=Independentes'']]
Ficheiro:Scottish Parliament 2003 dissolution.png|Parlamento en 2003. '''Lenda''': ''amarelo=SNP; vermello=Laboristas; laranxa=Liberal Demócratas; azul=Conservadores; verde=Partido Verde Escocés; gris=Independentes''
Ficheiro:Parties in the Scottish Parliament, 2007.png|Parlamento en 2007. '''Lenda''': ''amarelo=SNP; vermello=Laboristas; laranxa=Liberal Demócratas; azul=Conservadores; verde=Partido Verde Escocés; gris=Independentes''
Ficheiro:Parties in the Scottish Parliament, May 2016.png|Parlamento en maio 2016. '''Lenda''': ''amarelo=SNP; vermello=Laboristas; laranxa=Liberal Demócratas; azul=Conservadores; verde=Partido Verde Escocés; gris=Independentes''
</gallery>
=== Divisións administrativas ===
[[Ficheiro:ScotlandLabelled.png|miniatura|200px|Mapa de Escocia coa división en 32 concellos]]{{Artigo principal|Subdivisións de Escocia}}
As divisións históricas de Escocia son moi variadas, e inclúen os [[condado]]s, [[Duque|ducados]], ''[[burghs]]'' (cidades independentes con representación no [[Parlamento de Escocia]]) e [[Parroquia civil|parroquias]]. En [[1975]] púxose en funcionamento unha división en [[rexión]]s e [[distritos]] que porén foi abolida en [[1996]]. Dende aquela, a efectos administrativos Escocia está dividida en 32 ''council areas'' ou "concellos",<ref>http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1994/Ukpga_19940039_en_1.htm|título "Local Government etc. (Scotland) Act 1994"</ref> administradas por unha autoridade unitaria responsable de tódolos servizos locais. Os ''Community councils'' ("concellos comunitarios"), pola súa parte, son organizacións informais que representan a determinadas subdivisións dentro do concello.
 
 
O status de "cidade" no Reino Unido vén determinado por unha [[patente real]].<ref>http://www.dca.gov.uk/constitution/city/cityhome.htm|título = "City status"</ref> Hai seis cidades en Escocia: [[Aberdeen, Escocia|Aberdeen]], [[Dundee]], [[Edimburgo]], [[Glasgow]] e, máis recentemente, [[Inverness]] e [[Stirling]].<ref>http://www.dca.gov.uk/constitution/city/citygj.htm UK cities Departamento de Asuntos Constitucionais</ref>
 
{| class="wikitable"
|+
! colspan="4" |'''Council areas ou ''Concellos'' de Escocia''':
|-
|1. Inverclyde
|9. West Lothian
|17. Aberdeenshire
|25. North Ayrshire
|-
|2. Renfrewshire
|10. Edimburg
|18. Aberdeen
|26. East Ayrshire
|-
|3. West Dunbartonshire
|11. Midlothian
|19. Moray
|27. South Ayrshire
|-
|4. East Dunbartonshire
|12. East Lothian
|20. Highland
|28. Dumfries and Galloway
|-
|5. Glasgow
|13. Clackmannanshire
|21. Hèbrides Exteriors
|29. South Lanarkshire
|-
|6. East Renfrewshire
|14. Fife
|22. Argyll and Bute
|30. Scottish Borders
|-
|7. North Lanarkshire
|15. Dundee
|23. Perth and Kinross
|31. Orkney
|-
|8. Falkirk
|16. Angus
|24. Stirling
|32. Shetland
|}
 
== Símbolos nacionais ==
10.557

edicións