Diferenzas entre revisións de «Revolución Rusa de 1917»

Restauración de textos en francés deturpados pola tradución automática.
m (→‎top: Arranxos varios, replaced: <br> → <br/>)
(Restauración de textos en francés deturpados pola tradución automática.)
O termo '''Revolución Rusa''' ({{lang-ru|Русская революция}}, ''Russkaya revolyutsiya'') agrupa todos os sucesos que conduciron ao derrocamento do réxime [[tsar]]ista e á instauración preparada doutro, [[Leninismo|leninista]], a continuación, entre febreiro e outubro de 1917, que levou á creación da [[República Socialista Federativa Soviética de Rusia]]. O tsar viuse obrigado a abdicar e o antigo réxime foi substituído por un Goberno provisional durante a primeira revolución de febreiro 1917 (marzo no [[calendario gregoriano]], pois o [[calendario xuliano]] estaba en uso en Rusia nese momento). Na segunda revolución, en outubro, o [[Goberno Provisional Ruso|Goberno provisional]] foi eliminado e substituído cun goberno [[bolxevique]] ([[comunista]]).
 
A [[Revolución de febreiro|Revolución de Febreiro]] focalizouse, orixinalmente, en torno a [[Petrogrado]] (hoxe [[San Petersburgo]]). No caos, os membros do parlamento imperial ou [[Duma Estatal do Imperio Ruso|Duma]] asumiron o control do país, formando o Goberno provisional ruso. A dirección do exército sentía que non tiñan os medios para reprimir a revolución e [[Nicolao II de Rusia|Nicolao II]], o último emperador de Rusia, abdicou. Os [[soviets]] (consellos de traballadores), que foron dirixidos por faccións socialistas máis radicais, nun principio permitiron ao Goberno provisional gobernar, pero insistiu nunha prerrogativa para influír no goberno e controlar diversas milicias. A Revolución de Febreiro levouse a cabo no contexto dos duros reveses militares sufridos durante a [[Primeira Guerra Mundial|primeira guerra mundial]] (1914-1918),<ref>{{Cita|A Première Guerre mondiale aggrave llesles facteurs de fragilité da Russie. LlesLes défaites précipitent a désagrégation du régime impérial.|Serge Berstein, Pierre Milza, ''Histoire du XXe siècle'', Tome 1 (1900-1945), p. 88.}}</ref> que deixou a gran parte do exército ruso nun estado de motín.
 
A partir de entón produciuse un período de [[poder dual]], durante o cal o Goberno provisional tiña o poder do Estado, mentres que a rede nacional de soviets, liderados polos socialistas, tiña a lealdade das clases baixas e a [[esquerda política]]. Durante este período caótico houbo motíns frecuentes, protestas e moitas folgas. Cando o Goberno provisional decidiu continuar a guerra con [[Alemaña]], os bolxeviques e outras faccións socialistas fixeron campaña para deter o conflito. Os bolxeviques puxeron a milicias obreiras baixo o seu control e convertéronos na [[Garda Vermella (Rusia)|Garda Vermella]] (máis tarde, o [[Exército Vermello]]) sobre as que exercían un control substancial.
As sucesivas derrotas rusas na [[Primeira Guerra Mundial|primeira guerra mundial]] foron unha das causas da [[Revolución de Febreiro]]. No momento de entrada na guerra, todos os partidos políticos mostráronse favorables á participación na contenda, coa excepción do [[Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia|Partido Obreiro Socialdemócrata]], o único partido europeo xunto ao Partido Socialista do [[Reino de Serbia]] que se negou a votar os créditos de guerra, pero advertiu que non trataría de sabotar os esforzos provocados pola guerra. Tralo comezo do conflito e logo dalgúns éxitos iniciais, o Exército ruso tivo que soportar severas derrotas (en [[Prusia Oriental]], en particular). As fábricas non se mostraron o suficientemente produtivas, a [[Ferrocarril|rede ferroviaria]] era ineficiente e o fornezo de armas e alimentos ao Exército fallaba. No Exército, os partes batían todas as mellores marcas: 1.700.000 mortos e 5.950.000 feridos, estalando [[disturbio]]s e decaendo a moral dos soldados. Estes soportaban mes a mes a incapacidade dos seus oficiais, ata o punto de fornecer a unidades de combate munición non correspondente co calibre da súa arma e a intimidación e os castigos corporais utilizados na mesma.
 
A fame estendeuse e as mercadorías comezaron a escasear. A economía rusa, que antes da guerra contaba coa taxa de crecemento máis alta de Europa,<ref>Para a década de 1890, Richard Pipes afirma: «''a productivité industrielle russe s'est accrue de 126 pour cent, llele double du taux de croissance allemand et llele triplatriple de celui deasdes États-Unis''». Tradución: "A produtividade industrial rusa aumentou nun 126%, o dobre da taxa de crecemento de Alemaña e tres veces maior que a dos Estados Unidos. A Révolution russe, op. cit., p. 72.</ref> atopábase illada do mercado europeo. O Parlamento ruso (a [[Duma Imperial de Rusia|Duma]]), constituída por [[liberalismo|liberais]] e [[progresismo|progresistas]], advertiu ao tsar [[Nicolao II de Rusia|Nicolao II]] destas ameazas contra a estabilidade do imperio e do réxime, aconsellándolle formar un novo goberno constitucional. O tsar non tivo en conta esta advertencia e perdeu o liderado e o contacto coa realidade do país. A impopularidade da súa esposa, a emperatriz [[Alexandra Fiodorovna Romanova|Alexandra]], de orixe alemá, aumentou o descrédito do réxime, feito confirmado en decembro de [[1916]] co asasinato de [[Grigori Rasputín|Rasputín]], asesor oculto da emperatriz, por parte do príncipe [[Félix Iusúpov]], un mozo nobre.
 
Desde [[1915]]-[[1916]], proliferaron diversos comités que se fixeron cargo de todo aquilo que o deficiente Estado xa non asumía (abastecemento, encargos, intercambios comerciais...). Xunto ás [[cooperativa]]s ou os [[sindicato]]s, estes comités convertéronse en órganos de poder paralelos. O réxime xa non controlaba o "país real".<ref>[[Roger Portal]], ''A Russie de 1894 à 1914'', Paris, Centre de documentation universitaire, 1966, p. 78.</ref>
[[Ficheiro:Всенародные похороны жертв павших за свободу 23 марта 1917, Петроград.jpg|miniatura|Funerais polas vítimas da revolución o [[5 de abril]] de [[1917]] (23 de marzo segundo o [[calendario xuliano]]) en Petrogrado.]]
 
Os días seguintes, as folgas xeneralizáronse por todo Petrogrado e a tensión foi en aumento. As consignas, ata ese intre máis discretas, politizáronse: "Abaixo a guerra!", "Abaixo a autocracia!".<ref>[[Jean Elleinstein]], ''D'une Russie à l'autre, vie et mort de l'URSS'', Éditions Sociais, 1992, p. 68.</ref> Nesta ocasión, os enfrontamentos coa policía saldáronse con vítimas para ambas as partes.<ref>[[Louis Aragon]] et [[André Maurois]], ''Les Deux Géants. Histoire deasdes États-Unis et de l'URSS de 1917 à nos jours. Tome 3: Histoire de l'URSS de 1917 à 1929. Tome 4: Histoire de l'URSS De 1929 à nos jours'', Paris, Éditions du Pont Royal, 1963, p. 30.</ref> Os manifestantes armáronse subtraendo armas dos postos de policía. Tras tres días de manifestacións, o tsar ordenou a mobilización da [[guarnición]] militar da cidade para sufocar a rebelión. Os soldados resistiron as primeiras tentativas de confraternización e mataron a moitos manifestantes. Con todo, durante a noite, parte da compañía sumouse progresivamente aos insurxentes, que puideron desta forma armarse máis convenientemente. Entre tanto, o tsar, sen medios para gobernar, ordenou disolver a Duma e nomear un comité interino.
 
Todos os rexementos da guarnición de Petrogrado uníronse á revolta. Foi o triunfo da revolución. Baixo a presión do [[Estado Maior]], o tsar Nicolao II abdicou o [[2 de marzo]]: "Desfíxose do imperio como un comandante dun escuadrón de cabalería."<ref>[[Marc Ferro]], ''A Grande Guerre, 1914-1918'', Gallimard, coll. « Idées», Paris, 1969, p. 318.</ref> O seu irmán, o gran duque [[Miguel Aleksandrovich de Rusia|Miguel Aleksándrovich]], rexeitou ao día seguinte a coroa. Foi a fin do tsarismo e producíronse as primeiras eleccións ao [[soviet]] dos traballadores da capital, o [[Soviet de Petrogrado]]. O primeiro episodio da revolución saldouse con máis dun centenar de vítimas, principalmente manifestantes,<ref>Richard Pipes afirma: «noméelle total deasdes blessés et des morts [dade la Révolution de Février] se situait entre 1300 et 1450 dont 169 tués». ''A Révolution russe'', ''op. cit.'', p. 284.</ref> mais a caída rápida e inesperada do réxime, cunhas perdas humanas relativamente pequenas, suscitou no país unha onda de entusiasmo e liberación.
 
== A dualidade de poderes ==
O programa do [[Soviet de Petrogrado]] recollía o asinar a paz de xeito inmediato na [[Primeira Guerra Mundial|primeira guerra mundial]], outorgar a propiedade da terra aos campesiños, a xornada laboral de oito horas e o establecemento dunha república democrática. Este programa resultaba inaplicable pola burguesía liberal que asumiu o poder trala revolución, xa que non asinou a paz, nin revisou a propiedade das terras nin a xornada laboral.
 
Ademais, o Goberno considerou (así como parte dos dirixentes dos soviets e dos partidos revolucionarios) que só a futura Asemblea Constituínte elixida por [[sufraxio universal]] tiña dereito a decidir sobre a propiedade da terra e o sistema social. Pero a ausencia de millóns de votantes que se atopaban combatendo no [[Fronte Oriental (Primeira Guerra Mundial)|fronte]] atrasou a celebración das eleccións (sobre todo porque o goberno continuaba coa guerra). A realización das reformas foi continuamente aprazada ''[[sine die]]''. A situación chegou ata tal punto que o goberno abstívose de proclamar oficialmente a República antes de setembro. Tomou así o risco de decepcionar perigosamente á poboación. Por riba, non podía gobernar sen o apoio dos soviets, que contaban co sostén e a confianza da gran masa de traballadores.<ref>[[Léo Figuères]], ''Octobre 17. A révolution en débat'', éditions LleLe Temps deasdes cerises, Paris, 1995, p. 253</ref>
 
Os soviets estaban dominados polos [[socialismo|socialistas]], os [[menxevique]]s e [[Partido Social-Revolucionario|socialrevolucionarios]]. Os [[bolxevique]]s, malia o seu nome, eran unha minoría. Por aquel momento, os soviets, incluído o [[Soviet de Petrogrado]], demostraron un apoio moderado ao Goberno provisional e non continuaron reclamando as reformas máis radicais, o que obriga a matizar a noción habitual de "dualidade de poderes". A confluencia entre o Soviet de Petrogrado e o Goberno provisional cristalizou na figura de [[Aleksandr Kerenskii]], socialrevolucionario, vicepresidente do Soviet de Petrogrado e ministro de Xustiza e Guerra.
 
Case todos os revolucionarios, especialmente os da escola [[marxismo|marxista]], crían que a revolución proletaria era prematura nun país economicamente atrasado e rural. Esta tese atopa a súa orixe no discurso dos menxeviques rusos e nas análises do teórico marxista alemán [[Karl Kautsky]].<ref>[[Rosa Luxemburgo]], ''ALa Révolution russe'', Éditions de l'Aube, coll. « l'Aube poche essai», 2007, p. 8-9.</ref> Na súa opinión, Rusia só estaba preparada para unha revolución burguesa, xa que o proletariado era demasiado débil e moi reducido. A revolución debía limitarse primeiramente ás tarefas que a análise marxista asignaba á revolución burguesa, cumpridas pola [[Revolución Francesa]] en 1789: o fin do [[feudalismo]] e a [[reforma agraria]]. Desde este punto de vista, os soviets concibíanse como "fortalezas proletarias" situadas no corazón da "revolución burguesa"<ref>[[Marc Ferro]], « Pourquoi Février? Pourquoi Octobre?», ''in A Révolution d'Octobre et le Mouvement ouvrier européen'', EDI, Paris, 1967, p. 17.</ref> para velar pola realización das reivindicacións populares, e posteriormente, preparar a transición ao [[socialismo]], prevíndose dunha contrarrevolución monárquica ou dunha ruptura coa burguesía.
 
Pese a iso, isto non respondeu á urxencia que as masas demandaban para ver colmadas as súas aspiracións. Os partidos revolucionarios corrían o perigo de incorrer no mesmo descrédito popular que o Goberno provisional.
Nos primeiros meses de 1917, a guerra provocaba un rexeitamento inferior ao da incapacidade do tsar para levala con eficacia, unido á crueldade e a neglixencia dos oficiais. O «[[derrotismo]] revolucionario» chegou a ser impopular no propio partido bolxevique. Moitos, e non só na elite burguesa rusa, esperaban unha explosión [[patriotismo|patriótica]] e [[xacobinos|xacobina]] contra a [[Imperio Alemán|Alemaña]] do [[Káiser]], algo así como o que sucedeu trala caída da monarquía francesa en [[1792]], que levou á vitoria de [[batalla de Valmy|Valmy]] e a derrota do inimigo. O ministro de Guerra, [[Aleksandr Kerenskii]], un bo orador e moi popular, foi elixido para encarnar ese arranque nos planos nacional e revolucionario.
 
Por outra banda, as consignas a favor da paz son inicialmente máis frecuentes na retagarda que na fronte, onde os soldados adoitaban ver aos obreiros como privilexiados, e detestaban que se puxese en cuestión a utilidade dos sacrificios que levaban soportando desde que estalou o conflito. De feito, unha gran maioría dos rusos mostrábanse a favor dunha paz negociada, sen anexións nin indemnizacións, pero moitos estaban tamén dispostos a dar unha oportunidade a unha última ofensiva militar.<ref>[[Marc Ferro]] (con [[Jean Ellenstein]]), ''La Révolution d'Octobre'', L'Humanité en Marche, Éd. deasdes Burins, 1972.</ref>
 
Con todo, entre febreiro e xullo, o cansazo e a impopularidade cara á guerra foron gañando terreo, así como a propaganda pacifista. A continuación da guerra creaba unha situación moi criticada, xa que era imposible instaurar a xornada laboral de oito horas sen prexudicar á produción bélica, ou tratar de convocar eleccións para formar a Asemblea Constituínte tendo millóns de soldados na fronte.
Sabendo que a «repartición negra» (nome da antiga organización [[narodnik|naródnik]] ''[[Repartición Negra]]'') estaba cumpríndose nos seus pobos, os soldados, de orixe maioritariamente campesiño, desertaron en masa co fin de poder participar a tempo na nova distribución das terras. A acción da propaganda pacifista e o desalento tralo fracaso da última ofensiva do verán fixeron o resto. As trincheiras baleiráronse aos poucos.
 
Así, os bolxeviques, aos que aínda se cualificaba en xuño como «insignificante presada de demagogos»<ref>[[Lev Trotski]], [http://www.marxists.org/francais/trotsky/livres/hrrusse/hrr36.htm « Marée montante»], en ''Histoire de la révolution russe''.</ref> controlaban a maior parte do país. Desde xuño de 1917, nunha sesión do Primeiro [[Congreso dos Soviets de Todas As Rusias|Congreso Panruso dos Soviets]], [[Lenin]] xa anunciara abertamente - durante unha soada discusión co [[menxevique]] [[Irakli Tsereteli]] - que os bolxeviques estaban dispostos a tomar o poder, pero que polo momento as súas palabras non foran tomadas en serio.<ref>Michel Heller et Aleksandr Nekrich, ''L'Utopie au pouvoir'', ''op. cit.'', p. 25. Marc Ferro, d'après le compte rendu des débats, précise qu'en « revendiquant le pouvoir pour son parti, très minoritaire, Lénine ne provoqua pas l'indignation deasdes députés mais un immense éclat de rire». ''La Révolution de 1917'', ''op. cit.'', p. 473.</ref>
 
== Outubro de 1917 ==
De modo que practicamente a totalidade dos funcionarios de Petrogrado declaráronse en folga para protestar contra o golpe de Estado, pasando as listas públicas a denunciar a aqueles que se negan a servir ao novo poder. O [[10 de decembro]], os líderes do [[Partido Democrático Constitucional|KD]], que se puxeron á fronte da resistencia armada ao goberno bolxevique, foron declarados en estado de arresto.O decreto de arresto dos xefes da guerra civil contra a revolución (''[[Pravda]]'', n° 23, 12 de decembro (29 de novembro) de 1917) declara que « Os membros dos organismos dirixentes do partido KD son merecedores de ser arrestados e levados ante os tribunais revolucionarios».
 
Outros creen que a clemencia foi o que caracterizou aos primeiros días do réxime soviético.<ref>[[Arno Joseph Mayer]], ''Lles Furies: Violence, vengeance, terreur, aux temps da révolution française et da révolution russe'', p. 215-219: « Si non había "probas" dunha resistencia implacable á toma de poder, os bolcheviques probablemente renunciaran ao terror [...] Aínda en novembro de 1918, Lenin pretendía non sen razón, o seguinte: "procedamos ás detencións pero non recorramos ao terror" particularmente contra os irmáns inimigos.». Ver tamén [[Pierre Broué]], [http://www.marxists.org/francais/broue/works/1963/00/broue_pbolch_5.htm « LlesLes débuts du régime soviétique et a paix de Brest-Litovsk»], en ''[http://www.marxists.org/francais/broue/works/1963/00/broue_pbolch.htm Le Parti bolchevique]''; ou [[Edward Hallett Carr]], ''La Révolution russe''.</ref> Os ministros do Goberno provisional foron detidos e liberados rápidamente. A maior parte participara na guerra civil no [[Movemento Branco|bando Branco]]. O xeneral [[Piotr Krasnov]], que se levantou a raíz da Revolución de Outubro, foi posto en liberdade xunto con outros oficiais, tomou as armas contra o réxime soviético en contra da súa palabra e pasou a liderar o Exército Branco nos meses posteriores.
 
Para [[Nicolas Werth]], o novo poder levou a cabo unha reconstrución autoritaria do Estado en detrimento dos órganos de poder que xorden espontaneamente na sociedade civil: os comités de fábrica, as cooperativas que reemplazaban aos sindicatos ou soviets, meros instrumentos baleiros pero xa infiltrados no sistema e subordinados a el. "Nun par de semanas (finais de outubro de 1917 - xaneiro de 1918), "o poder desde abaixo", "o poder dos Soviets ", que se desenvolveu de febreiro a outubro de 1917 [...] convértese nun gran poder, a raíz dos procedementos burocráticos ou autoritarios. O poder da sociedade ao Estado, e do Estado ao partido bolxevique".<ref>Nicolas Werth, ''L'URSS de Lénine à Staline'', Que sais-je?, 1995, p. 8.</ref>
18.305

edicións