Diferenzas entre revisións de «Chocolate»

m
Correccións ortográficas 1 ata "De América a Europa"
m (Correccións ortográficas 1 ata "De América a Europa")
 
O '''chocolate''' ([[lingua náhuatl|náhuatl]] ''xocolatl'') é o alimento que se obtén mesturando [[azucre]] con dous produtos derivados da manipulación das sementes do [[Theobroma cacao|cacao]]:<ref>{{DRAG|chocolate}}</ref> unha materia sólida (''a pasta de cacao'') e unha materia [[graxa]] (''a manteiga de cacao'').<ref>O famoso gastrónomo francés [[Jean Anthelme Brillat-Savarin|J. A. Brillat-Savarin]] definía en [[1826]] o chocolate do seguinte xeito:
{{cita|Conveuse en dar o nome de ''chocolate'' á mestura composta da semente da árbore do cacao torrada, con azucre e canela; tal é a definición clásica do chocolate. O azucre forma parte integrante, porque con cacao só resulta unicamente pasta de cacao e non chocolate.(''Fisiología del gusto'', ed. Óptima, Barcelona, 2001, páxs. 113-114.)}}</ref> A partir desta combinación básica, elabóranse os distintos tipos de chocolate, que dependen da proporción entre estes elementos e da súa mestura ou non con outros produtos tales como [[leite]] e [[Froito seco|froitos secos]]. O chocolate atopaseatópase en moitas [[sobremesa]]s así como na [[repostería]], [[galleta]]s, [[Bolo alimenticio|bolos]], [[sorbete]]s, [[Pastel|tortas]], [[bebida]]s.
==Etimoloxía==
Discutiuse a orixe da palabra chocolate, a cal parece ter dúas probablesposibles raíces.
 
Postúlanse xa que logo dúas [[etimoloxía]]s para ''xocolātl'':
# Trátase do resultado de engadir á palabra de orixe [[Lingua náhuatl|náhuatl]] (da rexión centro-occidente de [[México]]) ''ātl'' («auga») a palabra ''xococ'' («agre»), a palabra ''xocolia'' («agrear») ou ''xocolli'' («cousa agre»).
# Trátase dunha adaptación de ''chocolhaa'', palabra proveniente do [[lingua maia|maia]] que, literalmente, significa «líquido ou bebida quente» pero o termo maia de designio do chocolate é ''Chukwa''' que contradi a devanditos autores.
 
* Michael Coe, profesor emérito de antropoloxía en Yale, curador do museo Peabody de Yale e coautor do libro ''The True History of Chocolate''(1996), afirma que a palabra ''xocolātl'' "non aparece en ningún texto ou fonte antiga (previa á conquista), en lingua náhuatl, a linguaxe da cultura azteca". El ademais cita ao distinguido filólogo mexicano Ignacio Dávila Garibi, quen propón que "os españois crearon a palabra ao tomar a palabra maia ''chocol'' e logo substituíron o termo maia para auga ''haa «auga»'', coa azteca ''atl''."
* O [[Filoloxía|filólogo]] [[Joan Coromines i Vigneaux|Joan Corominas]] expón a seguinte hipótese: como as noticias máis antigas acerca da preparación desta beberaxe son de que os antigos mexicanos facíano con semente de [[ceiba]] (''pochotl'') e de [[cacao]] (''cacahuatl''), quizais proveña de ''pocho-cacahua-ātl'', bebida de [[cacao]] e [[ceiba]], abreviado polos españois en ''chocahuatl''; na forma actual puido haber influxo fonético doutros beberaxes mexicanos, como ''pozolātl'' (bebida de [[millo]] cocido) ''pinolātl'' (bebida de [[pinole]]), e ''chilātl'' (bebida de [[capsicum|chile]]).
* Segundo o misioneiro inglés [[Thomas Gage]], que se referiu ao chocolate en [[1648]], o termo tería unha orixe [[Onomatopea|onomatopeico]], pois ''xoc'' imitaría o ruído que producía a bebida cando se axitaba no recipiente no que se preparaba ou batía.
[[Ficheiro:ans 21 06 2.jpg|miniatura|320px|[[Códice Nuttall]], representación de dous reis da cultura mixteca compartindo unha [[bebida]] de chocolate.]]
 
Non se coñecen con certeza as orixes da árbore do [[cacao]] (''Theobroma cacao''). Algunhas teorías propoñen que a súa diseminación empezou nas terras tropicais de América do Sur, na conca do [[río Orinoco]] ou do [[río Amazonas]], estendéndose aos poucos ata chegar ao sueste de [[México]]. Outras suscitan que ocorreu o oposto: estendeuse desde o sueste de México ata a conca do río Amazonas. O que se da por feito é que as primeiras evidencias do seu uso humano atópanse en territorio mexicano, que fai moito tempo foi ocupado por culturas prehispánicas.
 
Nos primeiros tempos o consumo parece ser en forma dunha especie de «[[cervexa]]»; é dicir, unha bebida baseada na [[fermentación]] máis que dos grans do cacao, da polpa do mesmo. Tal «cervexa de chocolate», cuxos restos áchanse nas vaixelas cerámicas de Puerto Escondido, tería unha importante función [[rito|ritual]] e moi probablemente utilizábase nas celebracións de matrimonios. Bastante posteriormente, os olmecas, maias e [[mexica]]s (entre outras civilizacións mesoamericanas) comezaron a consumir o chocolate derivado da pasta dos grans aliñada ou aderezada con [[pemento|chile]]. En forma semilíquida e líquida, o chocolate adoitaba ser a bebida preferida das realezas, que o consumían en vasos especiais ([[xícara]]s). Igualmente era considerado (con razón) un alimento tonificante ou enerxizante, que se podía consumir mesturado nunha masa de fariña de [[millo]] mesturada con chiles e mel.
 
De acordo á [[mitoloxía maia]], [[Kukulkán]] deulle o cacao aos maias logo da creación da humanidade, feita de millo (Ixim) pola deusa Xmucané.<ref>(Bogin 1997, Coe 1996, Montejo 1999, Tedlock 1985)</ref> Os maias celebraban un festival anual en abril, para honrar ao deus do cacao, ''[[Ek Chuah]]'', un evento que incluía sacrificios de cans e outros animais con marcas pintadas de chocolate, ofrendas de cacao, plumas, [[incenso]] e intercambio de agasallos.
* [[Cristovo Colón]], á súa volta a [[España]], levou mostras de cacao aos [[Reis Católicos]]; con todo non ten éxito polo seu sabor amargo e picante e polo seu aspecto sucio.
* Aínda así [[Hernán Cortés]] -tamén consciente do valor do cacao entre os aztecas- decidiu levar consigo mostras á corte de [[Carlos I de España|Carlos I]] en 1528 de onde xorde a historia do chocolate en [[Europa]]. Cortés, ao probar o beberaxe preparado polos aztecas, o describira así: "cando un o bebe, pode viaxar toda unha xornada sen cansarse e sen ter necesidade de alimentarse". Ademais do valor alimentario tamén lle chamou a atención o valor monetario que lle daban os aztecas.
* As damas da realeza española reservábanlloreservábano para elas e tomábano a sorbidos en segredo, condimentado con especias e ás veces con [[pementa]]. A bebida de chocolate foi popular cos relixiosos de [[México]], e cando regresaban a España trouxeron o cacao consigo para ter esa bebida. Co tempo introduciuse nos estratos máis altos da sociedade europea.
* A incorporación de [[azucre]] (e de especias como [[vainilla]] e [[canela]]) a esta bebida -podendo así denominarse ''chocolate'' cun sentido actual- é unha idea con orixe incerta: por unha banda sábese que en México ao redor de finais do século XVI grazas o [[Galeón de Manila]] chegou a gran escala a canela procedente da illa de Ceilán ou [[Sri Lanka]] e está claro que a extensión por parte dos españois do cultivo da [[cana de azucre]] en América puido facilitar que fose alí onde se mesturasen ambos os produtos por primeira vez. Por outro lado, é recorrente a noticia de que iso só ocorreu ao chegar o cacao a [[Europa]]. En calquera caso, tal combinación asóciase case sempre aá obra de membros de [[orde relixiosa|ordes relixiosas]]: as monxas dun convento de Oaxaca (México) que engadiron azucre ao cacao e o [[Mosteiro de Piedra]], en [[Zaragoza]], son os dous lugares, en América e Europa respectivamente, que parecen ser os primeiros en poñer en práctica por primeira vez esa combinación.
* Había, polo demais, algúns desacordos entre as altas esferas eclesiásticas polo suposto poder excitante que xeraba en quen o tomaba. Por exemplo, o [[bispo]] de [[Chiapas]] tivo que prohibir o seu consumo dentro do recinto da igrexa porque as damas españolas para facer máis levadeiros os minuciosos sermóns, facíanse servir chocolate polos seus criados e bebíano durante a cerimonia. Este feito irritou ao prelado, quen ameazou con excomungalas se seguían con esa práctica.
* Pódese argüír tamén que foron [[misioneiro]]s [[Compañía de Xesús|xesuítas]] -e non exploradores do Novo Mundo- os responsables de levar por primeira vez o chocolate a España, [[Italia]] e [[Francia]] a través dunha rede internacional de [[convento]]s e mosteiros. Foi tamén grazas á presión dos misioneiros xesuítas como os grans de cacao en cru, sen procesar, empezaron a exportarse en barco a Europa.
Sábese da existencia de chocolate en Galicia polo menos dende o [[século XVII]]. O xeito de tomalo era o [[chocolate de facer]] [[chocolate quente|quente]]. Quecíase coas [[chocolateira]], un pote de barro cunha asa, moi común dende as casas máis humildes até os pazos.
 
A forma galega máis documentada é '''''chicolate''''' a única até finais do século XIX, cando comeza a se mesturar, aínda que en menor medida con chocolate e ''chiculate''<ref>[http://ilg.usc.es/TILG/?tipo_busca=lema&pescuda=chocolate&categoria=Todas&desde=1600&ate=2050 ][[Tesouro Informatizado da Lingua Galega]]<span>, entrada chocolate.]</span></ref>.
 
A primeira referencia en [[lingua galega]] deste produto aparece nun escrito de [[1697]] na forma ''chicolate'':
5

edicións