Diferenzas entre revisións de «Idade Contemporánea»

HTML a código Wiki: mudo <gallery> por Modelo:Galería
(Replacing superseded 'Adolph-von-Menzel-Tafelrunde.jpg' with 'Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg')
(HTML a código Wiki: mudo <gallery> por Modelo:Galería)
 
Durante os primeiros anos houbo dúbidas sobre se as Trece Colonias seguirían cada unha o seu camiño como outras tantas nacións independentes, ou se formarían unha única nación. En [[Segundo Congreso Continental|un novo congreso]] celebrado outra vez en Filadelfia ([[1787]]), acordaron finalmente unha solución intermedia, conformando un [[Federación|estado federal]] cunha complexa repartición de funcións entre a Federación e os estados membros, baixo o mandato dunha única carta fundamental: a [[Constitución dos Estados Unidos de América|Constitución de 1787]]. A Federación, denominada [[Estados Unidos de América]], inspirouse para a súa creación e para a redacción da súa carta magna (sobre todo das numerosas emendas que houbo que engadir progresivamente aos sete artigos iniciais) nos principios fundamentais promovidos pola [[Ilustración]], ademais da práctica política do autogoberno local experimentado durante máis dun século, e ata no exemplo dun peculiar sistema político indíxena americano (a [[confederación iroquesa]]).<ref>[[Idade Moderna#O dereito e o concepto de home en sociedade]].</ref> O sistema político baseouse nun forte [[individualismo]] e no respecto aos [[dereitos humanos]] (aínda que na súa cultura política expresáronse como [[dereitos civís]]), entre os que destacaban as maiores garantías nunca existentes en ningún ordenamento xurídico anterior á neutralidade do estado en cuestións propias da vida privada e o respecto ás [[liberdades públicas]] ([[Liberdade de culto|conciencia]], [[liberdade de expresión|expresión]], [[liberdade de prensa|prensa]], [[liberdade de reunión|reunión]] e [[participación política]], [[Dereito a posuír armas|posesión de armas]]) e concretamente á [[propiedade privada]] como vehículo para a ''[[procura da felicidade]]'' (''Life, liberty and the pursuit of happiness''<ref>A orixe da frase, cuxa inclusión no texto da [[Declaración de Independencia de Estados Unidos]] débese a [[Thomas Jefferson]] e [[Benjamin Franklin]] (Harry Johnson. ed. ''Completed Autobiography -Benjamin Franklin-'' Regnery Publishing. pp. 413. ISBN 0-89526-033-6) , provén da [[Declaración de Dereitos de Virginia]] redactada por [[George Mason]], e esta de fórmulas similares que se atopan en textos de [[John Locke]] (''[http://www.gutenberg.org/dirs/etext05/trgov10h.htm Two Treatises of Government]'') e [[William Wollaston]] (''The Religion of Nature Delineated'', 1759). Bibliografía citada en [[:en:Life, liberty and the pursuit of happiness]] da wikipedia en inglés.).</ref> A construción da [[democracia]], en moitas das súas implicacións, como o [[sufraxio universal]], non foi de rápida consecución, especialmente en canto a [[escravitude nos Estados Unidos|os problemas da escravitude]], que diferenciaba aos estados do norte e o sur; e a relación coas [[Amerindio|nacións indias]], por cuxos territorios se expandirón. As nocións de [[república]] e [[independencia]] pasaron a ser dous referentes simbólicos da nova nación, e durante moito tempo, características case exclusivas fronte ao resto do mundo.
{{Galería
 
|width=250
<gallery>Ficheiro:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|[[Jean-Jacques Rousseau]] ([[Maurice Quentin de La Tour|Quentin de la Tour]], 1753) é o pai intelectual das revolucións de finais do século XVIII. Ve na sociedade corrupta do [[Antigo Réxime]] menos valores que no ''[[bo salvaxe]]'' (avanzado no seu ''Discours sur lles Sciences et lles Arts'' -"Discurso sobre as Ciencias e as Artes"- e popularizado coa novela ''[[Emilio, ou Da educación|Emilio]]''). A súa doutrina de ''[[Contrato social]]'', baseado nese concepto da bondade natural do home, levará á procura da soberanía nacional, e máis adiante, da democracia, pero tamén está na orixe intelectual do estado uniformador e totalitario das ditaduras do século XX.
|height=250
Ficheiro:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|Presentación ao Congreso Continental pola comisión dos "cinco homes" da proposta de [[Declaración de Independencia dos Estados Unidos de América]] (4 de xullo de 1776). Aparecen entre outros [[Thomas Jefferson]], [[Benjamin Franklin]] e [[John Adams]] (Cadro de [[John Trumbull]], 1817).<ref>[http://artgallery.yale.edu/pages/collection/popups/pc_amerps/details01.html Ficha en artgallery.yale.edu]</ref> Neste texto aplicáronse os valores da Ilustración á construción do primeiro sistema político contemporáneo. A recepción desta experiencia en Europa, principalmente en Francia, foi unha mestura de simpatía e paternalismo: o mito do bo salvaxe contribuíu a iso, e tamén a habilidade diplomática do propio Franklin, embaixador en París. Os estadounidenses presentáronse a si mesmos como resistentes á tiranía, con referencias neoclásicas á antiga República Romana, da que se verán herdeiros de alí en diante ([[Nova Roma]])
|lines=
Ficheiro:Lafayette and washington.jpg|O xeneral e primeiro presidente [[George Washington]] despide ao nobre francés e tamén xeral [[Marqués de La Fayette]] (1784). O fronte de tropas da monarquía francesa apoiara a independencia das Trece Colonias fronte a Inglaterra, do mesmo xeito que fixo o gobernador de Luisiana [[Bernardo de Gálvez y Madrid]] con tropas da monarquía española, nun axuste de contas da anterior [[Guerra dos Sete Anos]]. La Fayette, influído pola súa experiencia americana, foi partidario das reformas moderadas e dunha monarquía constitucional durante os posteriores acontecementos revolucionarios en Francia.
|align=center
Ficheiro:Thomas Paine.jpg|O británico [[Thomas Paine]] tivo unha traxectoria vital ligada ás revolucións americana e francesa. Expulsado de Inglaterra, tamén tivo problemas co réxime terrorista de [[Robespierre]], e acabou a súa vida en chan norteamericano. Foi autor de tres importantes libros: o liberal ''Common Sense'' ("O Sentido Común") onde defende a independencia de Estados Unidos, o polemista ''The Rights of Man'' ("Os Dereitos do Home") respondendo o ataque aos excesos revolucionarios de Francia de [[Edmund Burke]] (quen, pola contra, defendera a americana, aínda que con argumentos máis conservadores que os radicais de Paine); e o anticlerical e [[Voltaire|volteriano]] ''The Age of Reason'' (''[[A idade da razón]]'').</gallery>
<gallery>|Ficheiro:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|[[Jean-Jacques Rousseau]] ([[Maurice Quentin de La Tour|Quentin de la Tour]], 1753) é o pai intelectual das revolucións de finais do século XVIII. Ve na sociedade corrupta do [[Antigo Réxime]] menos valores que no ''[[bo salvaxe]]'' (avanzado no seu ''Discours sur lles Sciences et lles Arts'' -"Discurso sobre as Ciencias e as Artes"- e popularizado coa novela ''[[Emilio, ou Da educación|Emilio]]''). A súa doutrina de ''[[Contrato social]]'', baseado nese concepto da bondade natural do home, levará á procura da soberanía nacional, e máis adiante, da democracia, pero tamén está na orixe intelectual do estado uniformador e totalitario das ditaduras do século XX.
|Ficheiro:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|Presentación ao Congreso Continental pola comisión dos "cinco homes" da proposta de [[Declaración de Independencia dos Estados Unidos de América]] (4 de xullo de 1776). Aparecen entre outros [[Thomas Jefferson]], [[Benjamin Franklin]] e [[John Adams]] (Cadro de [[John Trumbull]], 1817).<ref>[http://artgallery.yale.edu/pages/collection/popups/pc_amerps/details01.html Ficha en artgallery.yale.edu]</ref> Neste texto aplicáronse os valores da Ilustración á construción do primeiro sistema político contemporáneo. A recepción desta experiencia en Europa, principalmente en Francia, foi unha mestura de simpatía e paternalismo: o mito do bo salvaxe contribuíu a iso, e tamén a habilidade diplomática do propio Franklin, embaixador en París. Os estadounidenses presentáronse a si mesmos como resistentes á tiranía, con referencias neoclásicas á antiga República Romana, da que se verán herdeiros de alí en diante ([[Nova Roma]])
|Ficheiro:Lafayette and washington.jpg|O xeneral e primeiro presidente [[George Washington]] despide ao nobre francés e tamén xeral [[Marqués de La Fayette]] (1784). O fronte de tropas da monarquía francesa apoiara a independencia das Trece Colonias fronte a Inglaterra, do mesmo xeito que fixo o gobernador de Luisiana [[Bernardo de Gálvez y Madrid]] con tropas da monarquía española, nun axuste de contas da anterior [[Guerra dos Sete Anos]]. La Fayette, influído pola súa experiencia americana, foi partidario das reformas moderadas e dunha monarquía constitucional durante os posteriores acontecementos revolucionarios en Francia.
|Ficheiro:Thomas Paine.jpg|O británico [[Thomas Paine]] tivo unha traxectoria vital ligada ás revolucións americana e francesa. Expulsado de Inglaterra, tamén tivo problemas co réxime terrorista de [[Robespierre]], e acabou a súa vida en chan norteamericano. Foi autor de tres importantes libros: o liberal ''Common Sense'' ("O Sentido Común") onde defende a independencia de Estados Unidos, o polemista ''The Rights of Man'' ("Os Dereitos do Home") respondendo o ataque aos excesos revolucionarios de Francia de [[Edmund Burke]] (quen, pola contra, defendera a americana, aínda que con argumentos máis conservadores que os radicais de Paine); e o anticlerical e [[Voltaire|volteriano]] ''The Age of Reason'' (''[[A idade da razón]]'').</gallery>
}}
 
Resultado:
176.568

edicións