Idade dos Metais: Diferenzas entre revisións

Contido eliminado Contido engadido
m +ref.
m →‎top: Arranxos varios, replaced: |thumb| → |miniatura|, Idade do Ferro → Idade de Ferro (5), Idade do Bronce → Idade de Bronce (4)
Liña 1:
A '''Idade dos Metais'''<ref>{{DRAG|Idade}}</ref> é unha das dúas grandes etapas tecnolóxicas nas que tradicionalmente subdividiuse a [[Prehistoria]] euroasiática. Por definición, é o período que seguiu á [[Idade de Pedra]] e durante o cal o home comezou a fabricar obxectos de metal<ref>{{cita web| url=http://buscon.rae.es/draei/srvltobtenerhtml?IDLEMA=78323&NEDIC=Se |título = Idade | editor = [[Real Academia Española]]}}</ref> fundido. A existencia de [[metalurxia|procesos metalúrxicos]] é indispensable para establecer a adscrición dunha [[cultura arqueolóxica]] a esta etapa, xa que os metais nativos eran traballados por marteleado dende as fases iniciais do [[Neolítico]].<ref name="FullolayNadal">{{cita libro | nome = Josep Mª | apelidos = Fullola |autor2= Nadal, Jordi | ano = 2005 | título = Introdución a la prehistoria. La evolución de la cultura humana | edición = primeira | editorial = Ed. UOC | lugar = Barcelona | isbn = 84-9788-153-2 | páxina = 172}}</ref> Seguindo este criterio, a '''Idade dos Metais''' comezaría coas primeiras evidencias de fundición do [[cobre]], que son do [[VI milenio a. C.|VI milenio&nbsp;a.&nbsp;C.]] (na [[Anatolia]] e os [[montes Zagros]]) e acabaría coa progresiva entrada na [[Historia]] de cada rexión (en [[Europa]] isto produciuse durante o [[I milenio a. C.|I milenio&nbsp;a.&nbsp;C.]]). En [[Mesopotamia]] e [[Antigo Exipto|Exipto]] coincide xa co [[Historia da escritura|desenvolvemento da escritura]] e polo tanto a metalurxia alí é plenamente histórica.<ref>{{cita web |url= http://www.ite.educacion.es/w3/eos/materialeseducativos/mem2001/huellas/origenes/metal/010quees.htm |título= La edad de los metales: cronología y períodos |nome= |apelido= |autor= Heliodoro Núñez e Antonio Paniagua |ligazónautor= |autor2= |data= |ano= 2001 |obra= |editorial= [[Ministerio de Educación de España|Instituto de Tecnologías Educativas]] |lugar= |páxina= |páxinas= |at= |idioma= |trans_title= |formato= |doi= |urlarchivo= |fechaarchivo= |dataacceso= 17 de setembro de 2012 |cita= |ref= |separador= |postscript=}}</ref><ref name="Fullola-Nadal">{{cita libro | nome = Josep Mª | apelidos = Fullola |autor2= Nadal, Jordi | páxinas = 184-185| ano = 2005 | título = Introdución a la prehistoria. La evolución de la cultura humana}}</ref>
 
[[Ficheiro:Or de Varna - Nécropole.jpg|thumbminiatura|Sepultura 43 da [[Necrópole de Varna]], o primeiro [[ouro]] traballado do mundo.<ref>{{cita web |url= http://terranoticias.terra.es/articulo/html/av2492067.htm |título= A Caixa saca dun longo esquecemento ao enigmático pobo tracio |nome= |apelido= |autor= |ligazónautor= |autor2= |data= |ano= |obra= |editorial= Terra |lugar= |páxina= |páxinas= |at= |idioma= español |trans_title= |formato= |doi= |urlarchivo= |fechaarchivo= |dataacceso= 17 de setembro de 2012|cita= |ref= |separador= |postscript=|urlarquivo=https://archive.is/O07A|dataarquivo=2012-06-28}}</ref>]]
Os primeiros indicios de metalurxia en Europa proceden da área dos [[Balcáns]], a mediados do V milenio a.C. e son de orixe autóctona. Para o resto do continente as evidencias aparecen durante a segunda metade do IV milenio a.C., aínda que a súa xeralización e o consecuente abandono da pedra como elemento básico para a fabricación de artefactos só se produciu coa chegada do [[ferro]]. Aínda que no Exipto faraónico, pola escaseza de materia prima, esta substitución nunca se produciu.<ref name="FullolayNadal"/>
 
Liña 22:
PlotData=
bar:África_Subsahariana width:25 color:powderblue align:center fontsize:S
from:-500 till:0 text:[[Idade dode Ferro|Ferro]]
bar:Europa width:25 color:kelleygreen align:center fontsize:S
from:-3300 till:-1800 text:[[Calcolítico]]
bar:Europa width:25 color:redorange align:center fontsize:S
from:-1800 till:-825 text:[[Idade dode Bronce|Bronce]]
bar:Europa width:25 color:powderblue align:center fontsize:S
from:-825 till:-0 text:[[Idade dode Ferro]]
bar:Oriente_Medio width:25 color:kelleygreen align:center fontsize:S
from:-4100 till:-3050 text:[[Calcolítico]]
bar:Oriente_Medio width:25 color:redorange align:center fontsize:S
from:-3050 till:-1200 text:[[Idade dode Bronce]]
bar:Oriente_Medio width:25 color:powderblue align:center fontsize:S
from:-1200 till:-0 text:[[Idade dode Ferro]]
bar:India width:25 color:kelleygreen align:center fontsize:S
from:-3500 till:-2650 text:[[Calcolítico]]
bar:India width:25 color:redorange align:center fontsize:S
from:-2650 till:-900 text:[[Idade dode Bronce]]
bar:India width:25 color:powderblue align:center fontsize:S
from:-900 till:0 text:[[Idade dode Ferro]]
bar:China width:25 color:redorange align:center fontsize:S
from:-1700 till:-600 text:[[Idade dode Bronce|Bronce]]
bar:China width:25 color:powderblue align:center fontsize:S
from:-600 till:0 text:[[Idade dode Ferro|Ferro]]
bar:Xapón width:25 color:powderblue align:center fontsize:S
from:-300 till:0 text:Bronce-Ferro