Diferenzas entre revisións de «Guerra hispano-estadounidense»

sen resumo de edición
m (Elimino homónimos)
{{ortografía}}
{{Sen referencias}}
{{Infobox conflito militar
|nome_batalla = Guerra hispano-estadounidense
|imaxe = [[Ficheiro:USSMaine.jpg|300px]]
{{Cita|“''A autonomía cubana é tan só unha farsa''”}}
 
Terminados os disturbios rueiros na Habana, Pío Gullón, ministro de Estado, apresurouse en dar a Washington toda clase de explicacións, afirmando que a Autonomía quedaría instaurada en Cuba sen dúbidas nin dificultades.<ref>Ver, artigo de Guillermo G. Calleja Leal da revista HISTORIA16, N° 1761990, p. 12.</ref>).
 
O cónsul norteamericano, solicitou insistentemente o envío dun buque de guerra para defender os intereses norteamericanos na illa, sinalando que debería atracar no porto da Habana unha semana despois para coincidir coa visita de dous buques alemáns e ademais, que debería facerse co pretexto de que tiña que abastecerse de carbón.
O día [[24 de xaneiro]], co suposto fin de celebrar as boas relacións existentes con España, McKinley decidiu o envío dun buque de guerra á Habana como un xesto de amizade. Ao dar a noticia ao Goberno español, o presidente norteamericano explicou que tan só pretendía iniciar un costume que desgraciadamente se interrompeu facía tres anos: por iso, non debería de pensarse de ningún xeito que tal acción pretendese defender as vidas e as facendas dos norteamericanos, posto que a paz xa reinaba na Habana.
[[Ficheiro:USS Maine entering Havana harbor HD-SN-99-01929.JPEG|miniatura|300px|A chegada do ''USS Maine'' pola baía da Habana, xaneiro 1898]]
O [[25 de xaneiro]] o acoirazado [[USS Maine]],chegou ao amarrádello do porto da Habana ás 11 da mañá. Entrou na baía coa axuda dun piloto práctico do porto e por orde do Capitán de Portos ancorou na boia n° 4, a tan só 200 metros do cruceiro español [[Cruceiro Alfonso XII|Afonso XII]] e, na outra dirección, a 400 metros do acoirazado alemán ''Gneisenau''.<ref>Ver, artigo de Guillermo G. Calleja Leal da revista HISTORIA16, N° 1761990, p. 14</ref>.
 
== ''Casus belli'', a explosión do ''USS Maine'' ==
O sinistro ocorreu o día [[15 de febreiro]] de 1898 ás dez menos cuarto da noite. Naquel momento había en cuberta unha reducida garda nocturna formada na súa maioría por ''marines'' e algúns oficiais que se achaban no sotavento da torreta maior. Mentres tanto, a maioría dos oficiais do [[USS Maine]] achábanse de permiso, uns atopábanse asistindo a unha representación no teatro Albizu, e outros, gozando dunha saída en terra.
 
Algunhas testemuñas afirmaron que se oíu só unha gran explosión, mentres que outros manifestaron ter escoitado dúas case simultáneas. A metade do buque saltou sobre a auga e unha das chemineas caeu sobre a cuberta. A profundidade onde estaba fondeado era de doce a quince metros, e o fondo era lameiro. O balance do sinistro foi de 264 mariñeiros e dous oficiais mortos, 50 feridos e 100 superviventes.<ref>Ver, artigo de Guillermo G. Calleja Leal da revista HISTORIA16, N° 1761990, pap. 16.</ref>
 
O [[16 de febreiro]] a opinión pública americana que seguía influenciada pola ''[[prensa amarela]]'' acusa a España dun acto terrorista, admitindo sen dúbida que se trataba dun atentado español; Madrid intenta con todo acougar o xogo. A explosión do ''USS Maine'' foi inmediatamente manipulada pola prensa sensacionalista norteamericana, especialmente polo ''World'' de Joseph Pulitzer e o ''New York Journal'', de William Randolph Hearst. Ese mesmo día 16 de febreiro, o ''New York Journal'' titulaba así a súa primeira plana:{{Cita|''"O Maine partido en dous por unha máquina infernal do inimigo"''}} Catro días mais tarde pedía abertamente a intervención militar dos Estados Unidos. O xornal ''World'' ía aínda máis lonxe:{{Cita|''"A destrución do Maine é razón suficiente para dar orde á nosa escuadra de partir cara A Habana e esixir unha indemnización nun prazo de vinte e catro horas baixo ameaza de bombardeo"''}} Así, ambos xornais aumentaban a súa tirada por riba do millón de exemplares, cifras fabulosas por aquel entón.
 
Tanto o cónsul norteamericano, o xeneral Fitzhugh Lee, como o comandante do buque, capitán Sigsbee, comunicaron que a causa da explosión era indeterminable. Ao día seguinte tivo lugar un funeral multitudinario para os mariñeiros falecidos -presidido polo propio bispo da Habana, no cemiterio de Colón.<ref>Ver, artigo de Guillermo G. Calleja Leal da revista HISTORIA16, N° 1761990, p. 17.</ref>
 
Así e todo, o Presidente dos Estados Unidos acaba cedendo á presión desta prensa sensacionalista. O [[27 de marzo]] de 1898, lanza un ultimato a España esixindo o armisticio de Madrid cos rebeldes cubanos, baixo as condicións de aceptación e mediación exclusiva dos Estados Unidos.
O resultado neto da batalla foi a perda de toda a frota española, xa que os barcos que lograron escapar, foron afundidos intencionadamente para que non caesen en mans do inimigo. Desta maneira a ''US Navy'' permanecería na zona impoñendo o bloqueo da cidade de Manila.
 
Na illa de Cuba, un corpo expedicionario de 17.000 homes desembarcou o [[20 de xuño]] de 1898. Entre eles, había unha unidade de voluntarios - o rexemento de cabalería dos « Rough Riders »,<ref>[http://www.theodoreroosevelt.org/life/Rough_riders.htm ''Rough Riders'']{{ligazón morta}} {{En}}].</ref>, literalmente quere dicir “xinetes duros” - baixo o mando en título polo coronel Leonard Wood, e en realidade polo tenente-coronel [[Theodore Roosevelt]] que dimitira do seu posto de Secretariado da Mariña o [[7 de maio]] de 1898 para achegarse á expedición.
 
O exército español non soubo aproveitarse da súa superioridade numérica. É certo que non tiñan mais que 13.000 homes nos lugares do desembarque e que foi mal organizado o transporte das súas tropas. Nos combates que se desenvolveron para a toma dos outeiros de San Juan cerca de Santiago de Cuba, [[Theodore Roosevelt|Teddy]] establece a súa reputación temeraria de soldado e de heroe. Estes combates foron por outra banda duros e sanguentos, mal dirixidos polos americanos, por falta de reforzos, comida e municións, estiveron «''a pique dun desastre militar''», segundo o ditame mesmo de Roosevelt.
 
=== Repercusións e explicación do desastre ===
[[Ficheiro:La Cruz Roja de Vigo a los soldados repatriados de Cuba y Filipinas que fallecieron en esta ciudad 1898.jpg|miniatura|A [[Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella|Cruz Vermella]] de [[Vigo]] aos soldados repatriados de Cuba e Filipinas, [[1898]]. [[Cemiterio de Pereiró]].]]
En primeiro lugar a guerra custa moi cara en homes e sobre todo en diñeiro. Os sacrificios pedidos afectan esencialmente ás clases populares; o sistema de recrutamento que seguía vixente en España permitía a substitución; os ricos non fan o servizo militar (pagando a outros), o que causa no pobo o sentimento de inxustiza e aumenta o número dos insubmisos. Compréndense tamén as reaccións de cólera xeradas en primeiro lugar polas perdas humanas e pola inflación, e tamén polo entorpecemento dos impostos de consumo.
 
A [[xeración do 98]] en realidade confúndese moi a miúdo baixo a palabra de xeración do desastre dos homes e obras ben diferentes na súa inspiración e na súa orientación política. É certo que o final do século XIX achega unha floración asombrosa de obras literarias artísticas, mentres que España da metade do século parecía esterilizada en pálidas imitacións do modelo francés ou perdida en especulacións relixiosas.
 
Con todo á [[xeración do 98]] caracterizouse para unha gran parte pola reacción nacionalista; en realidade vese amencer esta no [[casticismo]] (expresión popular da fachenda nacional e a defensa da "raza" española contra a influencia do estranxeiro), xa moi visible na expresión literaria e artística dos vinte anos anteriores. A obra de [[Benito Pérez Galdós]], atopa aquí o seu apoxeo nos '' Episodios nacionais'', extenso fresco histórico á gloria de España. A figura máis destacada do [[casticismo]] é sen dúbida [[Menéndez Pelayo]], apóstolo da grandeza española e glorificador do pasado castelán. A parte fundamental da súa obra data con todo de antes do 98.
 
* A obra de [[Miguel de Unamuno]] está vinculada marxinalmente a esta corrente e a súa contribución é apenas considerable. O que é notable pola contra, é o espertar ou o espertador dunha inspiración artística propiamente española.
 
== Notas ==
{{Listaref|2}}
 
== Véxase tamén ==
{{Commonscat|Spanish-American War}}
=== Bibliografía ===
* {{Cita publicación periódica |apelidos=Calleja Leal |nome=Guillermo G. |ano=1990 |título=La voladura del Maine: nuevas luces sobre un enigma histórico que terminó con el Imperio español |revista=[[Historia 16]] |issn=0210-6353 |número=176 |páxina=12-32 }}
* Miles, Nelson Appleton (1899) [http://www.archive.org/details/harperspictorial00milerich ''Harper's pictorial history of the war with Spain''] {{En}}.
=== Ligazóns externas ===
* [http://www.archiveeldesastredel98.org/details/harperspictorial00milerichcom ''The1898: warEl withfin Spain,(1899)de un imperio''] {{EnEs}}
* [http://www.mgar.net/cuba/santiago.htm "La batalla de Santiago de Cuba. Por José Antequera"] e [http://www.mgar.net/cuba/santiag2.htm "El desastre naval de Santiago de Cuba (3 julio 1898). Por Ricardo Peytaví"] {{Es}}
* [http://www.eldesastredel98.com 1898: O desastre do 98, final do Imperio español]{{Es}}
* [http://www.mgar.net/cuba/santiago.htm Afundimento da escuadra de Cervera]{{Es}}
* [http://www.mgar.net/cuba/santiag2.htm O desastre naval de Santiago de Cuba]{{Es}}
 
{{Control de autoridades}}
185.083

edicións