Diferenzas entre revisións de «Xoana I de Navarra»

m
Arranxos varios
m (Arranxos varios)
'''Xoana I de Navarra''', nada en [[Bar-sur-Seine]], [[Champaña (provincia)|Champaña]], [[Francia]] o [[17 de abril]] de [[1271]],{{sfn|Woodacre|2013|p=39}} e finada en [[Vincennes, Francia|Vincennes]], [[Illa de Francia]], [[Francia]] o [[4 de abril]] de [[1305]],{{sfn|Herreros|1993}} foi [[Reino de Navarra|raíña de Navarra]] e [[Condado de Champaña|condesa de Champaña]] e de [[Brie (rexión)|Brie]] entre [[1274]] e [[1305]].
 
Foi, ademais, raíña consorte de [[Francia]] entre [[1285]] e [[1305]], debido á súa voda co entón futuro [[Filipe IV de Francia|Filipe IV]] "o Fermoso" de Francia.
 
Filla de [[Henrique I de Navarra]] e de [[Branca de Artois]], foi a última raíña de Navarra da casa de Champaña.
 
== Traxectoria ==
=== Orixes familiares ===
Xoana foi a filla segundoxénita de [[Henrique I de Navarra|Henrique de Navarra]], [[reino de Navarra|rei de Navarra]] co nome de Henrique I, e [[Condado de Champaña|conde de Champaña]] e [[Brie (rexión)|Brie]] co nome de Henrique III (último fillo varón de [[Teobaldo I de Navarra|Teobaldo]] ''o Tobador'', [[rei de Navarra]] (Teobaldo I) e conde de Champaña (Teobaldo IV), e da súa terceira esposa [[Margarida de Borbón-Dampierre]] (falecida en [[1256]]).<ref name=NAVARRA>[http://fmg.ac/Projects/MedLands/NAVARRE.htm#_Toc206999130#ES Dinastías reais de Navarra] en ''Medieval Lands'' {{en}}.</ref> <ref name=Henrique>[http://www.mittelalter-genealogie.de/mittelalter/koenige/navarra/heinrich_1_der_fette_koenig_1274.html#ES Henrique I de Navarra] en ''genealogie mittelalter'' {{de}}.</ref> <ref name=blois>[http://genealogy.euweb.cz/blois/blois1.html#T3N#ES Casa de Chmapaña-Blois-genealogy] {{en}}.</ref>
 
=== Raíña de Navarra ===
Esta situación supuxo un aumento das presións dos reinos de [[Reino de Castela|Castela]], [[Reino de Aragón|Aragón]] e [[Reino de Francia|Francia]] por casar a un membro da familia coa herdeira e incorporar así o reino aos seus dominios. Branca, a nai de Xoana, e rexente, era francesa, sobriña do falecido rei [[Luís IX de Francia|Luís IX]] (san Luís), como filla do seu irmán [[Roberto I de Artois]], polo que pediu axuda ao seu primo irmán [[Filipe III de Francia]]. Este levou con el a Xoana á Corte de Francia, en [[París]] onde, cancelado o compromiso inglés pola morte de Henrique de Windsor en maio de [[1275]], en [[Orleáns]], Xoana foie prometida ao herdeiro ao trono de Francia, [[Filipe IV de Francia|Filipe ''o Fermoso'']]<ref name=Artois>[http://fmg.ac/Projects/MedLands/NORTHERN%20FRANCE.htm#BlancheArtoisdied1302#ES Nobreza do Norte de Francia] en ''Medieval Lands'' {{en}}.</ref>
 
O monarca decidiu casala co seu fillo [[Filipe IV de Francia|Filipe]], cando ela tiña 11 anos e el 16, anticipándose a [[Afonso X de Castela|Afonso X o Sabio]], que desexaba casala co seu fillo. A voda celebrouse o [[16 de agosto]] de [[1284]] na [[Catedral de Notre-Dame de París]]. A ''Crónica'' de Guillaume de Nangis<ref name=Nangis/> fai un relato do matrimonio (''festo Assumptionis beatæ virginis matris Domini...crastino...apud Parisius'') entre Filipe (''Philippus regis Franciæ Philippi filius major natu'') e Xoana (''Johannam filiam defuncti regis Navarræ comitisque Campaniæ Henrici'').<ref name=NAVARRA/>
 
Como consecuencia deste enlace, tropas francesas ocuparon o renio de Navarra, que foi gobernado por funcionarios franceses, aínda que nominalmente o reino era rexido por Branca. Deste xeito, Filipe ''o Fermoso'' converteuse no rei [[Filipe IV de Francia|Filipe I de Navarra]], conde de Champaña e de Brie.{{sfn|Woodacre|2013|p=29}}
 
A historia do reino de Navarra quedou pois, desde ese momento, unida á historia do reino de Francia.
=== Subida ao trono de Francia ===
 
Ao ano seguinte, en [[1285]], faleceu Filipe III, e o seu fillo subiu ao trono como [[Filipe IV de Francia|Filipe IV]].<ref name=NAVARRA/>
 
Este defendía un estado centralizado e omnipotente, e a necesidade de diñeiro para manter este tipo de goberno influíu na política que se aplicou en Francia e en Navarra:
* venda de [[nobre|títulos nobiliarios]] aos [[burguesía|burgueses]] ricos;
* exención de obrigas aos [[servidume|servos]] a cambio de diñeiro;
* imposición de [[Décimo (imposto)|décimos]] ao [[clero]].
 
=== Conflitos coa Igrexa romana ===
* Outorgaron á Orde de Grandmont a igrexa de [[Corella]] con todas as súas rendas, valoradas en 125 libras anuais, a cambio dos bens do mosteiro de [[Tudela]], que reverteron á coroa, agás o solar en que estaba edificado, a horta, o acueduto e o aproveitamento do monte da [[Bardena]].
 
Porén, Filipe non puido derrogar o [[Foro Xeral de Navarra]], ou ''Foro Antigo'', posto por escrito en [[1250]] pola [[nobreza]] para evitar os abusos reais.
 
=== Morte ===
== Matrimonio e descendencia ==
 
O [[14 de agosto]] de [[1284]] Xoana casou na [[Catedral de Notre-Dame de París]] co futuro rei [[Filipe IV de Francia]], e asociou ao trono ao seu cónxuxe como [[Filipe IV de Francia|Filipe I de Navarra]], rei de [[Reino de Navarra|Navarra]] e [[Condado de Champaña|conde de Champaña]] e de [[Condado de Brie|Brie]].
 
Deste matrimonio naceron 7 fillos:
* [[Filipe V de Francia|Filipe ''o Longo'']] ([[1291]] - [[3 de xaneiro]] de [[1322]]), [[Franco Condado|conde de Borgoña]] polo seu matrimonio con [[Xoana II, condesa de Borgoña|Xoana de Borgoña]] ([[1307]]) e conde usufructuario de [[Poitiers]] ([[1311]]); sucedeu no trono de Francia ao seu sobriño [[Xoán I de Francia|Xoán I]], de quen era rexente. Foi rei de Francia como Filipe V desde [[1316]] a [[1322]]. Estableceu a [[Lei Sálica]] ou Lei dos Varóns, eliminando da sucesión do trono na liña principal dos Capetos á súa sobriña [[Xoana II de Navarra|Xoana]].
* [[Isabel de Francia (1292-1358)|Isabel]], coñecida como "a Loba de Francia"<ref>Agnes Strickland (c. 1894): [http://www.archive.org/stream/agnesstricklands01striiala/agnesstricklands01striiala_djvu.txt ''Queens of England''] Boston: Estes & Lauriat.</ref> ([[1292]] - [[1358]]), casada con [[Eduardo II de Inglaterra|Eduardo II]], rey de Inglaterra ([[1284]]-[[1327]]). Nai de [[Eduardo III de Inglaterra]] que comezou a [[Guerra dos Cen Anos]].
* [[Carlos IV de Francia|Carlos ''o Fermoso'']] ([[1294]] - [[1 de febreiro]] de [[1328]]), [[condado de la Marche|conde de la Marche]] ([[1314]]). Sucedeu ao seu irmán [[Filipe V de Francia|Filipe V]] en [[1322]] e reinou até [[1328]] como Carlos IV de Francia.
* Roberto ([[1297]] - [[1308]]).
 
 
=== Bibliografía ===
* Bouyer, Christian (1992): ''Dictionnaire des Reines de France'', Librairie Académique Perrin. ISBN 2-262-00789-6, pp. 189-191&nbsp;189–191
* Brown, Elizabeth A. R. (2010): "La mort, les testaments et les fondations de Jeanne de Navarre, reine de France (1273-1305)", en ''Une histoire pour un royaume (XII<sup>e</sup>-XV<sup>e</sup> siècle''. Actes du colloque Corpus Regni organisé en hommage à Colette Beaune Perrin. ISBN 978-2-2620-2946-3, pp. 124-141&nbsp;124–141.
* Hélary, Xavier (2009): "Philippe III et la Navarre, 1274-1284", en Philippe Contamine (dir.) ''Hommes et terres du Sud''. Structures politiques et évolution des sociétés, XI<sup>e</sup>-XVIII<sup>e</sup> siècle. Actes du 126<sup>e</sup> Congrès des sociétés historiques et scientifiques, Toulouse. Paris: Éditions du Comité des travaux historiques et scientifiques (CTHS). ISBN 978-2-7355-0702-3, pp. 195-215&nbsp;195–215.
* Herreros Lopetegui, Susana (1993): "Navarra en la órbita francesa", en ''Historia Ilustrada de Navarra''. Pamplona: Diario de Navarra. ISBN 84-604-7413-5.
* Lalou, Élisabeth (1986): "Le gouvernement de la reine Jeanne (1285-1305)". ''Cahiers Haut-Marnais'', '''167''': 16-30.
* Lalou, Élisabeth (2000): "Le souvenir du service de la reine: l'hôtel de la reine Jeanne de Navarre, reine de France, en juin 1294", en Jacques Paviot e Jacques Verger, éds. ''Guerre, pouvoir et noblesse au Moyen Âge. Mélanges en l'honneur de Philippe Contamine''. Paris: Presses de l'Université de Paris-Sorbonne. ISBN 978-2-8405-0179-4, pp. 411-426&nbsp;411–426.
* Provost, Alain (2010): ''Domus diaboli. Un évêque en procès au temps de Philippe le Bel''. Paris: Belin. ISBN 978-2-7011-4895-3.
* Woodacre, Elena (2013): ''The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership, 1274-1512''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-33914-0.
 
{{Control de autoridades}}
 
[[Categoría:Nobres de Francia]]
[[Categoría:Reis de Navarra]]
393.002

edicións