Diferenzas entre revisións de «Xoana I de Navarra»

sen resumo de edición
(arranxiños)
 
{{Outros homónimos|Xoana de Navarra}}
{{Ficha de nobre
|lema = Escudo armas de '''Xoana I de Navarra'''
}}
[[Ficheiro:Armoiries France-Navarre.png|miniatura|180px|Escudo de Francia-Navarra no século XIV despois da unificación dos reinos.]]
[[Ficheiro:Escudo de Navarra (oficial).svg|miniatura|180px|Escudo de Navarra, despois de que os condados de Champaña e de Brie foron anexionados a Francia en 1316.]]
[[Ficheiro:Jana1Navarra.jpg|miniatura|180px|Selo da raíña Xoana I.]]
[[Ficheiro:Joan of Navarre.jpg|miniatura|180px|Funeral de Xoana I.]]
[[Ficheiro:Collège de Navarre.jpg||miniatura|180px|O Colexio de Navarra, fundado por Xoana I, nun debuxo de 1440.]]
 
'''Xoana I de Navarra''', nada en [[Bar-sur-Seine]], [[Champaña (provincia)|Champaña]], [[Francia]] o [[17 de abril]] de [[1271]],{{sfn|Woodacre|2013|p=39}} e finada en [[Vincennes]], [[Illa de Francia]], [[Francia]] o [[4 de abril]] de [[1305]],{{sfn|Herreros|1993}} foi [[Reino de Navarra|raíña de Navarra]] e [[Condado de Champaña|condesa de Champaña]] e de [[Brie (rexión)|Brie]] entre [[1274]] e [[1305]].
 
== Traxectoria ==
=== Orixes familiares ===
Xoana foi a filla segundoxénita de [[Henrique I de Navarra|Henrique de Navarra]], [[reino de Navarra|rei de Navarra]] co nome de Henrique I, e [[Condado de Champaña|conde de Champaña]] e [[Brie (rexión)|Brie]] co nome de Henrique III (último fillo varón de [[Teobaldo I de Navarra|Teobaldo]] ''o Tobador'', [[rei de Navarra]] (Teobaldo I) e conde de Champaña (Teobaldo IV), e da súa terceitaterceira esposa [[Margarida de Borbón-Dampierre]] (falecida en [[1256]]).<ref name=NAVARRA>[http://fmg.ac/Projects/MedLands/NAVARRE.htm#_Toc206999130#ES Dinastías reais de Navarra] en ''Medieval Lands'' {{en}}.</ref> <ref name=Henrique>[http://www.mittelalter-genealogie.de/mittelalter/koenige/navarra/heinrich_1_der_fette_koenig_1274.html#ES Henrique I de Navarra] en ''genealogie mittelalter'' {{de}}.</ref> <ref name=blois>[http://genealogy.euweb.cz/blois/blois1.html#T3N#ES Casa de Chmapaña-Blois-genealogy] {{en}}.</ref>
 
=== Raíña de Navarra ===
En [[1273]] o primoxénito [[Tebaldo di Navarra|Tebaldo]] morrreumorreu, a causa de unha caída que tivo lugar no castelo de [[Estella]]. Deste xeito Xoana, que tiña 3 anos de idade, quedou como herdeira do seu pai Henrique I do reino de Navarra e máis do condado de Champaña e de Brie,.{{sfn|Herreros|1993}}.
 
Xusto despois Xoana foi comprometida con Henrique de Windsor ([[1267]]-[[1274]]), o fillo maior do [[Reino de Inglaterra|rei de Inglaterra]] [[Eduardo I de Inglaterra|Eduardo I]]. Un documento, de data de [[1 de setembro]] de [[1273]], refírserefírese ao acordo entre Eduardo I (''Edbbardus... rex Anglie'') e Henrique I (''Henricus... Navarra rex, Campanie et Brie, viene el palatinus'') para a unión entre Xoana (''Henricus rex... Johannam filiam nostrum et heredem'') e Henrique de Windsor (''Henrico filio et primogénito heredi... Edbbardi Regis Anglie'').<ref name=NAVARRA/>
 
Henrique I de Navarra morreu en [[1274]], seica a causa da súa obesidade, á idade de trinta anos, e Xoana sucedeuno no reino de Navarra e no condado de Champaña e de Brie, como Xoana I; a súa nai, [[Branca de Artois]], convértese en titora e despois como [[rexente]] no nome da súa filla. Segundo a ''Crónica'' de Guillaume de Nangis,<ref name=Nangis>O título da ''Crónica'' de Guillaume de Nangis é ''Chronique des rois de France et de Vies de Saint Louis et de ses frères, Philippe le Hardi et Robert''.</ref> Xoana (''unicam filiam Johannam'') sucede ao seu pai Henrique (''Henricus rex Navarræ comesque Campaniæ'')<ref name=NAVARRA/> en [[1274]].
O monarca decidiu casala co seu fillo [[Filipe IV de Francia|Filipe]], cando ela tiña 11 anos e el 16, anticipándose a [[Afonso X de Castela|Afonso X o Sabio]], que desexaba casala co seu fillo. A voda celebrouse o [[16 de agosto]] de [[1284]] na [[Catedral de Notre-Dame de París]]. A ''Crónica'' de Guillaume de Nangis<ref name=Nangis/> fai un relato do matrimonio (''festo Assumptionis beatæ virginis matris Domini...crastino...apud Parisius'') entre Filipe (''Philippus regis Franciæ Philippi filius major natu'') e Xoana (''Johannam filiam defuncti regis Navarræ comitisque Campaniæ Henrici'').<ref name=NAVARRA/>
 
Como consecuencia deste enlace, tropas francesas ocuparon o renio de Navarra, que foi gobernado por funcionarios francsesfranceses, aínda que nominalmente o reino era rexido por Branca. Deste xeito, Filipe ''o Fermoso'' converteuse no rei [[Filipe IV de Francia|Filipe I de Navarra]], conde de Champaña e de Brie.{{sfn|Woodacre|2013|p=29}}
 
A historia do reino de Navarra quedou pois, desde ese momento, unida á historia do reino de Francia.
 
Porén, os condados de Champaña e de Brie continuaron gobernados pola rexente, Branca que, en [[1276]], casou en segundas nupcias con Edmundo Plantagenet, primeiro conde de Lancaster, chamado ''Crouchback'' (o da "Cruz nas costas"), irmán do rei de Inglaterra, [[Eduardo I de Inglaterra|Eduardo I]]. Branca continuou gobernando os ondadoscondados, xunto co seu marido, incluso despois de que Xoana alcanzara a maioría de idade.{{sfn|Woodacre|2013|p=21}} Estes condados foron anexionados ao [[reino de Francia]] en [[1316]]
 
=== Subida ao trono de Francia ===
 
Ao ano seguienteseguinte, en [[1285]], faleceu Filipe III, e o seu fillo subiu ao trono como [[Filipe IV de Francia|Filipe IV]].<ref name=NAVARRA/>
 
Este defendía un estado centralizado e omnipotente, e a necesidade de diñeiro para manter este tipo de goberno influíu na política que se aplicou en Francia e en Navarra:
* devaluacióndepreciación da moeda, baixando o seu peso de ouro e de prata;
* imposición de fortes impuestosimpostos aos [[xudeu]]s, detentadores do diñeiro, xa que a [[Igrexa Católica|Igrexa]] prohibía aos cristiáns dedicarse á [[banco|banca]] (estaba prohibido que prestaran diñeiro con interese);
* venda de [[nobre|títulos nobiliarios]] aos [[burguesía|burgueses]] ricos;
* exención de obrigas aos [[servidume|servos]] a cambio de diñeiro;
Os sucesores de Bonifacio VIII, [[Bieito XI, papa|Benedito XI]] e, sobre todo, [[Clemente V]] (elixido por intervención de Filipe), recuaron: Clemente V nomeou [[Cardeal|cardeais]] franceses, derrogou todas as decisións de Bonifacio VIII contra Filipe IV e instalouse en [[Aviñón]]. O [[Estado|estado francés]] vencera a [[Roma]].
* Por último, como os [[Orde do Temple|templarios]], debido ao seu prestixio, exerceran como banqueiros, decidiu facerse coas súas riquezas, o que logrou acusando á [[Orde do Temple|Orde]] até conseguir a súa disolución. Os xefes, incluído o Gran Mestre [[Jacques de Molay]], foron detidos en [[1307]] acusados de [[herexía]]. En [[1309]], un primeiro grupo de templarios foi queimado na fogueira. En [[1312]], a [[Santa Sede]] suprimiu a Orde, pero en [[1314]] Filipe mandou queimar aos dignatarios do [[Orde do Temple|Temple]] como relapsos. Así puido apoderarse dos bens mobiliarios da Orde; os inmobiliarios foron outorgados aos [[Orde de Malta|Orde dos hospitalarios]].
* En Navarra, o réxime francés acentuou o [[antisemitismo|antixudaismo]], os reis Filipe e Xoana limitaron a acción dos hebreos ao establecer que nos seus préstamos só recibiran o prestado, sen ningún tipo de interese.
* Outorgaron á Orde de Grandmont a igrexa de [[Corella]] con todas as súas rendas, valoradas en 125 libras anuais, a cambio dos bens do mosteiro de [[Tudela]], que reverteron á coroa, agás o solar en que estaba edificado, a horta, o acueduto e o aproveitamento do monte da [[Bardena]].
 
O [[14 de agosto]] de [[1284]] Xoana casou na [[Catedral de Notre-Dame de París]] co futuro rei [[Filipe IV de Francia]], e asociou ao trono ao seu cónxuxe como [[Filipe IV de Francia|Filipe I de Navarra]], rei de [[Reino de Navarra|Navarra]] e [[Condado de Champaña|conde de Champaña]] e de [[Condado de Brie|Brie]].
 
Deste matrimonio naceeronnaceron 7 fillos:
 
* [[Luís X de Francia|Luís ''o Obstinado'']] ([[4 de outubro]] de [[1289]] - [[5 de xuño]] de [[1316]]), rei de [[Reino de Francia|Francia]] e de [[Reino de Navarra|Navarra]] á morte de seus pais ([[1314]] - [[1316]]). Casado con [[Margarida de Borgoña (1290-1315)|Margarida de Borgoña]] e con [[Clemencia de Hungría]], pai de [[Xoana II de Navarra]] e de [[Xoán I de Francia]].
|31= 31. [[Irene Ángelo]]
}}</center></div></div>
 
 
{{Sucesión
 
== Notas ==
{{listarefListaref|02}}
 
== Véxase tamén ==
* [[Reino de Navarra]]
* [[Lista de monarcas de Navarra]]
* [[Henrique I de Navarra]]
* [[Luís I de Navarra]]
 
=== Ligzóns externas ===
* [http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/juana-i-de-navarra-y-de-francia/ar-64458/ Juana I de Navarra] en Auñamendi {{es}}.
* [http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16652484h Jeanne I (reine de Navarre; 1273-1305)] en BNF {{fr}}
* [http://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0034618.xml Joana I de Navarra] na ''Gran enciclopèdia catalana'' {{ca}}.
 
{{Control de autoridades}}
 
{{ORDENAR:Xoana I de Navarra}}
 
[[Categoría:Nobres de Francia]]
[[Categoría:Reis de Navarra]]
186.637

edicións