Diferenzas entre revisións de «Xoana I de Navarra»

ampliación
(arranxiños)
(ampliación)
{{en uso}}
 
{{Outros homónimos|Xoana de Navarra}}
{{Ficha de nobre
|nome = Xoana I de Navarra
|nome completo =
|título = '''[[Reino de Navarra|Raíña de Navarra]]<br>[[Condado de Champaña|Condesa de Chamapaña e Brie]]<br>[[Reino de Francia|Raíña consorte de Francia]]'''
|imaxe = Reina_Juana_de_Navarra_esposa_de_Felipe_IV.jpg
|tamaño de imaxe = 250px
|lema = Escudo armas de '''Xoana I de Navarra'''
}}
[[Ficheiro:Jana1NavarraArmoiries France-Navarre.jpgpng|miniatura|160px180px|SeloEscudo de Francia-Navarra no século XIV despois da raíñaunificación Xoanados Ireinos.]]
[[Ficheiro:JoanEscudo ofde NavarreNavarra (oficial).jpgsvg|miniatura|160px180px|FuneralEscudo de XoanaNavarra, despois de que os condados de Champaña e de Brie foron anexionados a Francia en I1316.]]
[[Ficheiro:Jana1Navarra.jpg|miniatura|180px|Selo da raíña Xoana I.]]
'''Xoana I de Navarra''', nada en [[Bar-sur-Seine]] o [[17 de abril]] de [[1271]],{{sfn|Woodacre|2013|p=39}} e finada en [[Vincennes]] o [[4 de abril]] de [[1305]],{{sfn|Herreros|1993}} foi [[Reino de Navarra|raíña de Navarra]] e [[Condado de Champaña|condesa de Champaña]] e [[Condado de Brie|de Brie]] entre [[1274]] e [[1305]].
[[Ficheiro:Joan of Navarre.jpg|miniatura|180px|Funeral de Xoana I.]]
[[Ficheiro:Collège de Navarre.jpg||miniatura|180px|O Colexio de Navarra, fundado por Xoana I, nun debuxo de 1440.]]
'''Xoana I de Navarra''', nada en [[Bar-sur-Seine]] o [[17 de abril]] de [[1271]],{{sfn|Woodacre|2013|p=39}} e finada enno [[catelo de Vincennes]] o [[4 de abril]] de [[1305]],{{sfn|Herreros|1993}} foi [[Reino de Navarra|raíña de Navarra]] e [[Condado de Champaña|condesa de Champaña]] e de [[CondadoBrie de Brie(rexión)|de Brie]] entre [[1274]] e [[1305]].
 
Foi, ademais, raíña consorte de [[Francia]] entre [[1285]] e [[1305]], debido á súa voda co entón futuro [[Filipe IV de Francia|Filipe IV]] "o Fermoso" de Francia.
 
== Traxectoria ==
=== Orixes familiares ===
Xoana foi a filla segundoxénita de [[Henrique I de Navarra|Henrique de Navarra]], [[reino de Navarra|rei de Navarra]] co nome de Henrique I, e [[Condado de Champaña|conde de Champaña]] e [[Brie (rexión)|Brie]] co nome de Henrique III (último fillo varón de [[Teobaldo I de Navarra|Teobaldo]] ''o Tobador'', [[rei de Navarra]] (Teobaldo I) e conde de Champaña (Teobaldo IV), e da súa terceita esposa [[Margarida de Borbón-Dampierre]] (falecida en [[1256]]).<ref name=NAVARRA>[http://fmg.ac/Projects/MedLands/NAVARRE.htm#_Toc206999130#ES Dinastías reais de Navarra] en ''Medieval Lands'' {{en}}.</ref> <ref name=Henrique>[http://www.mittelalter-genealogie.de/mittelalter/koenige/navarra/heinrich_1_der_fette_koenig_1274.html#ES Henrique I de Navarra] en ''genealogie mittelalter'' {{de}}.</ref> <ref name=blois>[http://genealogy.euweb.cz/blois/blois1.html#T3N#ES Casa de Chmapaña-Blois-genealogy] {{en}}.</ref>
 
=== Raíña de Navarra ===
En [[1273]] o primoxénito [[Tebaldo di Navarra|Tebaldo]] morrreu, a causa de unha caída que tivo lugar no castelo de [[Estella]]. Deste xeito Xoana, que tiña 3 anos de idade, quedou como herdeira do seu pai Henrique I do reino de Navarra e máis do condado de Champaña e de Brie,{{sfn|Herreros|1993}}.
Xoana sucedeu ao seu padre Henrique I aos 3 anos de idade,{{sfn|Herreros|1993}} coa súa nai como [[rexente]].
 
Xusto despois Xoana foi comprometida con Henrique de Windsor ([[1267]]-[[1274]]), o fillo maior do [[Reino de Inglaterra|rei de Inglaterra]] [[Eduardo I de Inglaterra|Eduardo I]]. Un documento, de data de [[1 de setembro]] de [[1273]], refírse ao acordo entre Eduardo I (''Edbbardus... rex Anglie'') e Henrique I (''Henricus... Navarra rex, Campanie et Brie, viene el palatinus'') para a unión entre Xoana (''Henricus rex... Johannam filiam nostrum et heredem'') e Henrique de Windsor (''Henrico filio et primogénito heredi... Edbbardi Regis Anglie'').<ref name=NAVARRA/>
 
Henrique I de Navarra morreu en [[1274]], seica a causa da súa obesidade, á idade de trinta anos, e Xoana sucedeuno no reino de Navarra e no condado de Champaña e de Brie, como Xoana I; a súa nai, [[Branca de Artois]], convértese en titora e despois como [[rexente]] no nome da súa filla. Segundo a ''Crónica'' de Guillaume de Nangis,<ref name=Nangis>O título da ''Crónica'' de Guillaume de Nangis é ''Chronique des rois de France et de Vies de Saint Louis et de ses frères, Philippe le Hardi et Robert''.</ref> Xoana (''unicam filiam Johannam'') sucede ao seu pai Henrique (''Henricus rex Navarræ comesque Campaniæ'')<ref name=NAVARRA/> en [[1274]].
 
Esta situación supuxo un aumento das presións dos reinos de [[Reino de CasteaCastela|Castela]], [[Reino de Aragón|Aragón]] e [[Reino de Francia|Francia]] por casar a un membro da familia coa herdeira e incorporar así o reino aos seus dominios. Branca, a nai de Xoana, e rexente, era francesa, sobriña do falecido rei [[Luís IX de Francia|Luís IX]] (san Luís), como filla do seu irmán [[Roberto I de Artois]], polo que pediu axuda ao seu primo irmán [[Filipe III de Francia]]. Este levou con el a Xoana á Corte de Francia, en [[París]] onde, cancelado o compromiso inglés pola morte de Henrique de Windsor en maio de [[1275]], en [[Orleáns]], Xoana foie prometida ao herdeiro ao trono de Francia, [[Filipe IV de Francia|Filipe ''o Fermoso'']]<ref name=Artois>[http://fmg.ac/Projects/MedLands/NORTHERN%20FRANCE.htm#BlancheArtoisdied1302#ES Nobreza do Norte de Francia] en ''Medieval Lands'' {{en}}.</ref>
 
O monarca decidiu casala co seu fillo [[Filipe IV de Francia|Filipe]], cando ela tiña 11 anos e el 16, anticipándose a [[Afonso X de Castela|Afonso X o Sabio]], que desexaba casala co seu fillo. A voda celebrouse o [[16 de agosto]] de [[1284]] na [[Catedral de Notre-Dame de París]]. A ''Crónica'' de Guillaume de Nangis<ref name=Nangis/> fai un relato do matrimonio (''festo Assumptionis beatæ virginis matris Domini...crastino...apud Parisius'') entre Filipe (''Philippus regis Franciæ Philippi filius major natu'') e Xoana (''Johannam filiam defuncti regis Navarræ comitisque Campaniæ Henrici'').<ref name=NAVARRA/>
 
Como consecuencia deste enlace, tropas francesas ocuparon o renio de Navarra, que foi gobernado por funcionarios francses, aínda que nominalmente o reino era rexido por Branca. Deste xeito, Filipe ''o Fermoso'' converteuse no rei [[Filipe IV de Francia|Filipe I de Navarra]], conde de Champaña e de Brie.{{sfn|Woodacre|2013|p=29}}
Esta situación supuxo un aumento das presións dos reinos de [[Reino de Castea|Castela]], [[Reino de Aragón|Aragón]] e [[Reino de Francia|Francia]] por casar a un membro da familia coa herdeira e incorporar así o reino aos seus dominios. Branca, a nai de Xoana, e rexente, era francesa, sobriña do falecido rei [[Luís IX de Francia|Luís IX]] (san Luís), como filla do seu irmán [[Roberto I de Artois]], polo que pediu axuda ao seu primo irmán [[Filipe III de Francia]].
 
A historia do reino de Navarra quedou pois, desde ese momento, unida á historia do reino de Francia.
O monarca decidiu casala co seu fillo [[Filipe IV de Francia|Filipe]], cando ela tiña 11 anos e el 16, anticipándose a [[Affonso X de Castela|Afonso X o Sabio]], que desexaba casala co seu fillo.
 
Porén, os condados de Champaña e de Brie continuaron gobernados pola rexente, Branca que, en [[1276]], casou en segundas nupcias con Edmundo Plantagenet, primeiro conde de Lancaster, chamado ''Crouchback'' (o da "Cruz nas costas"), irmán do rei de Inglaterra, [[Eduardo I de Inglaterra|Eduardo I]]. Branca continuou gobernando os ondados, xunto co seu marido, incluso despois de que Xoana alcanzara a maioría de idade.{{sfn|Woodacre|2013|p=21}} Estes condados foron anexionados ao [[reino de Francia]] en [[1316]]
Deste xeito, Filipe ''o Fermoso'' converteuse no rei [[Filipe IV de Francia|Filipe I de Navarra]], conde de Champaña e de Brie.{{sfn|Woodacre|2013|p=29}} A historia do reino de Navarra quedou pois, desde ese momento, unida á historia do reino de Francia.
 
=== Subida ao trono de Francia ===
 
Ao ano seguiente, en [[1285]], faleceu Filipe III, e o seu fillo subiu ao trono como [[Filipe IV de Francia|Filipe IV]].<ref name=NAVARRA/>
 
Este defendía un estado centralizado e omnipotente, e a necesidade de diñeiro para manter este tipo de goberno influíu na política que se aplicou en Francia e en Navarra:
 
=== Morte ===
Ao falecer Xoana o [[4 de abril]] de [[1305]] no [[castelo de Vincennes]] ([[Francia]]). No seu testamento deixou un legado para fundar o ''Collège de Navarre'' (Colexio de Navarra) en [[París]].<ref>[http://lamop-intranet.univ-paris1.fr/baudin/chronologie/chronologie.htm LE COMTÉ DE CHAMPAGNE ET DE BRIE AU MOYEN ÂGE] {{fr}}, {{en}}.</ref>
Ao falecer Xoana o [[4 de abril]] de [[1305]] en [[Vincennes]] ([[Francia]]), os naturais do reino navarro acordaron gardar o reino para o seu fillo [[Luís X de Francia|Luís]], pois non querían seguir mantendo a Filipe o Fermoso como rei en Navarra.{{sfn|Woodacre|2013|p=29}} Finalmente Luís xurou os foros en [[outubro]] de [[1307]].<ref>{{cita libro | apelidos= Lacarra | nome= José María | título= El Juramento de los reyes de Navarra (1234-1329) | url= http://books.google.es/books?id=0XMQbFaY00EC&lpg=PA56&ots=qrawO4ckZn&dq=&hl=es&pg=PA51#v=onepage&q=&f=true
Ao falecer Xoana o [[4 de abril]] de [[1305]] en [[Vincennes]] ([[Francia]]), osOs naturais do reino navarro acordaron gardar o reino para o seu fillo [[Luís X de Francia|Luís]], pois non querían seguir mantendo a Filipe o Fermoso como rei en Navarra.{{sfn|Woodacre|2013|p=29}} Finalmente Luís xurou os foros en [[outubro]] de [[1307]].<ref>{{cita libro | apelidos= Lacarra | nome= José María | título= El Juramento de los reyes de Navarra (1234-1329) | url= http://books.google.es/books?id=0XMQbFaY00EC&lpg=PA56&ots=qrawO4ckZn&dq=&hl=es&pg=PA51#v=onepage&q=&f=true
| editorial= Madrid: Real Academia de la Historia | ano= 1972 | páxinas= 50-52 | isbn= | idioma=}}</ref>
 
{{Sucesión
| predecesor = [[Henrique I de Navarra|Henrique I]]
| título = [[Ficheiro:Royal Coat of Arms of Navarre (1234 1259-1284).svg|45px]]<br />[[Lista de monarcas de Navarra|Raíña de Navarra]], <br /><small>(Xunto ao seu esposo [[Filipe IV de Francia|Filipe I]])</small>
| sucesor = [[Luís X de Francia|Luís I]]
| período = [[1274]]-[[1305]]
28.493

edicións