Diferenzas entre revisións de «Hattusilis III»

peros
(peros)
== O reino de Hakpis ==
 
Nestas circunstancias Muwatallis decidiu crear un reino vasalo ao norte para o seu irmán Hattusilis, co encargo de conter aos kaska. A corte real fíxose cargo de fortificar [[Anziliya]] e [[Tapikka]], que pertencían ao novo reino, mais o gran rei rexeitou facer campaña en [[Durmitta]] e [[Kurustama]] porque xa era responsabilidade de Hattusilis, e retornou a [[Tarhuntasa]] deixando ao seu irmán só cos seus propios recursos. As terras do novo reino estaban case todas nas mans do kaska e o mesmo Hattusilis denomínaas como "Terras baleiras" (o reino formábano [[Ishupitta]], [[Marista]], [[Hisashapa]], [[Katapa]], [[Hanhana]], [[Darahna]], [[Hattena]], [[Durmitta]], [[Pala]], [[Tummanna]], [[Gasiya]], [[Sappa]], o río [[Hulanna]], [[Hakpis]] e [[Istahara]], as dúas últimas en "servidume", probabelmente administradas peromais non parte do reino) . A capital foi Hakpis. A autonomía do rei era amplia, como territorio de fronteira en parte por conquistar. O novo rei, cunha eficaz combinación de forza militar e de diplomacia, logrou en dez anos restablecer a orde e repoboar moitas rexións.
 
== A batalla de Wistawanda ==
== Sausga de Lawazantiya e Pudú-Hepa ==
 
Hattusilis ao volver ao seu país pasou por [[Lawazantiya]] onde fixo ofrendas á súa deusa [[Sausga]] e casou con Pudú-Hepa, irmá de Pentib-sarri, gran sacerdote de Lawazantiya, matrimonio que talvez non tivo a aprobación real. Despois volveu ao norte, ao seu reino de Hakpis onde fortificou [[Hawarkina]] e [[Dilmuna]], peromais estalou unha revolta contra el. Hattusilis, falto da axuda do gran rei, chamou aos seus aliados kaska e esmagou a rebelión. [[Durmitta]], [[Ziplanda]], [[Hattena]], [[Hakpis]], [[Istahara]] e outra cidade serían restauradas e repoboadas. Parece ser que Hattusilis administrou ata [[Hattusa]]. Sausga foi a deidade tutelar do seu reino.
 
==[[Bentesina de Amurru]]==
== Guerra civil ==
 
Segundo Hattusilis a situación durou sete anos, que el aguantou por respecto ao seu irmán (Muwatallis), peromais cando Mursilis III intentou incorporar as cidades de Hakpis e Nerik ao reino hitita e quitarllas a Hattusilis, o que de feito equivalía a eliminar o reino, Hattusilis reaccionou e sublevouse; consagrouse á súa deusa habitual, Sausga (o centro de culto principal ao norte era Samuha), e ao deus das tormentas de Nerik (culto restablecido e trasladado desde Hakpis) e comezou a guerra.
 
Sippa-ziti, fillo de Arma-Tarhunta (fillo de Zita, o irmán de [[Suppiluliumas I]]) o antigo rival de Hattusilis, foi nomeado comandante do exército do gran rei na [[Terra Alta Hitita]]. A guerra civil supuxo unha división do país, dentro do mesmo reino hitita en especial. [[Masturi]] rei de ''Seha'' foi aliado de Hattusilis, que tamén tivo a axuda de Ulmi-Tesup (Kurunta), medio irmán de [[Mursilis III]] e que fora criado por Hattusilis. [[Mira]] e [[Kuwaliya]], e [[Ahhiyawa]] serían aliados de Mursilis III. Boa parte dos [[kaska]] apoiaron a Hattusilis. Mursilis III enviou a un home chamado Rime-Tesup ao oeste para buscar as máximas axudas, peromais en xeral a parte occidental forneceu pouca axuda a Mursilis; [[Millawanda]] probabelmente restou inactiva, e Ahhiyawa, ao non recibir a axuda das súas cidades, non puido dar axuda ningunha ao rei hitita.
 
Sippa-ziti tivo problemas; probabelmente quedou asediado en [[Hallawa]], e tivo que pedir a Mursilis que fose a rescatalo; o rei enviou a un home chamado Anani-piya. Producíronse combates en [[Kusuriya]] (Kuššurriya) e librouse unha batalla de carros na que participou o gobernador da rexión do río vermello que probabelmente cambiou de bando. Os feitos non se coñecen con claridade peromais do relato de Hattusilis vese que Mursilis foi abandonado por algúns dos seus aliados e estivo en posición defensiva. Na parte final da guerra, Mursilis estaba en [[Marasantiya]] e tivo que fuxir de alí e foi para [[Samuha]], onde Hattusilis o perseguiu. Uns traidores ofrecéronlle mataren a Mursilis, peromais Hattusilis rexeitou a oferta e avanzou para Samuha, peromais seguramente xa fora feito prisioneiro pola súa propia xente canto Hattusilis chegou, e foi entregado ao tío, que entón foi recoñecido como gran rei (Hattusilis III).
 
== Comezo do reinado ==
== Wilusa, Ahhiyawa, Millawanda e Lukka ==
 
[[Wilusa]] fora aliada de Ahhiyawa e pois de feito ao campo de Mursilis III, e agora de feito restaba independente. En [[Lukka]] a situación é pouco coñecida peromais aparentemente houbo desordes e a rexión púxose baixo a dirección dun home chamado Tawagalawa, irmán do rei de Ahhiyawa. Tawagalawa foi identificado co homérico [[Eteocles]], fillo de Andreos de [[Orcómeno]]; Tawagalawa comezou en atacar territorio hitita de xeito que Hattusilis III perdeu pronto o control da situación ao suroeste e a xente de Lukka chegou ao río [[Hulaya]], distrito fronteirizo con capital en [[Hawaliya]] e aos distritos veciños de [[Natas]], [[Parha]] (despois [[Perge]] en [[Panfilia]]), [[Harhasuwanta]] e outros, de xeito que toda a costa ata [[Kizzuwatna]] quedou fóra do control do rei hitita. Os distritos fronteirizos de [[Wasuwatta]] e [[Harputtawana]] caeron en mans de rebeldes axudados por Lukka.
 
== Creación do reino de Tarhuntasa ==
 
[[Piyama-radu]] de [[Lazba]] invadiu territorio hitita desde [[Millawanda]] e conquistou a terra do río [[Hulaya]] chegando ata a Terra Baixa Hitita ata [[Nahita]]. Hattusilis marchou contra os coligados e expúlsaos da Terra Baixa e o río Hulaya peromais sen chegar á costa occidental nin probabelmente Panfília. Entón nomeou ao seu sobriño Ulmi-Tesup (Kurunta), fillo de Muwatallis II, rei dun gran reino do suroeste, con capital en [[Tarhuntasa]], que gobernou baixo o nome de Kurunta. O reino limitaba ao norte e oeste con [[Pitassa]], [[Ussa]] e terras hititas, e para o sur e suroeste eran terras a dominar "en dirección na cidade de [[Saranduwa]] na terra do río Hulaya". Nos seguintes anos seguintes Kurunta dominou ata a costa no sur, e no oeste ata o río [[Kastaraya]] (Kestros) e a cidade de [[Parha]] (Perge) na chaira panfilia.
 
== Relacións con Asiria, Babilonia e Exipto ==
 
Con Asiria producíronse algunhas dificultades diplomáticas pola demora nos agasallos, e incluso o mensaxeiro asirio Balido-qarrad foi detido, peromais finalmente restablecéronse as relacións. Hattusilis queixouse de ataques en [[Karkemish]] (en [[Emar]] e na terra de [[Ashtata]]) feitos pola xente de [[Turira]], que consideraba baixo dominio asirio (cousa que o rei de Asiria non sabía seguro).
 
[[Mursilis III]] planeou fuxir a Babilonia peromais Hattusilis decatouse e desterrouno probabelmente a Alashiya, de onde escapou e probabelmente fuxiu a Exipto. As relacións entre Hattusilis e [[Kadasman-Turgu]] de Babilonia serían boas. Con Exipto serían inicialmente boas peromais empeoraron canto Ramsés II se negou a extraditar a Mursilis III.
Kadasma-Turgu prometeulle cooperación activa nunha eventual guerra contra Exipto. Peromais finalmente a guerra nunca estoupou.
 
== Submisión de Piyama-radu ==
 
Ao final do reinado, [[Wilusa]] vaise volver de novo vasala do rei hitita. Kurunta de Tarhuntasa entrevistouse co rei de Ahhiwaya en Millawanda e acordouse a retirada dos aqueos de [[Lukka]], que retornou a control hitita e os xefes locais apresuráronse en proclamaren a súa lealdade ao rei de Tarhuntasa e ao gran rei hitita. Entre os que se someteron estaba Piyama-radu, que estaba na cidade de [[Sallapa]] cando escribiu a Hattusilis, que fora a Lukka a afianzar a súa autoridade, e sometéuselle. Hattusilis enviou ao seu herdeiro a Millawanda onde se atopou con Piyama-radu e ambos subiron a un carro con Piyama-radu diante en signo de submisión. Peromais Piyama-radu non se fiaba dos hititas e rexeitou comparecer na presenza de Hattusilis en Hattusa se antes non era recoñecido rei, o que supuxo unha humillación para o príncipe herdeiro; Piyama-radu mantivo a súa lealdade peromais a distancia. Hattusilis foi ao oeste e cando chegou a [[Wiyanawanda]], escribiulle e díxolle que lle enviase un delegado á cidade de [[Yalanda]] (baixo control de Piyama) para facer o acordo; peromais Piyama-radu enviou a son irmán Lahurzi, que fixo unha emboscada aos hititas en tres lugares próximos a Yalanda, peromais os hititas puideron chegar á cidade; Lahurzi retirouse e a cidade foi destruída.
 
Desde alí Hattusilis foi a [[Apawiya]] e escribiu a Piyama-radu a Millawanda ordenándolle comparecer. Tamén escribiu ao rei de Ahhiyawa protestando polas actividades de Piyama desde Millawanda, súbdito de Ahhiwaya; o rei aqueo deu permiso ao rei hitita para facer comparecer a Piyama (ordenouno en Atpa de Millawanda) e Hattusilis dirixiuse a Millawanda. A esta cidade entrou como gran rei e alí compareceu Tawagalawa para ofrecer a súa lealdade ao rei. Atpa escoitou as queixas contra Piyama-radu, peromais este mentres colleu un barco e escapou. Hattusilis dirixiuse entón ao rei de Ahhiwaya e fíxolle unha relación das ofensas de Piyama. Atpa e o rei de Ahhiyawa que probabelmente seguían apoiando a Piyama, van tratar de desculpalo; Hattusilis esixiu o retorno do sete mil prisioneiros (civís) feitos por Piyama en terras de Hatti, intentando un acordo que evitase a guerra, acordo que finalmente se estableceu. Peromais Piyama xa fora ao norte e actuaba na costa de Wilusa, onde había establecementos aqueos, intentando crearse un reino alí, en [[Masa]] e [[Karkissa]] (ou en Karkiya, Caria). Hattusilis, por medio do rei de Ahhiwaya ofreceu outra vez a Piyama-radu o sometemento a cambio do perdón. Non se sabe como foron os acontecementos peromais finalmente Ahhiwaya capturou a Piyama-radu e entregouno aos hititas.
 
== Tratado con Exipto ==
== Ligazóns matrimoniais ==
 
As relacións con Exipto tamén levaron a un enlace matrimonial entre Ramsés II e unha filla de Hattusilis III, no 33º ano de reinado do faraón, que foi enviada á terra raiana de [[Aya]] para o casamento. As promesas do seu dote serían monumentais peromais despois os hititas non puideron cumprir. A raíña Pudú Hepa escribiu ao faraón dicindo que os almacéns estaban baleiros e que Urhi-Tesup (Mursilis III) dera o que quedaba á gran deusa, e que se non a cría podía preguntar a Urhi-Tesup que estaba en Exipto. O ano seguinte a princesa hitita entrou en territorio exipcio e ao outro ano casou con Ramsés II, que proclamou a súa fermosura e que declarou que a amaba máis que a ningunha outra. O matrimonio residiu en Pi-Ramsés, peromais co tempo foi enviada co harén a [[Faium]]. Ramsés convidou a Hattusilis a realizar unha viaxe oficial a Exipto peromais o rei hitita non se mostrousemostrou demasiadomoi entusiasmado; o faraón suxeriu encontrarse en [[Canaán]] e escoltalo ata Pi-Ramsés, e finalmente a viaxe fíxose. Médicos exipcios asistiron algúns destacados hititas, entre eles Kurunta. Exipto tamén enviou gran nun ano de escaseza a Hatti. Hattusilis aínda enviou outra filla a casar con Ramsés II.
 
== Os kaska ==
 
Cara o final do reinado, o seu fillo [[Tudhaliyas IV|Tudhaliyas]] converteuse en correxente e sucedeuno á súa morte.
 
{{Gobernante|
ESPAZO_POLITICO=Hititas|
Usuario anónimo