Diferenzas entre revisións de «Vietnam»

m
arranxiños
m (arranxiños)
| notas =
}}
'''Vietnam'''<ref name="RAG">{{DRAG|vietnamita}}</ref> (en [[lingua vietnamita|vietnamita]]: ''Việt Nam'' {{IPA|viət˨ næm˧|-|Vietnam.ogg}}), oficialmente '''República Socialista de Vietnam''' (en [[lingua vietnamita|vietnamita]] ''Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam'' <small>({{Audio|Công hoà xa hoi chu nghia Viêt Nam.oga|listen|help=no}})</small>) é o [[país]] máis oriental da [[Indochina|Península de Indochina]], no [[Suestesueste asiático]]. Cunha poboación estimada de 90 millóns de habitantes, é o [[Lista de países por poboación|décimo terceiro país máis poboado do mundo]], e o oitavo de Asia. O nome Vietnam, que se traduce por "Viet do sur" (sinónimo do termo antigo [[Nam Viet]]), foi oficialmente adoptado en 1802 polo Emperador [[Gia Long]], e foi recuperado de novo en 1945 coa fundación da República Democrática de Vietnam baixo [[Ho Chi Minh]]. O país limita con [[China]] ó norte, [[Laos]] ó noroeste, [[Cambodja]] ó suroeste e o [[Marmar da China Meridional]] ó leste.<ref>The South China Sea is referred to in Vietnam as the East Sea ({{lang|vi|''Biển Đông''}}). {{cita web|url= http://m.english.vietnamnet.vn/fms/government/54432/china-continues-its-plot-in-the-east-sea.html|título=China continues its plot in the East Sea |editor=VietNamNet News|data=10 de decembro de 2012|dataacceso=16 de febreiro de 2013}}</ref> A capital é [[Hanoi]] dende a reunificación de [[Vietnam do Norte]] e [[Vietnam do Sur|do Sur]] en 1976.
 
Vietnam foi parte da [[Historia da China|China Imperial]] por máis dun século, dende o -111 ata o 938. Os vietnamitas conseguiron a independencia despois de conseguir a vitoria na [[Batalla de Bạch Đằng (938)|Batalla do río Bạch Đằng]]. Floreceron sucesivas dinastías reais, e a nación estendeuse xeograficamente e politicamente no [[sueste asiático]], ata que a Península de Indochina foi [[Indochina Francesa|colonizada polos franceses]] a mediados do século XIX. Despois da [[Ocupación xaponesa de Indochina|ocupación xaponesa]] na década de 1940, os vietnamitas loitaron contra o goberno francés na [[Guerra de Indochina|Primeiraprimeira Guerraguerra de Indochina]], expulsándoos en 1954. Vietnam foi dividida politicamente en dous estados, Vietnam do Norte e do Sur. Os conflitos entre os dous intensificáronse, coa forte intervención dos [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]], na que se coñece como [[Guerraguerra de Vietnam]]. A guerra rematou coa vitoria norvietnamita en 1975.
 
Vietnam foi unificado baixo un goberno [[comunismo|comunista]] pero permaneceu empobrecida e politicamente illada. En 1986, o goberno iniciou unha serie de [[Doi Moi|reformas económicas e políticas]] que significaron para Vietnam o camiño da integración no mundo económico.<ref name=BBC2004>{{cita novas| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3752682.stm | work=BBC News | título=Vietnam's new-look economy | data=18 de outubro de 2004}}</ref> No 2000, estableceu relacións diplomáticas con moitas nacións. Dende o 2000, o crecemento económico de Vietnam situouse entre os máis altos do mundo,<ref name=BBC2004/> e, no 2011, tivo os máis altos indicadores de crecemento entre as 11 meirandes economías.<ref>{{cita web|autor=Weisenthal, Joe |url=http://www.businessinsider.com/willem-buiter-3g-countries-2011-2?slop=1 |título=3G Countries |publisher=Businessinsider.com |data=22 de febreiro de 2011 |dataacceso=6 de agosto de 2011}}</ref> As reformas económicas deron como resultado a súa unión á [[Organización Mundial do Comercio]] no 2007.
 
=== Introdución ===
A maior parte da súa historia estivo gobernada por varias dinastías do [[Imperio de China|Imperio Chinés]] e propias. Vietnam obtivo a súa independencia nos inicios do [[século X]] e a súa autonomía total un século despois. O período de goberno das dinastías nativas rematou a mediados do [[século XIX]], cando o país foi colonizado por [[Francia]]. Durante a [[Segundasegunda Guerraguerra Mundialmundial]], o [[Xapón]] ocupou Vietnam; pero respectou a autoridade francesa por ser o [[Goberno de Vichy]] colaboracionista coa súa aliada, a Alemaña nazi. Foi cara a fin deste conflito cando os xaponeses trataron de exterminar o poder francés por sospeitar dun apoio a unha invasión aliada. Nesta situación, [[Ho Chi Minh]] proclamou a República Democrática de Vietnam.
 
Ó rematar a Guerraguerra, Francia intentou restablecer o seu control; pero fallou e comezou a [[Guerraguerra de Indochina]] que finalmente perdeu. A [[Conferencia de Xenebra]] de 1954 dividiu o país en dous: [[Vietnam do Norte]] e [[Vietnam do Sur]]. Durante a [[Guerraguerra Fríafría]], o norte recibiu o apoio da [[República Popular de China]] e a [[Unión Soviética]], mentres que o Sur obtivo o apoio dos [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]]. Axiña as tensións levaron á [[Guerraguerra de Vietnam]], que terminou coa retirada das tropas estadounidenses en marzo de [[1973]] e a toma de [[Saigón]] en abril de [[1975]]. En [[1976]], Vietnam unificouse baixo o goberno de Vietnam do Norte e tomou o nome de ''República Socialista de Vietnam''.
 
En 1978, Vietnam invadiu a [[Kampuchea Democrática]] de [[Pol Pot]] e precipitou a caída do seu réxime. Mantivo uns 100.000 soldados durante toda a década dos oitenta. A finais da década dos noventa, comenzaron as negociacións para restablecer relacións diplomáticas cos Estados Unidos e a comezos do século XXI, Vietnam comezou a recibir axuda estadounidense co que se considera superado o "Trauma Vietnam".
104.249

edicións