Diferenzas entre revisións de «Libra (masa)»

Arranxos
(→‎Outros artigos: Homónimo)
(Arranxos)
{{Outros homónimos|libra}}
A '''libra'''<ref>{{DRAG|Libra}}</ref> ('''lb''') é unha unidade de masa usada desde a [[Roma antiga|antiga Roma]].<ref>{{cite web|title=unicode chart 2100-214F|url=http://unicode.org/charts/PDF/U2100.pdf|work=character 2114 of the Unicode 6.0 and 5.0 standards|publisher=[[Unicode Consortium]]|accessdate=28 April 2011}}</ref> A palabra (derivada do [[Lingua latina|latín]]<ref>IEEE Std 260.1™-2004, IEEE Standard Letter Symbols for Units of Measurement (SI Units, Customary Inch-Pound Units, and Certain Other Units)</ref>) significa "escala ou balanza", e aínda é o nome da principal unidade de masa usada agora nos [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]] e nalgúns países de fala hispana.<ref>http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-897344</ref>
 
Existen moitas unidades chamadas libra, especialmente na antigüidade, aínda que a libra que se utiliza agora é a ''libra avoirdupois'', polo que se se menciona a palabra "libra" referíndose á masa, enténdese que se está a falar da ''libra avoirdupois''.<ref name="eemEhowenespanol">{{Cita web|url=http://www.ehowenespanol.com/factor-conversion-libras-kilogramos-manera_112500/|apelidos=aaron koenigsberg|editorial=eHow en español|título=Factor de conversión de libras a kilogramos}}</ref>
 
Unha libra equivale a 0,45362 [[Quilogramo|quilogramosquilogramo]]s e á súa vez un quilogramo é igual a 2,20462262 libras.<ref name="eemCentrosanfrancisco">{{Cita web|url=http://www.centrosanfrancisco.org.ar/noticias/LIBRAS.pdf|editorial=Centro filatélico y numismático San Francisco|título=DE LIBRAS, ONZAS Y ALGO MAS…|formato=PDF}}</ref>
 
== Historia ==
== Libras de uso ==
Os estadounidenses aínda usan dous tipos de libras, aínda que xa empezan a aceptar o quilogramo:<ref name="Chambers's encyclopaedia">{{cite book|title=Chambers's encyclopaedia|url=https://books.google.com/books?id=Z2fQAAAAMAAJ&q=roman+libra+328&dq=roman+libra+328|accessdate=27 November 2011|volume=14|year=1967|publisher=Pergamon Press|page=476}}</ref>
* '''Libra avoirdupois'''<ref name="Skinner1967">{{cite book|author=Frederick George Skinner|title=Weights and measures: their ancient origins and their development in Great Britain up to A.D. 1855|url=https://books.google.com/books?id=bDcLAQAAIAAJ&q=roman+libra+328&dq=roman+libra+328|accessdate=27 November 2011|year=1967|publisher=H.M.S.O.|page=65}}</ref> (''pound avoirdupois'', en inglés): é a libra de uso común. CotidianamenteCotiamente só se lle chama ''pound.'' Equivale a 453,59237 [[Gramo|gramosgramo]]s e tamén a:
** 7.000 grans
** 256 dracmas avoirdupois
** 0,04 arrobas
 
* '''Libra troy'''<ref>[http://home.clara.net/brianp/weights.html Grains and drams, ounces and pounds, stones and tons. Personal notes.]</ref> (''pound troy'', en inglés): este tipo de libra úsase unicamente en [[xoiaría]] e [[Ourivaría|ourivaría.]]. Equivale a 373,2417216 gramos e tamén a:
** 5.760 grans
** 240 pennyweights
 
== Libras obsoletas ==
* <span>A</span> ''' libra farmacéutica anglosaxoa'''<ref>{{cite journal|last=Skinner|first=F.G.|journal=Bulletin of the British Society for the History of Science|title=The English Yard and Pound Weight|year=1952|doi=10.1017/S0950563600000646|volume=1|pages=184–6|issue=7}}</ref> (''pound apothecary'', en inglés), era usada nas farmacias e farmacoloxía. Unha libra destas equivale a 373,2417216 gramos, e tamén a:
** 5.760 grans
** 288 escrúpulos
** 12 [[Onza (masa)|onzas farmacéutica]]
 
* <span>A</span> ''' libra castelá'''<ref name="nbs447">{{cite book|title=Weights and measures standards of the United States&nbsp;– A brief history|year=1976|url=http://physics.nist.gov/Pubs/SP447/contents.html|first=L.E.|last=Barbrow|author2=Judson, L.V.}}</ref> foi utilizada amplamente en España e nos seus territorios americanos. Esta libra equivalía a 16 [[Onza (masa)|onzas castelás]] (460,093 gramos).
* <span>A</span> ''' libra farmacéutica castelá'''<ref>{{cite web|url=http://www.nist.gov/pml/wmd/pubs/upload/AppC-12-hb44-final.pdf|author=United States National Bureau of Standards|title=Appendix C of NIST Handbook 44, Specifications, Tolerances, and Other Technical Requirements for Weighing and Measuring Devices, General Tables of Units of Measurement|page=C-14}}</ref> foi utilizada na [[farmacoloxía]] española, diferenciándose da libra anglosaxoa. Esta libra equivalía a 12 [[Onza (masa)|onzas medicinais]] (345,06975 gramos).
* A '''libra catalá'''<ref>[https://www.fiscal.treasury.gov/fsreports/rpt/goldRpt/current_report.htm "Status Report of U.S. Government Gold Reserve"], Bureau of the Fiscal Service</ref> '''(''lliura'')''' equivalía a 400 gramos. Esta libra tamén se dividía en 12 onzas.
* <span>Outras libras españolas tiñan valores diferentes, como 350 gramos a de [[Zaragoza]]</span><ref>{{cite book|title=Facsimile of First Volume of Ms. Archives of the Worshipful Company of Grocers of the City of London A.D. 1345-1463.|date=1886|location=|url=https://books.google.com/books?id=uQI_AQAAMAAJ&pg=PP33|accessdate=}}</ref><span>, ou 492 gramos (ou 17 onzas) a de [[Guipúscoa]].</span><ref>{{cite book|title=The English manual of banking|date=|location=|url=https://books.google.com/books?id=2oUBAAAAQAAJ&pg=PA191|accessdate=2016-09-17}}</ref>
* <span>A</span> ''' libra napolitana'''<ref>{{cite web|title=Tower pound|date=|location=|url=https://sizes.com/units/pound_tower.htm|accessdate=2016-09-17}}</ref>, utilizada no [[reino de Nápoles]], equivalía a 320,759 gramos.<ref>Luigi Granata: [http://books.google.es/books?id=XdQ3AAAAcAAJ&printsec=titlepage&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA48,M1 Economia rustica per lo regno di Napoli].</ref>
 
== Forma de lectura das libras como unidade de medida de masa ==
 
== A libra como patrón monetario ==
A primeira emisión de [[Moeda (peza metálica)|moeda]] en Roma, efectuada no [[Século -IV|século IV]] a. C., foi o ''As Libral'', cuxo peso estaba baseado no da '''libra''' grega, e era de 327,4 [[Gramo|gramosgramo]]s de prata.<ref name="zupko">{{cite book|last=Zupko|first=Ronald Edward|author-link=Ronald Edward Zupko|title=Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the 20th Century|publisher=DIANE Publishing|isbn=0-87169-168-X|date=1985-12-01}}</ref> O resto de [[Moeda (peza metálica)|moedas]] emitidas ao longo da súa historia, tales como os [[Denario|denariosdenario]]s e [[Sestercio|sesterciossestercio]]s, estaban baseadas en divisores deste patrón monetario.<ref name="hille">{{cite journal|last=Hille|first=K.C.|title=Medicinal-Gewicht|page=268|url=https://books.google.com/books?id=BfI3AAAAMAAJ&pg=RA2-PA268|journal=Magazin für Pharmacie und die dahin einschlagenden Wissenschaften|year=1831|location=Heidelberg}}</ref>
 
No ano 800 [[Carlomagno]] adoptou a '''libra '''de 489,6 gramos divisible en 2 marcos.<ref name="NGS2">{{cite web|url=http://www.ngs.noaa.gov/PUBS_LIB/FedRegister/FRdoc59-5442.pdf|author=United States National Bureau of Standards|title=Notices "Refinement of values for the yard and the pound"|date=1959-06-25|accessdate=2006-08-12}}</ref> Utilizouse como patrón para a medida das moedas, estabelecéndose que cada libra equivalía a 20 soldos ou a 240 diñeiros.<ref name="NGS">{{cite web|url=http://www.ngs.noaa.gov/PUBS_LIB/FedRegister/FRdoc59-5442.pdf|author=United States National Bureau of Standards|title=Notices "Refinement of values for the yard and the pound"|date=1959-06-25|accessdate=2006-08-12}}</ref>
=== Ligazóns externas ===
* [http://librasakilos.com Libras a quilos]. Converter libras a quilogramos, {{Es}}.
 
* [http://physics.nist.gov/Pubs/SP811/appenB9.html#MASSinertia U.S. National Institute of Standards and Technology Special Publication 811,] {{En}}[http://physics.nist.gov/Pubs/SP811/appenB9.html#MASSinertia .]
* [http://ts.nist.gov/WeightsAndMeasures/h130-04.cfm National Institute of Standards and Technology Handbook 130], {{En}}.
35.886

edicións