Diferenzas entre revisións de «Pexegueiro (árbore)»

algunhas correccións
(algunhas correccións)
Pexegos e nectarinas están estreitamente relacionados, malia que comercialmente se vendan coma froitos diferentes. As nectarinas son de feito a mesma especie ca os pexegos, mais estes teñen a tona aveludada. Estudos xenéticos demostran que as nectarinas prodúcense por un alelo [[recesivo]], mentres que os pexegos prodúcense polo alelo [[dominancia (xenética)|dominante]] que dá a tona aveludada.<ref name=osu/>
 
A China é o maior produtor mundial de pexegos e nectarinas {{cómpre rfeferencia}}. En [[Galicia]] véñense cultivando dende antigo como amosa a toponimia: [[Pexegueiro]], aínda que pode que en menor medida ca outras froiteiras como [[maceira]]s ou [[cerdeira]]s.
En Galicia véñense cultivando dende antigo como amosa a toponimia: [[Pexegueiro]], aínda que pode que en menor medida ca outras froiteiras como [[maceira]]s ou [[cerdeira]]s.
 
== Descrición ==
[[Ficheiro:Illustration Prunus persica0.jpg|thumb|left|Flores, sementes, e follas do pexegueiro ilustradas por Otto Wilhelm Thomé (1885).]]
''Prunus persica'' medraalcanza de 4 a 10 m de alto. As [[folla]]s son lanceoladas, de 7 a 16&nbsp;cm de longo e 2 a 3&nbsp;cm de largo, pinnadas e con veas. As [[flor]]es agroman a comezos da primavera, solitarias ou en parellas, rosas, con cinco pétalos. O [[froito]] ten a carne branca ou amarela, un delicado aroma e a tona aveludada nos pexegos ou lisa e sen pelo nas nectarinas e dependendo do cultivar. A polpa é moi delicada e pode esmagarse con facilidade, mais é bastante firme nalgunhas variedades comerciais, especialmente cando están verdes. A carabuñasemente é única, grande, pardo avermellada, de forma oval duns 1,3 a 2&nbsp;cm de longo e arrodeada por unha casca amadeirada. Os pexegos, xunto coas [[cereixa]]s, [[Ameixa (froito)|ameixas]] e [[albaricoque]]s son froitas [[drupa]]s.
 
== Etimoloxía ==
O nome científico ''persica'', ao igual que o nome galego '''pexego''' (''pêssego'' en portugués) e os seus cognatos en moitas linguas europeas (''pêche'' en francés, ''peach'' en inglés, ''préssec'' en catalán, ''pesca'' en italiano), deriva da antiga crenza europea, de que o pexego viña de Persia. Os antigos romanos chamábalenlle ''malum persicum'', "mazá persa".<ref>[Lyle Campbell, ''Historical Linguistics: An Introduction'', 2nd ed. (Cambridge, Mass: MIT Press, 2004): 274.]</ref>
 
Os pexegueiros cultivados divídense dependendo se a carabuña pode ou non desprenderse da polpa con facilidade. Os pexegos de carne branca acostuman ser moi doces e lixeiramente acedos, mentres que os de carne amarela, adoitan combinar o sabor acedo coa dozura;, malia que isto pode variar enormemente. A polpa de ambas cores acostuma ter tamén certas partes encarnadas. Os pexegos de carne branca pouco acedos son os máis populares naen China, no Xapón e demais países asiáticos, mentres que europeos e norteamericanos prefiren, historicamente, osaos marelosamarelos algo acedos {{cómpre referencia}}.
 
== Historia ==
Aínda que o nome botánico ''Prunus persica'' se refire a Persia (actual Irán) de onde veuviría a Europa, estudos xenéticos suxestionan que procede dade China,<ref>[{{Cita libro|last=Thacker|first=Christopher|title=The history of gardens|year=1985|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-05629-9|page=57|url=http://books.google.com/books?id=1gn8hIgwg-gC&pg}}]</ref> onde foi cultivada dende a antigüidade, arredo rdo 2000 AC.<ref>{{Cita libro| first=Akath |last=Singh |first2=R.K. | last2=Patel |first3=K.D. |last3=Babu |first4=L.C. |last4=De | title=Underutilized and underexploited horticultural crops | year=2007 | publisher=New India Publishing | location=New Delhi | isbn=978-81-89422-69-1 | page=90 | chapter=Low chiling peaches}}</ref><ref name=vau09-82/> Os pexegueiros foron citados en escritos chineses xa no século X antes de Cristo, considerándose un dos froitos preferidos de reis e emperadores. Nos últimos tempos, a historia do cultivo do pexego foi revisada polo miúdo citando numerosos manuscritos orixinais que se remontan ao 1100 antes de Cristo.<ref name="Layne">{{Cita libro|url= http://books.google.com/?id=xLW3mKQbcUUC&printsec=frontcover&dq=The+Peach:+Botany,+Production+and+Uses#v=onepage&q&f=false|title= The Peach: Botany, Production and Uses|first1=Desmond R.|last1= Layne|first2=Daniele|last2= Bassi| publisher= CAB International|year= 2008|isbn= 978-1-84593-386-9}}</ref>
 
O pexego chegou á India e ao oeste asiático xa na antigüidade.<ref name="Ensminger">{{Cita libro|url=http://books.google.com/?id=XMA9gYIj-C4C&pg=PA1040&dq=%22Prunus+persica%22#v=onepage&q=%22Prunus%20persica%22&f=false|title=Foods & nutrition encyclopedia|first= Audrey H.|last= Ensminger |publisher= CRC Press|year= 1994 |isbn= 0-8493-8980-1}}</ref> O cultivo do pexego tamén paso udada china a Persia e chegou a Grecia arredor do 300 antes de Cristo.<ref name=vau09-82>{{Cita libro| first=John |last=Geissler | title=The New Oxford Book of Food Plants | year=2009 | publisher=Oxford University Press | location=Oxford | isbn=978-0-19-160949-7 | page=82}}</ref> [[Alexandre o Grande]] introduciu o froito en Europa despois da conquista dos persas.<ref name="Ensminger"/> Os pexegos xa eran ben coñecidos polos romanos no primerio século despois de Cristo <ref name=vau09-82/> , de feito era moi cultivado na [[Emilia Romaña]]. Os pexegueiros aparecen en frescos das ''domus'' das vilas destruídas pola erupción do Vesuvio no ano 79 da nosa era, xunto coas máis vellas representacións atopadas polo de agora en dosdous fragmentos de frescos que se remontan ao primeiro século, en [[Herculaneum]], agora preservados no Museo Arqueolóxico Nacional de Nápoles.<ref>{{Cita publicación periódica|title=The introduction and diffusion of peach in ancient Italy|author=Laura Sadori et al.|publisher=Edipuglia|year=2009|url=http://www.plants-culture.unimo.it/book/05%20Sadori%20et%20alii.pdf}}</ref> Roma levou o pexego a Iberia e de aí foi introducido na [[Gallaecia]] xa na antigüidade, aínda que non fose o clima máis axeitado para o cultivo deste ''[[Prunus]]'' en todo o país.
 
Castela levou o pexego ás Américas no século XVI, e eventualmente ingleses e franceses no século XVII, cando era considerado un luxo prezado. O horticultor George Minifie levou supostamente os primeiros pexegueiros de Inglaterra ás colonias americanas a comezos do século XVII, plantándoos no estado de Virxinia.<ref>[http://genforum.genealogy.com/menefee/messages/274.html George Minifie]</ref> Aínda que [[Thomas Jefferson]] tiña pexegueiros en Monticello, os agricultores estadounidenses non comezaron a comercialización até o século XIX principalmente en Maryland, Delaware, Xeorxia e finalmente en Virxinia
 
En 2010, un grupo de investigadores da Universidade de Clemson, en Carolina do Sur, anunciaron que decodificaran a secuencia do xenoma do pexegueiro (haploide duplo Lovell).<ref>[http://www.upi.com/Science_News/2010/04/02/Peach-genome-completed/UPI-46151270228201/ Peach genome completed] United Press International, April 2, 2010, Retrieved August 30, 2010</ref><ref>Sosinski, Byron et al (2010) [http://www.rosaceae.org/peach/genome Peach Genome] Genome Database for Rosacea, Retrieved August 30, 2010</ref>
54.726

edicións